Oceń
Jakie choroby przenoszą kleszcze? Ugryzienie kleszcza to nie tylko borelioza. Rosnącym problemem jest kleszczowe zapalenie mózgu (KZM). Jaki wynika z raportu PZH i GIS, przypadki tej choroby odkleszczowej odnotowano we wszystkich województwach, a liczba zakażeń rośnie. Objawy kleszczowego zapalenia mózgu początkowo przypominają przeziębienie, więc Polacy je ignorują.
Z tego artykułu dowiesz się:
- Jakie województwa mają najwięcej przypadków kleszczowego zapalenia mózgu w 2025 roku.
- Dlaczego liczba zakażeń kleszczowym zapaleniem mózgu rośnie w Polsce.
- Które choroby najczęściej przenoszą kleszcze w Polsce.
- Co przyczynia się do wzrostu populacji kleszczy w Polsce.
Kleszczowe zapalenie mózgu w całej Polsce. Ujawniono nowe dane
Choroby przenoszone przez kleszcze to coraz poważniejszy problem w Polsce. Głównym lękiem Polaków pozostaje borelioza od kleszczy. Tymczasem rośnie liczba przypadków kleszczowego zapalenia mózgu (KZM, groźna choroba wirusowa atakująca ośrodkowy układ nerwowy). Z raportu Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego PZH i Głównego Inspektora Sanitarnego wynika, że w 2025 roku kleszczowe zapalenie mózgu leczono u pacjentów w szpitalach we wszystkich województwach. Wiadomo w której części Polski odnotowano najwięcej przypadków tej choroby odkleszczowej.
Coraz więcej zakażeń od kleszczy
Jak informuje Nauka w Polsce, w 2025 roku aż 99 proc. zgłoszonych przypadków kleszczowego zapalenia mózgu stanowiły hospitalizacje. Najwięcej zakażeń wykryto w woj. podlaskim, mazowieckim i warmińsko-mazurskim. Największy wzrost zakażeń w porównaniu z 2024 rokiem wykryto w województwie dolnośląskim, mazowieckim i podlaskim.
Liczba przypadków kleszczowego zapalenia mózgu w 2025 roku w województwach:
- podlaskie – 228
- mazowieckie – 215
- warmińsko-mazurskie – 133
- lubelskie – 71
- dolnośląskie – 68
Choroby odkleszczowe mogą rozwijać się powoli, czasem miesiącami, zanim pojawią się wyraźne objawy. Nie każdy kleszcz jest zakażony, ale każde ukłucie należy traktować poważnie, obserwować i w razie objawów zgłosić się do lekarza.
Plaga kleszczy w Polsce
Dlaczego zakażeń kleszczowym zapaleniem mózgu jest coraz więcej? Eksperci wyjaśnili, że populacja kleszczy w Polsce rośnie z powodu zmian klimatycznych. Zimy są łagodne i krótkie, więc nie redukują populacji, a kleszcze mogą żerować już niemal cały rok. Dłuższy okres aktywności kleszczy tożsamy jest z powiększaniem zajmowanego terytorium. Nie dość, że kleszcze pospolite (Ixodes ricinus) występują w całej Polsce, to jeszcze zwiększył się również zasięg występowania kleszcza łąkowego (Dermacentor reticulatus). Do tego ludzie są coraz bardziej mobilni, więc ułatwiają przenoszenie chorób wektorowych na kolejne obszary. W Polsce pojawił się również kleszcze afrykańskie, które mogą przenosić choroby tropikalne.
Czym jest kleszczowe zapalenie mózgu?
Kleszczowe zapalenie mózgu (OZM) to jedna z najgroźniejszych chorób przenoszonych przez kleszcze. Wywołuje ją wirus, który po przedostaniu się do organizmu może zaatakować ośrodkowy układ nerwowy, w tym mózg i rdzeń kręgowy. U wielu osób zakażenie przebiega łagodnie lub przypomina zwykłą infekcję grypopodobną, jednak u części chorych rozwija się druga, znacznie poważniejsza faza choroby. Wówczas może dojść do zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenia mózgu lub rdzenia kręgowego, a w niektórych przypadkach także do trwałych powikłań neurologicznych. Specjaliści podkreślają, że nie istnieje lek zwalczający wirusa kleszczowego zapalenia mózgu. Leczenie polega na łagodzeniu objawów i wspieraniu organizmu. Dlatego tak duże znaczenie ma profilaktyka, przede wszystkim ochrona przed ukąszeniami kleszczy oraz szczepienia ochronne.
Objawy kleszczowego zapalenia mózgu
Pierwsze objawy mogą pojawić się od kilku dni do nawet czterech tygodni po ukąszeniu przez zakażonego kleszcza. Warto zwrócić uwagę zwłaszcza na:
- gorączkę i dreszcze,
- silny ból głowy,
- bóle mięśni i stawów,
- uczucie silnego zmęczenia i osłabienia,
- nudności oraz wymioty,
- sztywność karku,
- nadwrażliwość na światło,
- zaburzenia równowagi i problemy z koordynacją ruchów,
- senność, splątanie lub zaburzenia świadomości,
- drgawki, niedowłady i inne objawy neurologiczne w ciężkich przypadkach.
W Polsce kleszcze najczęściej przenoszą choroby:
- Borelioza z Lyme – najpowszechniejsza choroba odkleszczowa w naszym kraju. Wywołuje ją bakteria Borrelia burgdorferi. Objawy mogą pojawić się dopiero po kilku tygodniach i obejmują charakterystyczne rumień wędrujący, zmęczenie, bóle stawów i mięśni. Jeśli nie zostanie wcześnie zdiagnozowana, borelioza może prowadzić do przewlekłych problemów neurologicznych i stawowych.
- Kleszczowe zapalenie mózgu (KZM) – choroba wirusowa, która w Polsce występuje głównie na południu i wschodzie kraju. Objawia się gorączką, bólami głowy, wymiotami, a w poważniejszych przypadkach może prowadzić do zapalenia mózgu i trwałych powikłań neurologicznych. W przeciwieństwie do boreliozy, przeciwko KZM można się szczepić.
- Anaplazmoza i babeszjoza – mniej znane, ale coraz częściej diagnozowane choroby odkleszczowe. Wywoływane przez rzadziej spotykane bakterie i pierwotniaki, prowadzą do gorączki, osłabienia, czasem problemów hematologicznych. Szczególnie narażone są osoby z obniżoną odpornością.
- Riketsjozy i tularemia – występują sporadycznie, ale warto o nich pamiętać. Mogą wywoływać gorączkę, bóle mięśni i powiększenie węzłów chłonnych.
Źródło: Radio ZET, Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu, European Center for Disease Prevention and Control, Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Choszcznie / Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH - Państwowy Instytut Badawczy, Narodowy Fundusz Zdrowia, Wojewódzka Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Gorzowie Wielkopolskim
Oceń artykuł
Tu się dzieje
