Oceń
Wyspa Wielkanocna i wielka tajemnica – dlaczego wieki temu zniknęli mieszkańcy Rapa Nui? Cywilizacja upadła? Archeolodzy przeprowadzili nowe badania, by rozwiązać zagadkę. Czy rzeczywiście nastąpiła ekologiczna "samozagłada" mieszkańców Wyspy Wielkanocnej? Niekoniecznie...
Wyspa Wielkanocna na Oceanie Spokojnym to liczne tajemnice i teorie spiskowe. Ten skrawek lądu o powierzchni 163,6 km², należy do najbardziej izolowanych miejsc na Ziemi i ma pochodzenie wulkaniczne. Słynie głównie z ogromnych kamiennych posągów moai, które zdaniem niektórych mają pochodzenie pozaziemskie. Prawdziwą zagadką są również historia mieszkańców Rapa Nui i ich rzekoma zagłada. Gdy już wydawało się, że znamy jej rozwiązanie, naukowcy zaskoczyli nowymi wynikami badań.
Naukowcy od dekad próbują wyjaśnić dlaczego cywilizacja z Wyspy Wielkanocnej zniknęła. Czy rdzenna ludność Rapa Nui popełniła „ekologiczne samobójstwo”? Nowe badania podważają dotychczasowe teorie.
Wyspę Wielkanocną odkrył 5 kwietnia 1772 r. holenderski podróżnik Jacob Roggeveen. Swoją nazwę zawdzięcza temu, że w kościele katolickim obchodzono wówczas Niedzielę Wielkanocną. To jeden z najbardziej zagadkowych rejonów świata- pisze o Wyspie Wielkanocnej O2.pl.
Quiz: Historia Polski, test wiedzy - prawda czy fałsz?
Tajemnica Wyspy Wielkanocnej. Nowe badania, żyliśmy w błędzie
Dlaczego mieszkańcy Wyspy Wielkanocnej zniknęli? Portal Ciekawostki Historyczne opisuje jak mieszkańcy Rapa Nui (nazwana Wyspą Wielkanocną przez kolonialnych Europejczyków) skazali się na zagładę, doprowadzając do katastrofy ekologicznej. Populacja rosła, a lasy (stanowiące nawet 70% obszaru wyspy) były intensywnie wycinane, aż w końcu całkowicie zanikły. Ostatnie drzewa zostały wycięte prawdopodobnie w okolicach 1640 r. Nie było już z czego budować statków niezbędnych do połowu ryb. Co gorsza, niemożliwy stał się kontakt ze światem. Polowania na ptaki zdewastowały ich populację, a w przybrzeżnych wodach także zaczęły się wyczerpywać. Wyginęło bezpowrotnie wiele gatunków zwierząt i roślin, a gleba się wyjałowiła i ulegała erozji. Zaczął się głód na Rapa Nui, który doprowadził do niepłodności wśród kobiet.
Mieszkańcy Rapa Nui cierpieli głód. Nawet jeśli udawało im się zapewnić wystarczającą liczbę kalorii, to i tak brakowało witamin i białek, ponieważ podstawę diety stanowił słodki ziemniak- piszą Ciekawostki Historyczne.
Pierwsi mieszkańcy Wyspy Wielkanocnej podobno wierzyli, że są jedynymi ludźmi na świecie. Tymczasem 5 kwietnia 1772 r. holenderski podróżnik Jacob Roggeveen odkrył Wyspę Wielkanocną. Przypieczętował zagładę mieszkańców Rapa Nui? Zdaniem wielu ekspertów, Europejczycy przywlekli choroby, które wywołały epidemię i zabiły tysiące osób. Za sprawą przybyszów zaczęła się też plaga chorób wenerycznych. Wyspę miała ogarnąć anarchia. Szerzyły się przemoc, kanibalizm, a władzę przejęli matato‘a – przywódcy band wojowników. Co gorsza, „zbrojne bandy, niszczyły rzeźby należące do przeciwników, by pozbawić ich siły życiowej mana”. Miało dojść do zawalenia się społeczeństwa.
