Czym jest aspartam?

Aspartam to syntetyczny związek chemiczny, który składa się z dwóch aminokwasów: kwasu asparaginowego i fenyloalaniny. Jego wyjątkową cechą jest odczuwana po spożyciu słodkość. Mianowicie aspartam jest około 200 razy słodszy, niż klasyczny cukier spożywczy. To właśnie jego wysoka słodkość przyczynia się do tego, że stosuje się go w produktach dla diabetyków, napojach gazowanych, gumach do żucia czy żywności dietetycznej.

Jednakże czym aspartam odróżnia się od cukru czy innych substancji słodzących np. syropów glukozowych stosowanych przemysłowo? Aspartam zyskał popularność dzięki temu, że właściwie nie dostarcza kalorii. Dodatkowo nie wpływa na wydzielanie insuliny. Właśnie dzięki tym dwóm cechom potencjalnie może ułatwić redukcję masy ciała, przestrzeganie diety czy kontrolę poziomu glukozy we krwi.

Aspartam - szkodliwość

Na początku XXI wieku opublikowano badania przeprowadzone przez European Ramazzini Foundation, w których wskazano, że aspartam może zwiększać ryzyko niektórych nowotworów, takich jak białaczka i rak pęcherza moczowego. Wywołały one wiele kontrowersji i do dzisiaj odczuwamy ich skutki, gdyż nadal obecne są obawy związane ze spożyciem słodzika takiego jak aspartam. Szkodliwość tego słodzika potencjalnie mogłaby stanowić zagrożenie dla zdrowia ludzi. Jednak czy aby na pewno?

Warto wiedzieć, że aspartam jest jednym z najlepiej przebadanych słodzików na świecie. Od momentu jego dopuszczenia do użytku w latach 80., przeprowadzono setki badań oceniających jego wpływ na zdrowie. W 2013 roku Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) dokonał ponownej oceny bezpieczeństwa aspartamu, analizując ponad 600 badań naukowych. Wyniki wskazywały, że spożycie aspartamu w przebadanych dawkach nie stanowiło zagrożenia dla zdrowia.

Jednocześnie bezpieczeństwo aspartamu zostało potwierdzone dla określonych ilości słodzika. Stąd kolejnym krokiem EFSA było określenie akceptowalnej dziennej dawki (ADI), czyli takiej ilości substancji słodzącej, która spożywana codziennie nie stanowi zagrożenia dla zdrowia. ADI dla aspartamu określono na poziomie 40 mg na kilogram masy ciała. Oznacza to, że przeciętna, zdrowa osoba dorosła o wadze 70 kg mogłaby spożywać nawet 2800 mg aspartamu dziennie. Jak szacują eksperci z EFSA czy FDA (Food and Drug

Administration) odpowiadałoby to np. wypiciu około 14 puszek napojów gazowanych, zawierających ten słodzik, dziennie.

Aspartam a zalecenia dietetyczne

Zatem czy kwestia aspartam - szkodliwość w ogóle nie ma znaczenia? W końcu badania wykazują, iż aspartam spożywany w granicach normy jest bezpieczny. Jednakże włączając substancje słodzące do diety, warto pamiętać o zasadzie umiaru. Zastępowanie cukru aspartamem może być korzystne dla osób zmagających się z otyłością, cukrzycą czy nietolerancją glukozy. Jednak nadmierna konsumpcja produktów przetworzonych, nawet tych słodzonych aspartamem, nie jest zalecana, gdyż zazwyczaj produkty tego typu są ubogie w pozostałe składniki odżywcze takie jak białko, witaminy i składniki mineralne.

Chcąc zadbać o swoją dietę, warto pamiętać, że dietetycy często wskazują, że aspartam może być pomocny, ale nie zastąpi zdrowego stylu życia. Jego spożycie może pomóc w ograniczaniu cukru czy kaloryczności diety, ale niezbędne jest przestrzeganie także zdrowej diety ogółem. Nasz codzienny jadłospis powinien być bogaty w świeże i nisko przetworzone produkty takie jak owoce, warzywa czy pełnoziarniste produkty zbożowe. Jeśli naszym celem jest redukcja masy ciała, wskazane jest także włącznie odpowiednio dopasowanej aktywności fizycznej.

Zatem, czy warto się obawiać jaki wpływ na zdrowie ma aspartam? Szkodliwość tego słodzika nadal niekiedy budzi obawy, ale zdaniem ekspertów nie ma to uzasadnienia naukowego. Chcąc zadbać o siebie należy pamiętać o umiarze - spożywać słodzik w ograniczeniu, zgodnie z wytycznymi, a także przestrzegać zdrowej diety ogółem.

Bibliografia:

1. Scientific Opinion on the re-evaluation of aspartame (E 951) as a food additive. European Food Safety Authority 2013.

2. M. Soffritti i wsp, First experimental demonstration of the multipotential carcinogenic effects of aspartame administered in the feed to Sprague-Dawley rats. Environmental Health Perspectives, 2006; 114:3:379–385.

3. E. Wierzbicka. „Słodziki” - aspekty żywieniowe i zdrowotne. WSZECHNICA ŻYWIENIOWA SGGW, maj 2014.

4. U.S. Food and Drug Administration. FDA Statement on European Aspartame Study 2007.