Oceń
Podróż przez Wietnam zaskakuje na każdym kroku. Gdy kryliśmy się w wietnamskich kawiarniach przed upałem i wilgotnym powietrzem, szukając czegoś na ochłodę i orzeźwienie, zdziwiło nas jaką kawę piją Wietnamczycy. Musieliśmy spróbować ich kawowego hitu i tradycji, chociaż na początku budził pewne obawy. Kawa po wietnamsku, znana jako cà phê trứng, to po prostu kawa z surowym jajkiem. Dostarcza nie tylko kofeiny, białka, ale również wielkich emocji.
Z tego artykułu dowiesz się:
- Jak się robi kawę po wietnamsku?
- Czy kawa z jajkiem może być zdrowa.
- Jakie są zagrożenia związane z surowym żółtkiem w kawie.
- Salmonella i pasteryzowanie jajek.
- Jak przygotować bezpieczną kawę po wietnamsku.
Kawa z jajkiem, czyli wietnamski przysmak i tradycja
Wietnamczycy znają się na kawie. Wietnam jest drugim co do wielkości eksporterem kawy na świecie, po Brazylii. Podczas podróży przekonaliśmy się, że lubią mocną kawę, najchętniej zdecydowanie paloną robustę (ok. 95% upraw w Wietnamie stanowi to robusta), najlepiej mrożoną z mlekiem skondensowanym. Tradycyjna kawa po wietnamsku zdecydowanie stawia na nogi, a już sam skład może podnieść ciśnienie, szczególnie gdy zawita się do lokalu, o którym bogowie i służby sanitarne zapomnieli dawno temu. Mowa o kawie cà phê trứng, czyli kawie z dodatkiem surowego jajka. Kawy jajecznej można spróbować również w Szwecji, na Kubie i Sri Lance, ale kojarzona jest przede wszystkim z Wietnamem i jego stolicą Hanoi. To nie tylko ciekawostka dla kawoszy, ale też zdrowy element diety. Trzeba jednak pamiętać o kilku zasadach, by kawa z jajkiem była bezpieczna.
Historia kawy z jajkiem
Historia kawy z surowym jajkiem sięga 1946 roku. Za twórcę receptury uznaje się Nguyễn Văn Giảnga, barmana pracującego w hotelu Metropole w Hanoi. W czasach niedoboru świeżego mleka postanowił zastąpić je ubitym żółtkiem jajka z dodatkiem słodzonego mleka skondensowanego i cukru. Eksperyment okazał się sukcesem, a napój zdobył popularność. Później Giảng otworzył własną kawiarnię The Giang Café, która stała się jednym z kultowych miejsc w Wietnamie.
Tradycyjna kawa po wietnamsku składa się z mocnej kawy robusty, kremu z ubitych żółtek i słodzonego mleka skondensowanego. Na wierzchu powstaje puszysta, gęsta pianka, która przypomina delikatny krem cukierniczy. Niektórzy porównują jej smak do tiramisu. Wietnamczycy szczególnie rozsmakowali się w takiej kawie w odsłonie mrożonej.
Gdzie poza Wietnamem pije się kawę z jajkiem?
- Szwecja: egg coffee, kawa po szwedzku, skandynawska kawa jajeczna. W Szwecji tradycyjna egg coffee nie zawiera mleka, ale jajko służy do klarowania kawy, nadając jej łagodniejszy smak. Jajko pomaga wydobyć aromat kawy i zmniejszyć jej goryczkę. Co ciekawe, szwedzka kawa z jajkiem pochodzi z USA i był to tzw. "napój kowboja". Uwaga, do tej kawy konieczne jest świeże jajko!
- Sri Lanka: pije się tam napój z kawy, jajka i alkoholu nazywany Egg Brandy Coffee
- Kuba: "café a la criolla" to gorąca kawa mieszana z surowym żółtkiem jajka i rumem
Czy kawa z jajkiem jest zdrowa?
Połączenie kawy i jajka dostarcza organizmowi różnych substancji odżywczych. Jajko jest źródłem pełnowartościowego białka, czyli takiego, które dostarcza wszystkich niezbędnych aminokwasów. Szczególnie dużo cennych składników znajduje się w żółtku.
Warto wymienić między innymi:
- Cholinę: uczestniczy w prawidłowym funkcjonowaniu układu nerwowego, pracy mózgu i metabolizmie. Jest potrzebna do produkcji acetylocholiny, czyli neuroprzekaźnika zaangażowanego m.in. w procesy pamięciowe.
- Witaminę B12: wspiera prawidłowe funkcjonowanie układu nerwowego i uczestniczy w produkcji czerwonych krwinek.
- Witaminę D: bierze udział w regulacji gospodarki wapniowo-fosforanowej i pomaga utrzymywać prawidłowy stan kości.
- Witaminę A: jest ważna dla prawidłowego widzenia, skóry i funkcjonowania układu odpornościowego.
- Luteinę i zeaksantynę: barwniki należące do karotenoidów, które gromadzą się między innymi w siatkówce oka.
Białko jajka dostarcza natomiast aminokwasów potrzebnych do budowy i regeneracji tkanek.