W 1862 roku w szczątkową populację Rapa Nui uderzyli Peruwiańczycy, w tym łowcy niewolników. Wywieźli na kontynent blisko 1500 mieszkańców wyspy. Pozostali wyemigrowali później na Thaiti, a na wyspie miało pozostać w XIX wieku tylko ponad 100-200 osób. Jak podaje Polsat News, obecnie ponad 1500 osób mieszkających na wyspie identyfikuje się jako rdzenni Rapa Nui.
Mieszkańcy Rapa Nui mieli krzyżować się z ludami o pochodzeniu polinezyjskim i rdzennie amerykańskim, co może zaskakiwać ze względu na to, jak odizolowana i oddalona od reszty świata jest Wyspa Wielkanocna. Dane genetyczne wskazywałyby zatem, zdaniem badaczy, że mieszkańcy wysp Pacyfiku dotarli do obu Ameryk przed Europejczykami- podaje Polsat News.
Nowe badania Wyspy Wielkanocnej. Liczba mieszkańców oszacowana błędnie?
Nie wszyscy zgadzają się z teorią „ekologicznego samobójstwa”. Badacze z Uniwersytetu Columbia twierdzą, że populacja Rapa Nui nigdy nie osiągnęła poziomu, który zagroził środowisku wyspy. Są zdania, że mieszkańcy Wyspy Wielkanocnej utrzymali małą i stabilną populację przez wieki, czego dowodem mają być „ogrody skalne”, w których uprawiano słodkie ziemniaki. Są nawet zdania, że społeczność z Rapa Nui nauczyła się modyfikować środowisko naturalne na swoje potrzeby, znajdując sposoby na powstrzymanie erozji gruntu i uprawiając "ogrodnictwo skalne" oraz "ściółkowanie kamienne".
Ich uprawy były chronione przed wiatrem przez okrągłe kamienne zagrody, a na polach stosowano kamienne mulczowanie, które chroniło rośliny przed nadmiernym wysychaniem i smagającym je wiatrem znad oceanu- pisze Onet Podróże.
Ilu ludzi naprawdę zamieszkiwało Rapa Nui? Naukowcy w tej kwestii nie są zgodni. Dr Dylan Davies podważa teorie historyków o dużej populacji na Wyspie Wielkanocnej: „populacja nigdy nie mogła być tak duża, jak wynika z poprzednich szacunków. Nasze odkrycia podważają teorię o zapaści ekologicznej ”.
Naukowcy przypominają, że wielkość populacji Wyspy Wielkanocnej jest trudna ustalenia, bo stosowano tam całopalenie. W 2013 roku, przyjmując różne założenia dotyczące plonów i innych czynników, oszacowano, że populacja na Rapa Niu mogła wynosić 17 500, a nawet 25 000. Tymczasem Prof. Carl Lipo, archeolog z Uniwersytetu Binghamton, przeprowadził badania ogrodów skalnych z Wyspy Wielkanocnej i uważa, że populacja wynosiła 2-3 tysiące osób.
Jak czytamy na łamach Science Advances, przeprowadzono badania korzystające z zobrazowań satelitarnych i sztucznej inteligencji. Zmapowano pola uprawne na Wyspie Wielkanocnej i stwierdzono, że populacja Rapa Nui przed kontaktem z Europejczykami była znacznie mniejsza, niż sądzono. Pola uprawne mogły wyżywić jedynie ok. 4 tysiące osób.
Populacja Wyspy Wielkanocnej wynosi obecnie prawie 8 000. Wyspę odwiedza ok. 100 tysięcy turystów rocznie. Większość żywności jest obecnie importowana, a niektórzy mieszkańcy nadal uprawiają słodkie ziemniaki.
Źródło: National Geographic, Ciekawostki Historyczne, Polsat News, Science Alert, Onet Podróże, PLOS ONE, Science Advances, University od California, Scientific American
Dziękujemy za przeczytanie artykułu do końca. Bądź na bieżąco! Polub naszą stronę na Facebooku
Oceń artykuł
Tu się dzieje
