Oceń
Niezwykłe odkrycie archeologiczne w Polsce. Archeolodzy wyłowili z jeziora Lednica drewniany element z wizerunkiem twarzy. Artefakt pochodzi z czasów Mieszka I. Czy jest to „postać ze świata duchowego”? Czy chroniła mieszkańców grodu przed potworem z jeziora?
Odkrycie w Polsce. Twarz w jeziorze Lednica, "istota duchowa"
Historia Polski odsłania swoje kolejne tajemnice. W lipcu naukowcy na konferencji prasowej wyjaśnili co rok temu wyłowili z jeziora Lednica. Archeolodzy z Centrum Archeologii Podwodnej UMK w Toruniu, we współpracy z Muzeum Pierwszych Piastów na Lednicy. Wśród reliktów wału obronnego grodu na Ostrowie Lednickim, odkryli staranie obrobioną drewnianą belkę konstrukcyjną (tzw. haktwarz) o długości 1,34 m. Ma średnicę kilkunastu centymetrów i jest unikatem o wyjątkowej wartości naukowej i kulturowej.
Może i sama dębowa belka sprzed setek lat nie wydaje wam się zbyt ekscytująca… a co powiecie na to, że jest ozdobiona tajemniczą i realistyczną twarzą wyrzeźbioną w drewnie? I co ciekawe, mogła być artefaktem o zastosowaniu niczym w "Wiedźminie" lub grze "Diablo".
Dlaczego z ogłoszeniem odkrycia czekano rok? Naukowcy wyjaśnili, że konieczne było przeprowadzenie czasochłonnych badań oraz konserwacji. Warto było czekać. Wiemy już, że to pierwsze tego typu znalezisko datowane na okres wczesnego średniowiecza odkryte w naszej części Europy. I jak dodaje National Geographic, "znalezisko to rzuca nowe światło na kulturę wczesnośredniowiecznych mieszkańców Ostrowa Lednickiego, uważanego za kolebkę naszej państwowo i możliwe miejsce chrztu Polski".
Twarz sprzed wieków w jeziorze. "Postać ze świata duchowego"
Wizerunek twarzy na belce to połączenie rzeźby i płaskorzeźby. Jest od góry podkreślony bardzo precyzyjną łukowatą żłobiną. Nadaje ona twarzy owalny kształt o wymiarach około 13,5 na 10 cm. Twarz ma wyraźne brwi, oczodoły i czoło.
CZYTAJ WIĘCEJ: Przepowiednia Chrobrego dla Polski. "Na wygnaniu i obłędzie"
Czy ta twarz w drewnie to jedynie element ozdobny? O nie, żaden słowiański cieśla nie wyskrobał jej ot tak z nudów albo żeby upiększyć chałupę. Jak podkreśla Muzeum Pierwszych Piastów w Lednicy, "to pełnowymiarowy element architektoniczny, którego funkcja wykraczała poza czysto konstrukcyjną". Przypomina nieco artefakty odnalezione na Wolinie, w tym wyobrażenie czterotwarzowe. Prawdopodobnie miała ważne znaczenie symboliczne i nawiązywała do życia duchowego. Mogła być nawet wyobrażeniem postaci ze świata duchowego. A może przedstawiała twarz istoty rzekomo żyjącej w jeziorze?
Odkrycie w Lednicy. Artefakt chronił przed złymi mocami i potworami?
Nie bez powodu drewniana twarz była zwrócona na zewnątrz grodu, w kierunku wody. Mogła bowiem pełnić funkcję ochronną przed istotami nadprzyrodzonymi (funkcja apotropaiczna). Eksperci przypominają, że w innych słowiańskich grodziskach i osadach znajdowano już figurki, posągi i deski z twarzami ludzkimi i zwierzęcymi, osadzone w murach, ogrodzeniach, a nawet ścianach świątyń. W wałach obronnych "znajdowano m.in. kości zwierząt szczególnie żuchwy dzikich zwierząt, co świadczy o rytualnym składaniu ofiar ochronnych".
Możliwe, że przedstawienie miało znaczenie symboliczne jako wizerunek bóstwa, ducha opiekuńczego lub herosa strzegącego mieszkańców grodu. Znalezisko z Lednicy wpisuje się więc w szerszy kontekst magicznych praktyk ochronnych znanych z obszaru Słowiańszczyzny. Na Ostrowie Lednickim odkryto szczątki konia ułożone pod jednym z domów na podgrodziu, a także fragment złotej kaptorgi z wyobrażeniem konia u podstawy wału, co również może świadczyć o rytualnym charakterze tych zabiegów
- wyjaśnia Muzeum Pierwszych Piastów w Lednicy.
W laboratorium dendrochronologicznym Marka Krąpca ustalono, że drzewo wykorzystane do stworzenia artefaktu ścięto w 967 roku (z marginesem siedmiu lat wstecz lub ośmiu lat po tej dacie). Mowa więc o dacie tuż przed przyjęciem chrztu przez Mieszka I! I co ciekawe, czyni to belkę równoczasową lub nieco starszą od niektórych części konstrukcji obronnych Ostrowa Lednickiego.
Dr hab. Andrzej Pydyn (profesor Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, dyrektor Centrum Archeologii Podwodnej UMK) wyjaśnił, że badania w rejonie piastowskiego grodu na Ostrowie Lednickim prowadzone są od ponad 40 lat. To najdłuższe prace archeologiczne w Polsce. Jednak dopiero cztery lata temu, gdy lato było wyjątkowo suche, a poziom wody w jeziorze wystarczająco się obniżył, w strefie brzegowej archeolodzy dostrzegli zabytkowe drewniane elementy sprzed wieków.
Quiz: Historia Polski, test wiedzy - prawda czy fałsz?
W 2024 roku odkryto m.in. drewniany hak, który zapobiegał rozsuwaniu się ścian konstrukcji wału obronnego lednickiego grodu pod naporem wypełniającego materiału. Takie elementy znajdywano już wcześniej w piastowskich grodach w Gnieźnie i w Poznaniu.
To przerosło nasze oczekiwania. Projekt trwał ponad 4 lata. Udało nam się odkryć pozostałości umocnień, czy wałów obronnych, które w wyniku skomplikowanych procesów geologicznych zawaliły się - powiedział Dr hab. Andrzej Pydyn.
Jeśli będzie chcieli zobaczyć tajemniczą twarz w drewnie, w drugiej połowie 2026 roku trafi do Muzeum Pierwszych Piastów na Lednicy.
Źródło: Radio ZET / PAP / Muzeum Pierwszych Piastów na Lednicy
Dziękujemy za przeczytanie artykułu do końca. Bądź na bieżąco! Polub naszą stronę na Facebooku
Oceń artykuł
Tu się dzieje
