Oceń
Kleszcze w Polsce. Sezon na kleszcze oficjalnie rozpoczęty, weterynarze i lekarze coraz częściej zajmują się wyciąganiem kleszczy. Jakie choroby przenoszą kleszcze i czy każdy kleszcz przenosi boreliozę? Czy afrykańskie kleszcze w Polsce są nosicielami tropikalnych chorób? Wyjaśniamy.
Jakie choroby przenoszą kleszcze? Nie tylko borelioza
Kleszcze w Polsce już się rozzuchwaliły, czując początek wiosny i krew żywicieli. Nie trzeba koniecznie iść do lasu, by złapać kleszcza. Kleszcze atakują na spacerze z psem, w parkach i ogrodach. Czekają na żywiciela na krzewach, w trawie, w miejscach wilgotnych - niemal wszędzie! Czają się nawet w choinkach na święta. Kleszczy jest coraz więcej w miastach przy blokach mieszkalnych. I osób cierpiących na choroby odkleszczowe również jest coraz więcej.
Niestety, kleszcz to nosiciel groźnych chorób zakaźnych. Jakie choroby przenoszą kleszcze? Czy każdy kleszcz jest nosicielem boreliozy? Wyjaśniamy!
Choroby od kleszczy w Polsce - dane i statystyki
Choroby odkleszczowe w Polsce to rosnący problem. Jak podaje NFZ, w 2023 roku odnotowano ponad 100 tysięcy pacjentów zakażonych chorobami odkleszczowymi. Jeszcze w 2020 roku było to 86 tysięcy, a w 2022 roku 95 tysięcy.
Niestety, w Europie i w Polsce zadomowiły się także ogromne kleszcze afrykańskie Hyalomma (Hyalomma marginatum, kleszcze wędrowne). Nie czekają w trawie jak zwykłe kleszcze i „potrafią śledzić ofiarę nawet przez kilkaset metrów”. I tak jak groźne ptasie kleszcze (obrzeżki), wchodzą do domów i mieszkań przez okna w poszukiwaniu żywicieli. Przenoszą tropikalne choroby takie jak m.in. wirus Zachodniego Nilu, krymsko-kongijska gorączka krwotoczna (najważniejszy wektor tego wirusa w całej Eurazji), wirus wenezuelskiego zapalenia mózgu koni czy wirus afrykańskiego pomoru koni. Mogą również przenosić bakterie-riketsje, wywołujące riketsjozy.
Kleszcze mogą przenosić wiele groźnych chorób, z których najczęstsze to:
- Borelioza (choroba z Lyme) – wywołana przez bakterie Borrelia burgdorferi. Co gorsza, kleszcze będące wektorami krętków Borrelia burgdorferi mogą jednocześnie przenosić inne zarazki chorobotwórcze dla człowieka. Szacuje się, że około połowa kleszczy może przenosić boreliozę. Jak jednak podaje Puls Medycyny, województwa mazowieckie, lubelskie, podkarpackie, warmińsko-mazurskie mają odsetek kleszczy zakażonych bakteriami boreliozy sięgający czasami nawet do 60-70 proc. Jednak kliniczna borelioza u człowieka i zwierząt rozwija się tylko u ok. 10 proc. zakażonych pacjentów.
- Kleszczowe zapalenie mózgu (KZM) – wirusowa choroba atakująca układ nerwowy. NFZ: w 2023 r. na tę chorobę zachorowało niespełna 700 osób, z czego ponad 80% wymagało hospitalizacji. Według ECDC (Europejskiego Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób) kraje Europy Północnej, Środkowej i Wschodniej są terenami uznawanymi za endemiczne. Na szczęście "w większości zakażonych osób w pierwszej fazie choroby własny układ odpornościowy organizmu jest w stanie skutecznie wyeliminować krążącego wirusa".
- Anaplazmoza – bakteryjna infekcja wpływająca na układ odpornościowy.
- Babeszjoza – przypomina malarię, atakuje czerwone krwinki.
- Tularemia – bakteryjna infekcja mogąca powodować gorączkę, owrzodzenia i powiększenie węzłów chłonnych.
- Gorączka Q – wywoływana przez Coxiella burnetii, może powodować zapalenie płuc i wątroby.
- Dur powrotny – bakteryjna infekcja z nawracającą gorączką.
Jak groźna jest borelioza od kleszcza?
Borelioza z Lyme jest wielonarządową chorobą wywoływaną przez bakterie – krętki z rodzaju Borrelia burgdorferi, przenoszone przez kleszcze z rodzaju Ixodes. W 1982 roku Willy Burgdorfer odkrył, że borelioza jest spowodowana przez bakterie znajdujące się w jelitach kleszczy.
To poważna choroba, która bez leczenia może prowadzić do długotrwałych powikłań. Skuteczność leczenia boreliozy zależy od wczesnego rozpoznania. W tej sytuacji ważna jest profilaktyka oraz znajomość objawów zakażenia, by jak najszybciej rozpocząć terapię.
Jak podaje Główny Inspektorat Sanitarny (GIS), Po 7-10 dniach od ukłucia przez zakażonego kleszcza pojawia się w tym miejscu zmiana skórna. Miejscowej zmianie skórnej towarzyszą często objawy uogólnione, takie jak:
⦁ zmęczenie,
⦁ ból mięśni,
⦁ gorączka,
⦁ ból głowy,
⦁ sztywność karku.
Najczęstsze objawy boreliozy to:
- Wczesne stadium: rumień wędrujący, gorączka, bóle mięśni i stawów, zmęczenie.
- Późniejsze stadium: zapalenie stawów, problemy neurologiczne (porażenia nerwów, zapalenie mózgu i rdzenia), problemy kardiologiczne (zapalenie mięśnia sercowego).
Jak się chronić przed kleszczami?
- Używanie repelentów na kleszcze.
- Noszenie długich ubrań w lasach i na łąkach.
- Dokładne sprawdzanie ciała po powrocie z terenów zielonych.
- Szybkie i prawidłowe usuwanie kleszcza (pęsetą, bez wykręcania).
- Szczepienie przeciwko KZM (na boreliozę nie ma szczepionki).
Jeśli zauważysz ugryzienie i objawy boreliozy, warto jak najszybciej skonsultować się z lekarzem.
Jeśli kleszcz zostanie w całości usunięty przed upływem 24 - 48 h od ukąszenia, ryzyko rozwoju choroby jest mniejsze.
Źródło: Radio ZET, Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu, rmf4, European Center for Disease Prevention and Control, Powiatowa Stacja Sanitarno-
Epidemiologiczna w Choszcznie / Narodowy Fundusz Zdrowia, Wojewódzka Stacja Sanitarno-
Epidemiologiczna w Gorzowie Wielkopolskim
Dziękujemy za przeczytanie artykułu do końca. Bądź na bieżąco! Polub naszą stronę na Facebooku
Oceń artykuł
Tu się dzieje
