18+

Ta strona zawiera treści przeznaczone tylko dla dorosłych jeżeli nie masz ukończonych 18 lat, nie powinieneś jej oglądać.

Copyright 2009-2019, Eurozet Sp. z o. o.

Największa tama świata

Tama Trzech Przełomów w Chinach. Budowla przesunęła oś Ziemi

31.08.2025  14:13
Chiny, Tama Trzech Przełomów
fot. Shutterstock/isabel kendzior

Wyobraź sobie zaporę tak ogromną, że można ją dostrzec z kosmosu, która zmieniła bieg jednej z największych rzek świata i doprowadziła do wysiedlenia miliona ludzi. Tama Trzech Przełomów w Chinach to nie tylko rekordowa elektrownia wodna, ale też symbol technologicznej potęgi i wyzwań ekologicznych współczesnego świata. Odkryj Tajemnice Tamy Trzech Przełomów – fakty, ciekawostki i rekordy, które zaskoczą każdego. Czy symbol potęgi Chin stanie się wkrótce symbolem katastrofy?

Tama Trzech Przełomów – największa elektrownia wodna świata i gigantyczny projekt Chin. Ciekawostki i fakty, które musisz znać

Tama Trzech Przełomów (ang. Three Gorges Dam) to monumentalna budowla hydrotechniczna w Chinach, która od lat budzi zachwyt i kontrowersje na całym świecie. To nie tylko największa elektrownia wodna na Ziemi, ale także symbol ambicji i inżynieryjnego geniuszu Państwa Środka. Budowa zapory na rzece Jangcy zmieniła krajobraz całego regionu i wpłynęła na życie milionów ludzi. Co warto o niej wiedzieć? Okazało się, że nie do końca jest takim sukcesem jak zakładano. Większe ryzyko niż zyski?

Tama Trzech Przełomów w Chinach
Tama Trzech Przełomów w Chinach Fot: Xiao Yijiu/Xinhua News/East News

Zdaniem specjalistów z NASA, Tama Trzech Przełomów miała wpływ na ruch obrotowy Ziemi. Tak duże przesunięcie masy (powstał zbiornik zawierający 42 miliardy ton wody) spowodowało wydłużenie dnia o 0,06 mikrosekundy, a także doszło do przesunięcia osi planety o 2 cm.

Uwaga, aktualnie Chiny chcą zbudować nową gigantyczną zaporę wodną już określaną „supertamą”. Będzie większa niż Tama Trzech Przełomów.

Tama Trzech Przełomów. Największa elektrownia wodna na świecie

Tama Trzech Przełomów znajduje się w prowincji Hubei i rozciąga się na długości 2335 metrów. Jej wysokość to 185 metrów, a zbiornik wodny ma powierzchnię aż 1084 km² – większą niż wiele europejskich miast i regionów. Moc elektrowni wynosi 22,5 gigawata, co czyni ją największą tego typu instalacją na świecie. Szacuje się, że roczna produkcja prądu z Trzech Przełomów pokrywa zapotrzebowanie energetyczne dla setek milionów ludzi. Jak jednak bije na alarm wielu ekspertów, Tama Trzech Przełomów może przynosić więcej strat niż korzyści ekonomicznych.

Tama Trzech Przełomów, Chiny
Tama Trzech Przełomów, Chiny Fot: Xiao Yijiu/Xinhua News/East News

Gigantyczna tama w Chinach. Historia budowy i przesiedleń – jak powstał inżynieryjny gigant

Pomysł budowy Tam Trzech Przełomów pojawił się już w latach 20. XX wieku, a impuls do rozwoju projektu zainicjował chiński przywódca Mao Zedong w 1953 roku. Realne prace rozpoczęto w 1994 roku. Zakończenie pełnej budowy nastąpiło w 2012 roku. Jej budowa pochłonęła około 37 miliardów dolarów. Projekt wymagał przesiedlenia ponad 1,3 miliona mieszkańców i zalania licznych miejscowości (zatopieniu uległ obszar 17 dużych miast, 140 miasteczek i ponad 3000 wsi) oraz zabytków, co sprawia, że inwestycja była nie tylko inżynieryjnym, ale i społecznym wyzwaniem... i wielką porażką?

