18+

Ta strona zawiera treści przeznaczone tylko dla dorosłych jeżeli nie masz ukończonych 18 lat, nie powinieneś jej oglądać.

Copyright 2009-2019, Eurozet Sp. z o. o.

ryby w diecie

Ryba pełna rtęci. Polacy ją kochają, a jest na czerwonej liście

ryba miecznik a rtęć i zdrowa dieta
fot. Shutterstock/Aleksandra Suzi

Miecznik to ryba podbijająca serca i talerze Polaków. Jego zwarte, delikatne mięso przypomina nieco tuńczyka i jest cenione przez miłośników rybnych steków. Dostarcza pełnowartościowego białka, witamin i składników mineralnych, dlatego może wydawać się doskonałym wyborem dla osób dbających o zdrową dietę. Jest jednak pewien problem. Ta ryba należy do gatunków, które mogą kumulować znaczne ilości rtęci.

Z tego artykułu dowiesz się:

  • Czy miecznik to zdrowa ryba?
  • Jakie wartości odżywcze ma miecznik.
  • Czy miecznik zawiera dużo rtęci.
  • Które ryby są lepsze od miecznika pod względem niskiej zawartości rtęci.
  • Kto powinien unikać spożywania miecznika.

Czy miecznik to zdrowa ryba? Wartości odżywcze i poziom rtęci

Miecznik (Xiphias gladius), określany także jako włócznik, to duża ryba morska występująca w wodach oceanicznych. Rozpoznaje się ją przede wszystkim po charakterystycznym, wydłużonym pysku przypominającym miecz.  Rekordowe mieczniki mogą dorastać do niemal 4,5 m przy masie ok. 540 kg. Mięso miecznika jest zwarte, jędrne i stosunkowo delikatne w smaku. Najpopularniejszą częścią tej ryby są steki z miecznika. Miecznik, podobnie jak tuńczyk, może zawierać stosunkowo wysokie stężenie rtęci.

ryba miecznik stek
ryba miecznik stek

Quiz: Quiz o zwierzętach. Rozpoznaj zwierzęta po oczach

Pexels/Diego Martinez
1/10 Na zdjęciu jest...

Czy miecznik jest zdrowy?

Jest dobrym źródłem pełnowartościowego białka, które dostarcza organizmowi aminokwasów niezbędnych do budowy i regeneracji mięśni oraz innych tkanek.

W 100 g surowego mięsa miecznika można znaleźć orientacyjnie:

  • około 20 g białka - ważne dla mięśni, regeneracji i prawidłowego funkcjonowania organizmu;
  • około 140–150 kcal
  • witaminę B12 - niezbędną do prawidłowego funkcjonowania układu nerwowego i produkcji czerwonych krwinek;
  • witaminę D - ważną dla zdrowia kości, mięśni i odporności;
  • selen - składnik mineralny uczestniczący m.in. w ochronie komórek przed stresem oksydacyjnym.

Miecznik dostarcza również kwasów tłuszczowych omega-3, choć pod tym względem nie należy do najbardziej zasobnych ryb. Jeżeli zależy nam przede wszystkim na dużej ilości tych cennych tłuszczów, lepszym wyborem może być łosoś, śledź lub sardynki.

Miecznik pod względem zawartości białka, witamin i minerałów zdecydowanie jest wartościowym elementem diety. Problemem pozostaje jednak obecność rtęci, która sprawia, że nie powinien być traktowany jako ryba do regularnego spożywania.

Grillowany miecznik
Grillowany miecznik

Czy miecznik zawiera dużo rtęci? Należy do najbardziej zanieczyszczonych ryb

Wysoka zawartość rtęci w mięsie miecznika nie jest przypadkowa. Wynika przede wszystkim z jego miejsca w morskim łańcuchu pokarmowym. Jest dużym, długowiecznym drapieżnikiem. Poluje na mniejsze ryby i inne organizmy morskie, które same mogą zawierać niewielkie ilości rtęci. Z czasem zanieczyszczenie kumuluje się w jego tkankach. Szczególne znaczenie ma metylortęć, czyli organiczna postać rtęci, która łatwo wchłania się z przewodu pokarmowego i może gromadzić się w organizmie.

Nie bez powodu miecznik znajduje się na liście ryb o najwyższej zawartości rtęci opracowanej przez amerykańską Agencję Żywności i Leków (FDA). W jej zaleceniach dotyczących spożywania ryb został zaliczony do kategorii „Choices to Avoid”, czyli gatunków, których należy unikać ze względu na wysokie stężenie tego metalu.

