Żmija zygzakowata. Najgroźniejsze jadowite węże w Polsce

Żmija zygzakowata (Vipera berus) to jedyny jadowity wąż występujący w Polsce. Grasuje zazwyczaj na skrajach lasów, na łąkach, chociaż często spotykane są także na szlakach w Tatrach, w Bieszczadach i w Beskidzie Niskim. Lepiej patrzcie pod nogi, bo wiosną  żmije zygzakowate wychodzą masowo z kryjówek, by się wygrzać i rozpocząć okres godowy.  Herpetolodzy zwracają uwagę, że do spotkać ludzi ze żmijami najczęściej dochodzi rano między 6:00, a 9:00, bo wtedy te gady zwykły najchętniej korzystać z promieni słonecznych.

żmija zygzakowata Fot: Dick Klees/East News

Choć obecność żmij zygzakowatych może budzić niepokój, jednak nie są to węże agresywne. Atakują tylko w obronie własnej. Warto jednak wiedzieć, jakie zagrożenie niesie jej jad żmii zygzakowatej i jak postępować w przypadku ukąszenia.

Redakcja poleca

Wchodzą do domów, zamknij okna! Gryzą i zarażają

Gorsze niż nasze kleszcze. Śledzą ofiary, dotarły do Polski

Plaga larw. Atakują ludzi, tysiące przypadków

Jak wygląda żmija zygzakowata?

Żmija zygzakowata jest stosunkowo łatwa do rozpoznania. Ma spłaszczoną głowę o trójkątnym kształcie. Po bokach głowy widoczne są szpary słuchowe, a na czubku głowy wzór przypominający literę V, Y lub X (nie sprawdzajcie z bliska!). Co ciekawe, źrenica żmii zygzakowatej jest pionowa, co jest jej cechą charakterystyczną i odróżnia ją od innych gatunków węży w Polsce.

Dorosłe osobniki osiągają długość od 50 do 90 cm. Ich charakterystyczną cechą jest ciemny, zygzakowaty wzór biegnący wzdłuż grzbietu. Występuje w różnych odmianach barwnych:

• szarej,
• brązowej,
• rudoczerwonej,
• rzadziej czarnej (melanistyczna forma, w której zygzak jest niewidoczny).

Jad żmii zygzakowatej – czy jest niebezpieczny?

Jad żmii zygzakowatej zawiera mieszankę enzymów, peptydów i toksyn, które działają głównie na układ krążenia i nerwowy. Działa:

• hemotoksycznie – powoduje uszkodzenia naczyń krwionośnych i krwotoki,
• neurotoksycznie – w rzadkich przypadkach może wpływać na układ nerwowy,
• cytotoksycznie – może powodować miejscową martwicę tkanek.

Dla zdrowej osoby dorosłej ukąszenie żmii rzadko stanowi śmiertelne zagrożenie, ale może być groźne dla dzieci, osób starszych i alergików. W przypadku poważnej reakcji podaje się surowicę przeciwjadową.

Aby żmija mogła ugryźć przez spodnie, jej szczęki musiałyby być na tyle silne, aby przebić gruby materiał. Większość spodni, zwłaszcza jeansów czy spodni trekkingowych, jest wykonana z wystarczająco grubego materiału, aby stanowić barierę dla zębów żmii- wyjaśniają Lasy Państwowe.

Quiz: QUIZ. Co ty wiesz o wężach? Ten test cię pokona

1/11 Które węże są najdłuższe?

Pyton siatkowy

Anakonda

Efa piaskowa

Boa dusiciel

Dalej

Żmija zygzakowata, jad. Jakie są objawy ukąszenia?

Ukąszenie żmii zygzakowatej, objawy:

Objawy ukąszenia przez żmiję zygzakowatą:

• Ból i obrzęk w miejscu ukąszenia.
• Zaczerwienienie skóry.
• Zasinienie.
• Mdłości.
• Wymioty.
• Ból głowy.
• Gorączka.
• W niektórych przypadkach może dojść do spadku ciśnienia krwi, przyspieszenia akcji serca i duszności.