Tama Trzech Przełomów, problemy:

  • Zapora działa jak wielki korek, gromadzi ogromne ilości śmieci, nawet 3000 ton dziennie. To zagrożenie dla turbin w zaporze
  • Tama ulega deformacji na skutek rekordowych opadów 
  • Zniszczono wielu unikatowych gatunków fauny i flory
  • Powstanie zapory doprowadziło ponadto do zatopienia śródmieścia trzech dużych aglomeracji (Wanxian, Fuling, Chongqing)
  • Przez zatopienie terenów pod wodą znalazło się wiele trujących zanieczyszczeń
  • Gdyby zapora nie wytrzymała, fala powodziowa dosięgnęłaby 120 mln ludzi i wiele dużych miast. Pięciomilionowe Jingzhou zniknęłoby z powierzchni ziemi w niecałą godzinę. 
  • Wielkie rzeki Azji są zasilane przez lodowce w Himalajach i Tybecie. Zdaniem naukowców do końca tego wieku dwie trzecie lodowców w Himalajach zniknie, a rzeka Jangcy będzie rzeką okresową. Wówczas Tama Trzech Przełomów stanie się bezużyteczna.
  • Rosnąca liczba trzęsień ziemi w obrębie tamy może zagrozić konstrukcji. Ciężar nagromadzonej wody może wpłynąć na tektonikę Ziemi.
  • Mimo założeń i obietnic, zapora nie pomogła ani podczas suszy, ani teraz w czasie powodzi
Chiny, Tama Trzech Przełomów
Chiny, Tama Trzech Przełomów Fot: Zheng Jiayu/Xinhua News/East News

Zmieniła bieg Jangcy – dosłownie i w przenośni

Jangcy to najdłuższa rzeka Chin i trzecia najdłuższa rzeka świata. Po wybudowaniu zapory powstał sztuczny zbiornik o długości ponad 600 kilometrów, który całkowicie odmienił ekosystem i krajobraz regionu. W okolicach samej zapory średnia roczna temperatura obniżyła się o 0,67 stopnia Celsjusza, ponieważ para wodna unosząc się w górę blokuje dostęp promieni słonecznych. Jednocześnie poprawiła się żeglowność rzeki, a statki mogą dziś docierać znacznie głębiej w głąb Chin.

Ekolodzy mówią o pękających zboczach, zatrutej wodzie, wymierającej przyrodzie, budowniczowie Zapory Trzech Przełomów na Jangcy, że problemy są demonizowane- pisze Wyborcza o Tamie Trzech Przełomów.

Ciekawostki o Tamie Trzech Przełomów

  • Przepompownia dla statków: Tama posiada specjalny system śluz i wind dla statków, które mogą pokonywać różnicę wysokości ponad 100 metrów.
  • Widoczna z kosmosu: Podobnie jak Wielki Mur Chiński, Tama Trzech Przełomów jest na tyle ogromna, że można ją dostrzec z orbity.
  • Kontrowersje ekologiczne: Krytycy zwracają uwagę na utratę siedlisk dzikich zwierząt i ryzyko osuwisk. Budowa zapory wpłynęła też na populacje zagrożonych gatunków, takich jak delfin baiji.
  • Kontrola powodzi: Tama powstała również po to, aby chronić regiony wzdłuż Jangcy przed katastrofalnymi powodziami, które w przeszłości pochłaniały setki tysięcy ofiar. Tego celu nie spełnia jak zakładano.
  • Symbol potęgi: Dla Chin zapora jest nie tylko inwestycją w energetykę, ale także wizytówką potęgi technologicznej kraju.

Quiz: Geografia Polski - test wiedzy z mapy Polski - ciekawe miejsce

Wikimedia Commons/Mirosława Mielczarek
1/38 Gdzie jest Dąb Bartek?

Źródło: Radio ZET / Wikipedia / Wyborcza / Antyradio / CNN

Dziękujemy za przeczytanie artykułu do końca. Bądź na bieżąco! Polub naszą stronę na Facebooku

TERAZ W RADIU ZET
Włącz radio
TERAZ GRAMY

logo Tu się dzieje

Strona główna
dzieje się