18+

Ta strona zawiera treści przeznaczone tylko dla dorosłych jeżeli nie masz ukończonych 18 lat, nie powinieneś jej oglądać.

Copyright 2009-2019, Eurozet Sp. z o. o.

Toksyczne ryby w Polsce

Ta ryba to hit nad Bałtykiem. Kolejne kraje zakazują przez zatrucia

Ryba maślana i ryzyko zatrucia
fot. Kulinární studio MAFRA / Imagefood BM / Forum

Ryba maślana to hit nad Bałtykiem. Od lat cieszy się popularnością w smażalniach, restauracjach i barach sushi. Jej delikatne, tłuste mięso ma wielu amatorów. Jest jednak pewien problem: niektóre gatunki sprzedawane pod tą nazwą zawierają substancje, których ludzki organizm nie potrafi strawić. Polacy nie wiedzą jak wysokie jest ryzyko zatrucia tymi rybami, a kolejne kraje, m.in. Włochy i Japonia, zakazują ryb maślanych.

Z tego artykułu dowiesz się:

  • Jakie gatunki kryją się pod nazwą "ryba maślana".
  • Dlaczego spożycie ryby maślanej może być niebezpieczne.
  • Jakie są objawy zatrucia rybą maślaną.
  • Jak bezpiecznie przygotować rybę maślaną.

Co to jest ryba maślana i czy jest trująca?

Wakacje nad polskim morzem kojarzą się z rybą prosto z patelni, frytkami i surówką. Na talerze Polaków trafia często ryba maślana, nazywana również masłową lub angielskim określeniem butterfish. Pod tym określeniem mogą kryć się różne ryby, które łączy przede wszystkim jasne, delikatne i tłuste mięso. Szczególną uwagę zwracają dwa gatunki z rodziny gempylowatych: eskolar (Lepidocybium flavobrunneum) oraz kostropak (Ruvettus pretiosus). To właśnie ich spożywanie wiąże się z ryzykiem nieprzyjemnych dolegliwości ze strony układu pokarmowego.

wędzona ryba maślana
wędzona ryba maślana Fot: Shutterstock/Ratov Maxim

Quiz: Quiz o grzybach. Rozpoznaj grzyby jadalne i trujące

Shutterstock
1/8 Co to za grzyb?

Dlaczego mimo to ryba maślana jest tak popularna w Polsce? Bywa sprzedawana w postaci filetów, plastrów, ryb wędzonych i gotowych porcji do przygotowania. Pracownicy restauracji powinni ostrzegać klientów.

Mięso ryby maślanej jest:

  • delikatne i miękkie;
  • tłuste, o charakterystycznej, maślanej konsystencji;
  • pozbawione dużej liczby drobnych ości;
  • łagodne w smaku, dlatego dobrze komponuje się z dodatkami.
  • Eskolar zawiera około 260 kalorii w 100 gramach, a więc dwukrotnie więcej niż w przypadku tuńczyka.

Dlaczego ryba maślana może szkodzić? Niestrawne estry woskowe

Największym problemem w przypadku eskolara i kostropaka jest skład ich tłuszczu. Może on stanowić około 20 proc. masy ryby i zawiera estry woskowe, których ludzki układ pokarmowy nie potrafi prawidłowo trawić. Co gorsza, częste jedzenie ryb maślanych prowadzi do przeciążenia wątroby.

sushi z ryby maślanej
sushi z ryby maślanej Fot: Shutterstock/PattPaulStudio

Biegunka po zjedzeniu ryby maślanej

Substancje te nie są skutecznie rozkładane i wchłaniane w przewodzie pokarmowym. Mogą więc przechodzić przez jelita, wywołując niepożądane reakcje. Jednym z charakterystycznych następstw jest tzw. keriorrhea, czyli oleista biegunka. Niestrawione tłuszcze mogą być wydalane w postaci tłustej, pomarańczowej lub żółtawej wydzieliny.