żmija zygzakowata, jadowite węże w Polsce Fot: Mauri Rautkari/East News

Co robić w przypadku ukąszenia?

1. Zachować spokój – panika przyspiesza krążenie i rozprzestrzenianie się jadu.
2. Unieruchomić kończynę – ograniczyć ruch w miejscu ukąszenia. Należy usunąć ozdoby z miejsca ukąszenia, bo później obrzęk uniemożliwi ich zdjęcie. Ułóż poszkodowaną kończynę powyżej serca.
3. Unikać wysiłku fizycznego – należy usiąść lub położyć się.
4. Nie wysysać jadu, nie nacinać rany! – to przestarzałe i nieskuteczne metody. Raczej użyj kompresu chłodzącego lub butelki z zimną wodą.
5. Natychmiast wezwać pomoc medyczną – szczególnie jeśli ukąszenie dotyczy dziecka, osoby starszej lub alergika.

Czy żmija zygzakowata atakuje ludzi?

Żmija zygzakowata nie jest agresywna i zawsze stara się unikać człowieka. Ukąszenia zdarzają się najczęściej, gdy ktoś przypadkowo na nią nadepnie lub ją zaskoczy. Zwykle ostrzega przed atakiem – syczy i przybiera postawę obronną.

Jak uniknąć spotkania ze żmiją zygzakowatą?

• Chodząc po lesie, łąkach czy górach, warto nosić wysokie buty.
• W miejscach, gdzie mogą przebywać żmije, warto stąpać głośniej – drgania odstraszą węża.
• Nie podnosić kamieni ani gałęzi gołymi rękami.
• Jeśli zobaczysz żmiję – nie podchodź, odejdź spokojnie.

Żmija zygzakowata jest jedynym jadowitym wężem w Polsce, ale nie stanowi dużego zagrożenia dla ludzi. Atakuje tylko w samoobronie, a jej jad rzadko prowadzi do poważnych komplikacji. Warto znać podstawowe zasady postępowania w razie ukąszenia, ale przede wszystkim pamiętać, że to pożyteczne zwierzę, które odgrywa ważną rolę w ekosystemie.

żmija zygzakowata w Tatrach Fot: Albin Marciniak/East News

Żmija zygzakowata. Węże w Polsce zagrożone

Żmije zygzakowate w Polsce są w niebezpieczeństwie. Spotkanie człowieka ze żmiją jest dla niej wyjątkowo niekorzystne. Jeśli się spłoszy, musi rozpocząć nagły proces podnoszenia temperatury ciała podczas wygrzewania. W ten sposób żmije narażone są na stres i inne komplikacje. Strach przed żmijami sprawia, że wiele osób zapomina, iż te jadowite węże są w Polsce pod ochroną. Są po prostu zabijane. A przecież to węże pożyteczne i ważne dla ekosystemu!

Redakcja poleca

Najdłuższy wąż świata. "Polują na ludzi, kolejne ataki"

Ta żaba jest jadowita. "Gorsza niż węże"

Okazuje się, że zagrożeniem dla tych jadowitych węży są także bażanty wypuszczane przez myśliwych. Ptaki zadziobują żmije zygzakowate na śmierć, zaburzając działanie ekosystemu. Jak dodaje Zielona Interia, „wrogów żmij można też szukać wśród jeży, lisów, kun, a także wielu ptaków szponiastych, z których krótkoszpon gadożer wyspecjalizowany jest w polowaniu na nie”. Do tego żmije padają ofiarą bezdomnych kotów.

źródło: Nadleśnictwo Giżycko, Radio ZET, Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska

Dziękujemy za przeczytanie artykułu do końca. Bądź na bieżąco! Polub naszą stronę na Facebooku