Oceń
Kleszcze w Polsce już się budzą. Początek wiosny to początek sezonu kleszczowego. Przypominamy, że w Polsce kleszcze przenoszą kilka niebezpiecznych patogenów (nie tylko borelioza), które mogą prowadzić do przewlekłych problemów neurologicznych i sercowych. Jakie choroby przenoszą kleszcze i które z nich są najczęstsze? Borelioza to tylko jedna z nich.
Z tego artykułu dowiesz się:
- Jakie choroby przenoszą kleszcze w Polsce?
- Jakie objawy towarzyszą chorobom odkleszczowym?
- Jak zminimalizować ryzyko zakażenia kleszczami?
- Dlaczego szybkie usuwanie kleszczy jest ważne?
Jakie choroby przenoszą kleszcze w Polsce?
Kleszcze w Polsce przenoszą choroby, nie tylko boreliozę - to fakt. Każdy spacer po lesie, łące czy parku w mieście może skończyć się ugryzieniem kleszcza. Krwiopijcy czają się nawet w choinkach na święta. Te drobne pajęczaki są tak małe, że łatwo je przeoczyć, a jedno ugryzienie może wystarczyć, by zarazić się poważną chorobą. Choć wielu ludzi myśli o swędzeniu i zaczerwienieniu jako największym problemie, w rzeczywistości kleszcze w Polsce przenoszą kilka chorób, które mogą prowadzić do przewlekłych problemów zdrowotnych, jeśli zostaną zignorowane.
Kleszcze w Polsce, informacje
W naszym kraju najczęściej spotykanym gatunkiem jest kleszcz pospolity (Ixodes ricinus). Ten pajęczak jest aktywny głównie od wiosny do jesieni, choć z powodu łagodniejszych zim może atakować przez cały rok. Kleszcze żywią się krwią ssaków, ptaków i czasem gadów. To właśnie podczas pobierania krwi mogą przenosić choroby na człowieka, nie wywołując przy tym bólu ani dyskomfortu od razu. Ich ukłucie bywa tak dyskretne, że wiele osób odkrywa je dopiero po kilku godzinach lub dniach.
Najczęstsze choroby przenoszone przez kleszcze w Polsce
Choć lista chorób nie jest bardzo długa, każda z nich może mieć poważne konsekwencje. W Polsce kleszcze najczęściej przenoszą choroby:
- Borelioza z Lyme – najpowszechniejsza choroba odkleszczowa w naszym kraju. Wywołuje ją bakteria Borrelia burgdorferi. Objawy mogą pojawić się dopiero po kilku tygodniach i obejmują charakterystyczne rumień wędrujący, zmęczenie, bóle stawów i mięśni. Jeśli nie zostanie wcześnie zdiagnozowana, borelioza może prowadzić do przewlekłych problemów neurologicznych i stawowych.
- Kleszczowe zapalenie mózgu (KZM) – choroba wirusowa, która w Polsce występuje głównie na południu i wschodzie kraju. Objawia się gorączką, bólami głowy, wymiotami, a w poważniejszych przypadkach może prowadzić do zapalenia mózgu i trwałych powikłań neurologicznych. W przeciwieństwie do boreliozy, przeciwko KZM można się szczepić.
- Anaplazmoza i babeszjoza – mniej znane, ale coraz częściej diagnozowane choroby odkleszczowe. Wywoływane przez rzadziej spotykane bakterie i pierwotniaki, prowadzą do gorączki, osłabienia, czasem problemów hematologicznych. Szczególnie narażone są osoby z obniżoną odpornością.
- Riketsjozy i tularemia – występują sporadycznie, ale warto o nich pamiętać. Mogą wywoływać gorączkę, bóle mięśni i powiększenie węzłów chłonnych.
Kleszcze gryzą bezboleśnie, długo pozostają przyczepione i mogą przekazać patogen w ciągu kilku godzin od przyczepienia. Choroby odkleszczowe mogą rozwijać się powoli, czasem miesiącami, zanim pojawią się wyraźne objawy.
Afrykańskie kleszcze w Polsce, tropikalne choroby
W Europie i w Polsce zadomowiły się także ogromne kleszcze afrykańskie Hyalomma (Hyalomma marginatum, kleszcze wędrowne). Przenoszą tropikalne choroby takie jak m.in. wirus Zachodniego Nilu, krymsko-kongijska gorączka krwotoczna (najważniejszy wektor tego wirusa w całej Eurazji), wirus wenezuelskiego zapalenia mózgu koni czy wirus afrykańskiego pomoru koni. Mogą również przenosić bakterie-riketsje, wywołujące riketsjozy.
Czy każdy kleszcz jest nosicielem boreliozy? Jak jednak podaje Puls Medycyny, województwa mazowieckie, lubelskie, podkarpackie, warmińsko-mazurskie mają odsetek kleszczy zakażonych bakteriami boreliozy sięgający czasami nawet do 60-70 proc. Jednak kliniczna borelioza u człowieka i zwierząt rozwija się tylko u ok. 10 proc. zakażonych pacjentów.
Jak zminimalizować ryzyko zakażenia? Ugryzienia kleszcza
Najskuteczniejszą ochroną jest profilaktyka i szybkie reagowanie. Przede wszystkim warto:
- nosić ubrania zasłaniające ciało, zwłaszcza w wysokiej trawie i lesie,
- stosować repelenty odstraszające kleszcze,
- dokładnie oglądać ciało po spacerach i usuwać kleszcze jak najszybciej, najlepiej pęsetą, chwytając główkę blisko skóry,
- obserwować miejsce ukłucia przez kilka tygodni i zgłosić się do lekarza przy pojawieniu się rumienia, gorączki lub innych objawów.
Ugryzienia kleszcza, a choroby. Najważniejsze informacje
Problem z kleszczami w Polsce jest poważny, Jak podaje NFZ, w 2023 roku odnotowano ponad 100 tysięcy pacjentów zakażonych chorobami odkleszczowymi. Jeszcze w 2020 roku było to 86 tysięcy, a w 2022 roku 95 tysięcy. Kleszcze w Polsce przenoszą choroby, które w niektórych przypadkach mogą być bardzo poważne: borelioza, kleszczowe zapalenie mózgu, anaplazmoza, babeszjoza, a sporadycznie także riketsjozy czy tularemia. Nie każdy kleszcz jest zakażony, ale każde ukłucie należy traktować poważnie, obserwować i w razie objawów zgłosić się do lekarza.
Profilaktyka, świadomość zagrożeń i szybkie usuwanie kleszczy to najskuteczniejszy sposób, by uniknąć powikłań i cieszyć się bezpiecznym kontaktem z przyrodą.
Źródło: Radio ZET, Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu, European Center for Disease Prevention and Control, Powiatowa Stacja Sanitarno-
Epidemiologiczna w Choszcznie / Narodowy Fundusz Zdrowia, Wojewódzka Stacja Sanitarno-
Epidemiologiczna w Gorzowie Wielkopolskim
Oceń artykuł
Tu się dzieje