Objawy zatrucia rybą maślaną:

  • biegunka, niekiedy o oleistej konsystencji;
  • bóle brzucha i skurcze jelit;
  • nudności;
  • wymioty;
  • inne dolegliwości żołądkowo-jelitowe.

Dolegliwości po spożyciu eskolara lub kostropaka mogą pojawić się stosunkowo szybko, 1-2 godziny po zjedzeniu ryby. Objawy mogą mieć łagodny, krótkotrwały przebieg, ale zdarzają się również ostrzejsze reakcje. Dolegliwości mogą utrzymywać się przez 1–2 dni. W przypadku nasilonych dolegliwości, odwodnienia lub utrzymywania się objawów trzeba skontaktować się z lekarzem.

Nie oznacza to jednak, że każdy, kto spróbuje ryby maślanej, zachoruje. Ryzyko zależy między innymi od ilości spożytego produktu i indywidualnej tolerancji organizmu.

wędzone ryby maślane
wędzone ryby maślane Fot: Shutterstock/Ratov Maxim

Czy ryba maślana jest zakazana? W Polsce można ją legalnie kupić

W Polsce nie obowiązuje całkowity zakaz sprzedaży ryby maślanej. Unijne przepisy przewidują jednak szczególne wymagania dotyczące gatunków z rodziny Gempylidae, zwłaszcza eskolara i kostropaka.

Zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 853/2004 produkty pochodzące od tych ryb mogą być wprowadzane do obrotu pod warunkiem odpowiedniego zapakowania i oznakowania. Konsument musi otrzymać informację o właściwym sposobie przygotowania oraz potencjalnych niepożądanych skutkach spożycia. Na etykiecie powinna znaleźć się również nazwa naukowa ryby, a nie wyłącznie ogólne określenie handlowe.

Jak przygotować rybę maślaną, żeby zmniejszyć ryzyko dolegliwości?

Nie istnieje sposób obróbki, który całkowicie eliminuje estry woskowe z mięsa eskolara i kostropaka. Można jednak ograniczyć ilość tłuszczu w gotowej potrawie.

Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH zaleca przede wszystkim:

  • usunięcie skóry i widocznego tłuszczu;
  • wybieranie metod przygotowania pozwalających na odprowadzenie tłuszczu, np. grillowania;
  • unikanie spożywania ryby na surowo;
  • niespożywanie tłuszczu pozostałego na patelni po smażeniu;
  • niewykorzystywanie wywaru pozostałego po gotowaniu ryby.

To ostatnie zalecenie jest szczególnie istotne. W tłuszczu, który wydziela się podczas obróbki, mogą gromadzić się niestrawne estry woskowe. Nie należy więc wykorzystywać go do przygotowywania sosów ani polewania nim gotowej potrawy.

Warto też pamiętać, że samo smażenie, pieczenie czy grillowanie nie sprawia, że ryba maślana staje się całkowicie bezpieczna. Obróbka cieplna nie niszczy niebezpiecznych substancji.

kawałki ryby maślanej
kawałki ryby maślanej Fot: Shutterstock/TobinCStudio

Kto nie powinien jeść ryby maślanej?

Szczególną ostrożność powinny zachować osoby, u których ewentualne problemy żołądkowo-jelitowe mogą mieć poważniejsze konsekwencje.

PZH wskazuje, że spożywanie eskolara i kostropaka nie jest zalecane:

  • dzieciom;
  • osobom starszym;
  • kobietom w ciąży;
  • matkom karmiącym piersią;
  • osobom z obniżoną odpornością;
  • osobom z problemami żołądkowo-jelitowymi.

Czy ryba maślana jest zdrowa?

Mimo kontrowersji ryba maślana zawiera wiele cennych składników odżywczych. Jest źródłem pełnowartościowego białka, selenu, fosforu oraz witamin z grupy B. Zawiera również kwasy tłuszczowe omega-3, które wspierają pracę serca, mózgu i układu krążenia.

Źródło: Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH, Radio ZET, Wikipedia, Planeta.pl

TERAZ W RADIU ZET
Włącz radio
TERAZ GRAMY

logo Tu się dzieje