18+

Ta strona zawiera treści przeznaczone tylko dla dorosłych jeżeli nie masz ukończonych 18 lat, nie powinieneś jej oglądać.

Copyright 2009-2019, Eurozet Sp. z o. o.

Kawa, zdrowie i jelita

Po kawie do toalety? Naukowcy już wiedzą dlaczego

kawa, zdrowie, wpływ na jelita
fot. Shutterstock/halawiah , Pexels/Mitchell Henderson

Kawa może robić znacznie więcej niż tylko pobudzać kofeiną o poranku. Naukowcy odkryli, że jej regularne picie wiąże się ze zmianami w mikrobiocie jelitowej, a szczególnie z obecnością jednej konkretnej bakterii. Najnowsze badania pokazują, że popularny napój może oddziaływać na jelita na kilka różnych sposobów. Przy okazji wyjaśniono dlaczego po pierwszej kawie wiele osób musi iść do toalety.

Z tego artykułu dowiesz się:

  • Czy kawa jest zdrowa?
  • Jak kawa wpływa na jelita? Badania naukowe.
  • Dlaczego po kawie chce się do toalety?
  • Związki bioaktywne w kawie.

Pijesz kawę? Naukowcy odkryli, co dzieje się wtedy w jelitach. Chodzi o konkretne bakterie

Kawa jest zdrowa, to fakt. Badania już dawno potwierdziły, że kawa dosłownie wydłuża życie. Poranna kawa to dla wielu osób nieodłączny element dnia, chociaż niektórzy po pierwszej „małej czarnej” szybko muszą skorzystać z toalety. Naukowcy coraz dokładniej przyglądają się temu, jak składniki kawy oddziałują na mikrobiotę jelitową, czyli społeczność mikroorganizmów zamieszkujących przewód pokarmowy. Szczególnie interesujące wyniki przyniosły badania opublikowane w czasopismach Nature Microbiology i Nature Communications. Wskazują one, że regularne picie kawy wiąże się ze zmianami w składzie bakterii jelitowych, a jedna z nich zwróciła szczególną uwagę badaczy.

wpływ kawy na jelita
wpływ kawy na jelita Fot: Pexels/Oğuzhan Karataş

Quiz: Quiz o grzybach. Rozpoznaj grzyby jadalne i trujące

Shutterstock
1/8 Co to za grzyb?

Kawa a jelita. Naukowcy odkryli zaskakujący związek z konkretną bakterią

W listopadzie 2024 roku w czasopiśmie Nature Microbiology ukazała się publikacja, której autorzy przeanalizowali związek między spożywaniem kawy a mikrobiotą jelitową. Wyniki wskazały na szczególnie silny związek pomiędzy piciem kawy a obecnością bakterii o nazwie Lawsonibacter asaccharolyticus. Jej liczebność była wyraźnie większa u osób regularnie spożywających ten napój niż u tych, które po niego nie sięgały.

To jednak nie wszystko. Okazało się, że dodanie kawy do środowiska hodowlanego może stymulować wzrost tej bakterii. Wykazano także związek między jej obecnością a przemianami niektórych substancji pochodzących z kawy, w tym kwasu chinowego.

Dlaczego to ważne? Bakterie jelitowe uczestniczą w rozkładaniu i przekształcaniu składników pożywienia. Wytwarzają przy tym różne metabolity, które mogą oddziaływać na funkcjonowanie organizmu. Odkrycie pokazuje więc, że kawa nie jest jedynie napojem dostarczającym kofeiny. Jej składniki mogą stanowić również pożywkę lub czynnik wpływający na aktywność określonych mikroorganizmów.

Naukowcy podkreślają jednak, że nie wiadomo jeszcze, czy sama obecność Lawsonibacter asaccharolyticus przekłada się na konkretne korzyści zdrowotne. Nie można zatem traktować kawy jako sposobu na odbudowę mikrobioty ani przypisywać tej bakterii działania leczniczego.

