Oceń
Żmija zygzakowata, czyli jadowity wąż żyjący w Polsce, w lipcu wypełza na ścieżki i szlaki. Wystarczy chwila nieuwagi, aby nadepnąć na węża i usłyszeć ostrzegawczy syk przed ukąszeniem. Czy ukąszenie żmii zygzakowatej jest niebezpieczne dla zdrowia i życia? Wyjaśniamy jak wygląda żmija zygzakowata i co zrobić po ukąszeniu przez żmiję.
Z tego artykułu dowiesz się:
- Jak rozpoznać żmiję zygzakowatą?
- Czy żmija zygzakowata jest jadowite?
- Gdzie w Polsce najczęściej można spotkać żmiję zygzakowatą.
- Co zrobić po ukąszeniu przez żmiję zygzakowatą.
- Dlaczego żmija zygzakowata jest uważana za pożyteczną.
Czy żmija zygzakowata jest jadowita?
Żmija zygzakowata (Vipera berus) jest jedynym gatunkiem jadowitego węża żyjącego naturalnie w Polsce. Lasy, górskie szlaki, torfowiska, wrzosowiska, polany i nasłonecznione łąki, to miejsca, gdzie najłatwiej spotkać żmiję. Łatwo na nią nadepnąć, dlatego od lat budzi respekt wśród turystów, grzybiarzy i osób spacerujących po lasach. W lipcu żmije zygzakowate są szczególnie niebezpieczne, bo wypełzają na szlaki i ścieżki, np. w Tatrach, by wygrzewać się na słońcu. W słoneczne dni w wakacje należy patrzeć pod nogi na spacerach. Czy ukąszenie przez żmiję zygzakowatą stanowi zagrożenie życia i czy żmija zawsze wstrzykuje jad?
Quiz: Test wiedzy o Polsce. Trudne pytania, nie tylko historia i geografia
Czy żmije zygzakowate są niebezpieczne?
Dobra wiadomość jest taka, że żmije zygzakowate nie polują na ludzi. Wręcz przeciwnie, są zwierzętami płochliwymi. Gdy tylko wyczują drgania podłoża lub usłyszą zbliżające się kroki, najczęściej próbują się oddalić. Do ukąszeń dochodzi zwykle wtedy, gdy wąż zostanie przypadkowo nadepnięty, osaczony lub ktoś próbuje go złapać. Co ważne, żmija zygzakowata to jedyny jadowity gatunek węża w Polsce (nie licząc węży przypełzających z Niemiec).
Jak wygląda żmija zygzakowata?
Łatwo odróżnić żmiję zygzakowatą od zaskrońca. Najbardziej charakterystyczną cechą żmii jest ciemny zygzak biegnący przez środek grzbietu. Pomocne bywają inne cechy: trójkątna głowa wyraźnie odcinająca się od szyi. Dorosłe osobniki osiągają zwykle od 50 do 90 cm długości. Źrenica żmii zygzakowatej jest pionowa, co jest jej cechą charakterystyczną i odróżnia ją od innych gatunków węży w Polsce.
Nie wszystkie żmije wyglądają identycznie. Mogą być:
- szare,
- brązowe,
- rude,
- oliwkowe,
- a nawet całkowicie czarne.
Gdzie występuje żmija zygzakowata w Polsce?
Żmije zygzakowate występują niemal w całej Polsce. Szczególnie często obserwowane są:
- w Bieszczadach,
- Tatrach,
- Beskidzie Niskim,
- na Mazurach,
- Pomorzu,
- w lasach i na podmokłych terenach nizinnych.
Żmije zygzakowate uwielbiają miejsca dobrze nasłonecznione: leśne drogi, sterty kamieni, zwalone pnie drzew czy obrzeża polan. Rano często wygrzewają się na słońcu, dlatego właśnie wtedy ryzyko przypadkowego spotkania jest największe. Herpetolodzy zwracają uwagę, że do spotkań ludzi ze żmijami najczęściej dochodzi rano między 6:00, a 9:00.
Czy jad żmii zygzakowatej jest niebezpieczny?
To jeden z najczęściej powtarzanych mitów. Ukąszenie żmii może być poważne i zawsze wymaga pilnej oceny medycznej, jednak u zdrowej osoby dorosłej rzadko kończy się śmiercią dzięki rozwojowi medycyny i dostępnym środkom medycznym. Znacznie większe zagrożenie dotyczy:
- małych dzieci,
- osób starszych,
- osób z chorobami serca,
- alergików,
- osób z osłabionym organizmem.
Jad żmii zygzakowatej zawiera mieszankę enzymów, peptydów i toksyn, które działają głównie na układ krążenia i nerwowy. Po ukąszeniu przez żmiję zygzakowatą mogą pojawić się silny ból, szybko narastający obrzęk, zaczerwienienie, nudności, zawroty głowy, osłabienie czy spadek ciśnienia tętniczego. W cięższych przypadkach konieczna bywa hospitalizacja. Po ukąszeniu najlepiej wezwać pomoc dzwoniąc pod numer alarmowy 112.
Czy żmija zawsze wstrzykuje jad?
Żmija zygzakowata podczas ukąszenie nie zawsze decyduje się na wstrzyknięcie jadu. Są to tzw. ukąszenie suche. Produkcja jadu dla tego węża jest znacznym wysiłkiem energetycznym i skomplikowanym procesem.
Jakie są objawy ukąszenia żmii?
- ból i obrzęk w miejscu ukąszenia
- zaczerwienienie i zasinienie skóry
- czasem nudności i zawroty głowy
- rzadko – reakcje ogólnoustrojowe u osób uczulonych
Co zrobić po ukąszeniu przez żmiję?
Najważniejsze jest zachowanie spokoju. Należy ograniczyć ruchy, by jad się nie rozprzestrzeniał po ciele. Ukąszona kończyna powinna zostać unieruchomiona. Panika przyspiesza krążenie krwi, co może ułatwić rozprzestrzenianie się jadu.
Eksperci zalecają:
- ograniczyć ruch ukąszonej kończyny,
- jak najszybciej wezwać pomoc lub zgłosić się do szpitala,
- zdjąć biżuterię i ciasne elementy odzieży z okolicy ukąszenia.
Nie należy natomiast:
- nacinać rany,
- wysysać jadu,
- przypalać miejsca ukąszenia,
- zakładać opaski uciskowej.
Takie działania mogą bardziej zaszkodzić niż pomóc.
Czy żmija atakuje człowieka?
Żmije zygzakowate są ostrożne i płochliwe. Nie wykazują agresji wobec ludzi. Jeśli jednak poczują się zagrożone, np. nadepnięte, mogą ukąsić w samoobronie.
Żmija zygzakowata jest pożyteczna i pod ochroną
Choć wiele osób reaguje na jej widok strachem, żmija pełni bardzo ważną rolę w przyrodzie. Reguluje liczebność gryzoni, które mogą przenosić choroby i powodować szkody w uprawach. W Polsce gatunek ten jest objęty ochroną. Oznacza to, że nie wolno go zabijać ani celowo niepokoić. Jeśli podczas spaceru spotkamy żmiję, najlepiej po prostu zachować bezpieczny dystans i pozwolić jej spokojnie się oddalić. Zwykle właśnie tak kończy się większość spotkań człowieka z tym gadem.
Quiz: QUIZ. Co ty wiesz o wężach? Ten test cię pokona
Źródło: Lasy Państwowe, Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Katowicach , Tatrzański Park Narodowy , Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska
Oceń artykuł
Tu się dzieje
