18+

Ta strona zawiera treści przeznaczone tylko dla dorosłych jeżeli nie masz ukończonych 18 lat, nie powinieneś jej oglądać.

Copyright 2009-2019, Eurozet Sp. z o. o.

Owady w Polsce

Uwaga w ogrodzie. Wychodzą z ziemi

11.03.2026  14:26
Turkuć podjadek Gryllotalpa gryllotalpa
fot. Shutterstock

Najstraszniejszy i największy polski owad? Bezapelacyjnie zwycięża turkuć podjadek (łac. Gryllotalpa gryllotalpa), który ryje w ogrodzie. Wygląda jak potwór z horroru Cronenberga, ale czy gryzie i czy jest jadowity?

  • Czy turkuć podjadek stanowi zagrożenia dla człowieka
  • Jak turkuć podjadek przystosowuje się do życia pod ziemią
  • Co powoduje szkody w ogrodach przez turkucia podjadka.
  • Czy turkuć podjadek jest jadowity i czy gryzie

Turkuć podjadek – co to za owad? Czy jest groźny i jadowity?

W polskich ogrodach i na działkach pojawia się stworzenie, które potrafi wywołać przerażenie. Wygląda jak mieszanka świerszcza, kreta i chrząszcza, z potężnymi, łopatkowatymi odnóżami, którymi sprawnie ryje w ziemi. To właśnie turkuć podjadek, owad niczym z filmu "Obcy" albo gry "Dead Space". Jedni traktują go jak ciekawostkę przyrodniczą, inni jak groźnego intruza w ogrodzie.

A jaka jest prawda o turkuciach podjadkach? Oto najważniejsze fakty i informacje. Czas obalić kilka mitów.

turkuć podjadek
turkuć podjadek Fot: Jerzy ROMANOWSKI/East News

Turkuć podjadek, informacje

Turkuć podjadek należy do rzędu prostoskrzydłych, czyli tej samej grupy, do której zaliczają się świerszcze i pasikoniki. Gdyby owady w Polsce organizowały gale MMA, turkuć podjadek byłby królem freak fightów. Posiada pancerz, a przednie odnóża typu grzebnego to „potężne narzędzia kopiące”. Są niczym łopaty służące do wkopywania się w ziemię. Co ważne, te odnóża są wyposażone w kolce. Poza tym, dorosłe osobniki mogą osiągać 5-7centymetrów długości, a więc są to największe owady w Polsce

Mimo że turkuć posiada skrzydła, rzadko lata. Samce posiadają aparat strydulacyjny, który służy do wydobywania głośnych, furkoczących dźwięków. Wabią tak samice. 

Cały jego wygląd i zachowanie są perfekcyjnym przykładem ewolucyjnego przystosowania do życia pod ziemią. Ciało walcowate i gładkie pozwala mu łatwo przeciskać się przez glebę, a mocne, kopiące odnóża umożliwiają drążenie głębokich tuneli. Buduje w nich komory lęgowe w których opiekuje się jajami (samice składają ich nawet kilkaset) i młodymi larwami, które rozwijają się przez kilka tygodni, zanim rozpoczną samodzielne życie.

turkuć podjadek owady w Polsce
turkuć podjadek owady w Polsce Fot: Shutterstock/Max D Solomko

Czy turkuć podjadek gryzie i jest jadowity?

Jednym z największych mitów krążących w internecie jest przekonanie, że turkuć podjadek jest jadowity. W rzeczywistości nie posiada żadnych gruczołów jadowych ani mechanizmu wstrzykiwania toksyny, więc dla człowieka jest całkowicie nieszkodliwy. Jego groźny wygląd i duże, silne odnóża sprawiają jedynie wrażenie niebezpiecznego drapieżnika, co w rzeczywistości jest tylko złudzeniem. Turkuć podjadek może jedynie w rzadkich przypadkach lekko uszczypnąć, gdy zostanie złapany lub przyciśnięty.

Problemem mogą być za to laseczki tężca pochodzące z gleby. Nie należy więc dotykać turkucia podjadka... ale czy ktokolwiek się odważy?

Turkuć podjadek w ogrodzie

Choć człowiekowi nie zagraża, turkuć podjadek bywa postrachem ogrodników. Drążąc tunele czasami uszkadza młode pędy. W jego menu znajdują się korzenie, bulwy i drobne bezkręgowce, a jego podziemne kopce mogą destabilizować system korzeniowy warzyw czy kwiatów. To właśnie dlatego przez lata był uważany za poważnego szkodnika. Warto jednak pamiętać, że turkucie ryjąc tunele spulchniają i napowietrzają glebę. Do tego zjadają ślimaki, pędraki, drutowce inne szkodniki roślin. Same turkucie są wyborną przekąską dla jeży, ryjówek, ptaków i kretów.

turkuć podjadek
turkuć podjadek Fot: Shutterstock

Spotkać turkucia podjadka to jak wygrać na loterii. Większość życia spędza pod ziemią. Na powierzchni pojawia się głównie nocą, najczęściej przyciągany wilgocią i ciepłem. O takie spotkanie będzie jednak coraz trudniej. Liczebność tych owadów spada w wielu regionach Europy, co naukowcy wiążą ze zmianami środowiska i chemizacją gleb, a jednocześnie obserwowanie turkucia podjadka stało się fascynującą lekcją przyrody dla miłośników ogrodnictwa. 

ŹródłoRadio ZET / Wikipedia / Lasy Państwowe

TERAZ W RADIU ZET
Włącz radio
TERAZ GRAMY

logo Tu się dzieje

Strona główna
dzieje się