Warto przy tym zwrócić uwagę na przepisy obowiązujące w Unii Europejskiej. Dopuszczalny maksymalny poziom rtęci w mięsie miecznika wynosi 1 mg/kg świeżej masy. Dla porównania w przypadku wielu popularnych ryb, takich jak łosoś, dorsz czy śledź, limit wynosi 0,30 mg/kg. Ważne - rzeczywiste stężenie może być różne w poszczególnych osobnikach.

Ryba miecznik
Ryba miecznik Fot: Shutterstock/hlphoto

Dlaczego rtęć w rybach może być niebezpieczna?

Największe obawy związane ze spożywaniem ryb zawierających dużo rtęci dotyczą układu nerwowego. Metylortęć może przenikać przez barierę krew–mózg i oddziaływać na funkcjonowanie mózgu oraz układu nerwowego.

Szczególnie niebezpieczna jest dla rozwijającego się organizmu. Długotrwałe narażenie na jej działanie może negatywnie wpływać na rozwój układu nerwowego dziecka, w tym zdolności poznawcze i funkcje motoryczne.

W przypadku nadmiernej ekspozycji na rtęć mogą występować m.in.:

  • zaburzenia koncentracji i pamięci;
  • problemy z koordynacją ruchową;
  • zaburzenia czucia i widzenia;
  • drżenie mięśni;
  • uszkodzenia układu nerwowego.

Ryzyko zależy od ilości przyjętej rtęci, czasu narażenia i indywidualnej podatności organizmu. Jednorazowe zjedzenie porcji ryby nie oznacza automatycznie zatrucia. Znaczenie ma przede wszystkim regularne przyjmowanie zbyt dużych ilości metylortęci.

Kto nie powinien jeść miecznika?

Szczególną ostrożność powinny zachować kobiety w ciąży, planujące ciążę i karmiące piersią, a także małe dzieci. Metylortęć może przenikać przez łożysko, dlatego ekspozycja na ten związek w okresie ciąży stanowi zagrożenie dla rozwijającego się układu nerwowego płodu. Również u małych dzieci układ nerwowy jest szczególnie podatny na szkodliwe działanie tego metalu.

Amerykańska FDA zalicza miecznika do ryb, których powinny unikać kobiety w ciąży i karmiące oraz dzieci. Nie jest to zatem gatunek, który warto wybierać jako element diety w tych grupach.

stek z grillowanego miecznika
stek z grillowanego miecznika Fot: Shutterstock/Serciphoto

Co zamiast miecznika? Te ryby mają mniej rtęci

Nie trzeba rezygnować z ryb, aby ograniczyć narażenie na metale ciężkie. Wystarczy częściej wybierać gatunki, które zwykle zawierają znacznie mniej rtęci, a jednocześnie dostarczają wartościowych składników odżywczych.

Dobrymi alternatywami dla miecznika są:

  • Łosoś: dostarcza białka, witaminy D i kwasów tłuszczowych omega-3, a jego mięso zazwyczaj zawiera niewiele rtęci.
  • Śledź: jest dobrym źródłem kwasów omega-3, witaminy D i witaminy B12.
  • Sardynki: niewielkie ryby, które dostarczają korzystnych tłuszczów, białka i wapnia, jeśli spożywa się je razem z ośćmi.
  • Dorsz: chude źródło pełnowartościowego białka, które zazwyczaj charakteryzuje się niską zawartością rtęci.
  • Pstrąg: dostarcza białka, witamin i kwasów tłuszczowych, a jego zawartość rtęci jest zwykle niewielka.

Miecznik vs. łosoś vs. tuńczyk – porównanie wartości odżywczych

Właściwość Miecznik (100 g) Łosoś (100 g) Tuńczyk (100 g)
Kalorie ok. 144 kcal ok. 206 kcal ok. 130 kcal
Białko ok. 20 g ok. 22 g ok. 23 g
Tłuszcz ok. 6 g ok. 13 g ok. 1 g
Omega-3 ok. 0,6 g nawet 2,5 g ok. 0,2–0,8 g
Rtęć (średni poziom) wysoki niski średni–wysoki

Źródło: Healthline, Radio ZET, Wikipedia, Planeta.pl

TERAZ W RADIU ZET
Włącz radio
TERAZ GRAMY

logo Tu się dzieje