Wartościowym składnikiem jest również sama kawa. Jak potwierdziły badania, dosłownie wydłuża życie. Zawiera kofeinę, która zwiększa czujność i może poprawiać koncentrację. Dostarcza także kwasów chlorogenowych i innych związków polifenolowych o właściwościach przeciwutleniających.
Kawa po wietnamsku ma też swoje wady. Chodzi o cukier i kalorie
Tradycyjna kawa z jajkiem jest słodka, kremowa i dość sycąca. Słodzone mleko skondensowane. Zawiera dużo cukru, a dodatkowo dostarcza kalorii i tłuszczu. Żółtka również zwiększają energetyczność napoju. W zależności od proporcji składników jedna porcja może dostarczać około 180-250 kcal.
Surowe żółtko i bakterie Salmonella
To najważniejsza kwestia związana z bezpieczeństwem kawy po wietnamsku. W tradycyjnej recepturze żółtka jaj ubija się z mlekiem skondensowanym i cukrem, a następnie wykłada na gorącą kawę. Problem polega na tym, że surowe jajka mogą zawierać bakterie Salmonella, nawet jeśli ich skorupka wygląda na czystą i nieuszkodzoną.
Zakażenie może prowadzić do salmonellozy, której typowe objawy obejmują:
- biegunkę;
- bóle brzucha i skurcze jelit;
- gorączkę;
- nudności;
- wymioty.
Objawy mogą pojawić się po kilkunastu godzinach lub kilku dniach od spożycia skażonego produktu. U większości zdrowych osób zakażenie ustępuje samoistnie, ale u niektórych może doprowadzić do odwodnienia i poważniejszych powikłań. Szczególnie narażone są małe dzieci, seniorzy, kobiety w ciąży i osoby z osłabioną odpornością.
Warto pamiętać o jeszcze jednej rzeczy: zalanie surowego żółtka gorącą kawą nie gwarantuje zniszczenia Salmonelli. Nie można zakładać, że napój osiągnie w całej objętości temperaturę wystarczającą do unieszkodliwienia bakterii. Podobnie kąpiel filiżanki w gorącej wodzie, stosowana w niektórych wietnamskich kawiarniach, służy przede wszystkim utrzymaniu temperatury napoju. Nie jest metodą pasteryzacji jajka.
Amerykańska Agencja ds. Żywności i Leków (FDA) zaleca stosowanie jaj pasteryzowanych w potrawach, które zawierają surowe lub niedogotowane jajka.
Jak bezpiecznie przygotować kawę z jajkiem?
Do kawy po wietnamsku polecamy wykorzystać jajka pasteryzowane lub pasteryzowane żółtka przeznaczone do spożycia bez dalszej obróbki cieplnej.
Pasteryzacja polega na odpowiedniej obróbce termicznej, która ogranicza ryzyko obecności drobnoustrojów chorobotwórczych.
Przepis na bezpieczniejszą kawę po wietnamsku
Składniki na jedną porcję:
- około 100 ml mocnej, świeżo zaparzonej kawy;
- 1-2 pasteryzowane żółtka jaj;
- 1-2 łyżki słodzonego mleka skondensowanego;
- opcjonalnie odrobina wanilii lub cynamonu.
Przygotowanie:
- Zaparz mocną kawę. Tradycyjnie wykorzystuje się wietnamską kawę Robusta, ale można użyć również espresso lub kawy z kawiarki.
- Do czystej miski przełóż pasteryzowane żółtka.
- Dodaj mleko skondensowane i opcjonalnie wanilię.
- Ubijaj mikserem przez kilka minut, aż powstanie jasny, puszysty i gęsty krem.
- Przelej gorącą kawę do filiżanki lub szklanki.
- Delikatnie nałóż na powierzchnię przygotowany krem jajeczny.
Gotowy napój najlepiej podawać od razu. Można posypać go odrobiną kakao lub cynamonu.
Podczas przygotowywania kawy z jajkiem należy przestrzegać kilku zasad:
- Wybieraj produkty pasteryzowane: sprawdzaj oznaczenia na opakowaniu i upewnij się, że produkt nadaje się do receptur bez dalszej obróbki cieplnej.
- Przechowuj jajka zgodnie z zaleceniami producenta: nie pozostawiaj ich przez długi czas w temperaturze pokojowej.
- Dbaj o higienę: myj ręce, miskę, trzepaczkę i wszystkie powierzchnie mające kontakt z jajkiem.
- Przygotowuj napój bezpośrednio przed podaniem: nie przechowuj kremu jajecznego przez wiele godzin w temperaturze pokojowej.
- Nie wykorzystuj pękniętych i zabrudzonych jaj: nie próbuj ratować produktów o niepewnej jakości.
- Nie polegaj na temperaturze kawy: gorący napar nie zastępuje pasteryzacji.
Kawa po wietnamsku to interesująca alternatywa dla tradycyjnego cappuccino czy latte. Łączy intensywny smak kawy z kremową konsystencją żółtka i słodyczą mleka skondensowanego. Dostarcza kofeiny, białka, choliny i witamin obecnych w jajku.
Źródło: Radio ZET, Wikipedia, Planeta.pl, Healthline
Oceń artykuł