Zbadali wpływ kawy na jelita
Zbadali wpływ kawy na jelita Fot: Pexels/Nur Nur

Nie tylko kofeina. Kawa bezkofeinowa również wpływa na bakterie jelitowe

W analizie opublikowanej w Nature Microbiology badacze sprawdzili również zależność między spożywaniem kawy bezkofeinowej a obecnością poszczególnych bakterii. Okazało się, że związek z Lawsonibacter asaccharolyticus utrzymywał się także w przypadku napoju pozbawionego większości kofeiny.

Co może odpowiadać za ten efekt? Kawa zawiera wiele związków bioaktywnych, w tym polifenole. Szczególne znaczenie mogą mieć kwasy chlorogenowe, które podczas trawienia i przemian zachodzących z udziałem mikroorganizmów jelitowych ulegają dalszym przekształceniom. Wśród produktów tych przemian znajduje się między innymi kwas chinowy.

Poranna kawa
Poranna kawa Fot: Shutterstock/gokhancelem

Nowe badanie z 2026 roku. Kawa zmienia skład mikrobioty jelitowej

Kolejnych interesujących informacji dostarczyła publikacja z 21 kwietnia 2026 roku, zamieszczona w czasopiśmie Nature Communications. Badacze postanowili dokładniej przyjrzeć się wpływowi regularnego picia kawy na tzw. oś jelita–mózg, czyli dwukierunkową komunikację między układem pokarmowym a mózgiem.

Analizy wykazały różnice w składzie mikrobioty. U osób pijących kawę zaobserwowano między innymi większą względną liczebność bakterii z rodzajów Cryptobacterium i Eggerthella. Zmianom w składzie mikroorganizmów towarzyszyły również różnice w poziomach niektórych metabolitów obecnych w próbkach kału. Naukowcy zwrócili uwagę między innymi na indolo-3-propionowy kwas (IPA), indolo-3-karboksyaldehyd oraz kwas gamma-aminomasłowy (GABA).

To ważne, ponieważ metabolity produkowane lub przekształcane przez bakterie jelitowe uczestniczą w wielu procesach zachodzących w organizmie. Mogą oddziaływać między innymi na układ odpornościowy, metabolizm i komunikację na osi jelita–mózg.

wpływ kawy na zdrowie
wpływ kawy na zdrowie Fot: Shutterstock/Esin Deniz

Dlaczego po kawie chce się do toalety? Jelita reagują szybciej, niż myślisz

Wpływ kawy na układ pokarmowy nie ogranicza się do mikrobioty. Kawa może również pobudzać motorykę jelita grubego, czyli skurcze mięśni odpowiedzialne za przesuwanie treści pokarmowej.

Już w publikacji z 1990 roku, zamieszczonej w czasopiśmie Gut, naukowcy sprawdzili reakcję jelita grubego na wypicie kawy. Zaobserwowali zwiększenie jego aktywności ruchowej już w ciągu czterech minut od spożycia napoju. Efekt utrzymywał się przez co najmniej 30 minut, ale występował tylko u części uczestników. Co ciekawe, podobną reakcję wywoływała również kawa bezkofeinowa.

Czy kawa jest dobra na jelita? Nie każdy powinien pić ją w dużych ilościach

Wniosek? Kawa może oddziaływać na jelita na kilka sposobów: pobudzać ich motorykę, dostarczać związków wykorzystywanych przez mikroorganizmy i wiązać się ze zmianami w składzie mikrobioty. Najnowsze badania pokazują, że jest to znacznie bardziej złożony proces, niż dotychczas sądzono. Nie ma jednak potrzeby zwiększania ilości wypijanej kawy w nadziei na poprawę zdrowia jelit. Najważniejsza pozostaje umiarkowana konsumpcja i indywidualna tolerancja napoju.

Źródło: Harvard Health, European Heart Journal, Radio ZET Zdrowie, Planeta.pl, European Society of Cardiology, National Health and Nutrition Examination Survey

TERAZ W RADIU ZET
Włącz radio
TERAZ GRAMY

logo Tu się dzieje