Oceń
Niezwykłe odkrycie, historia odsłania tajemnicze karty. W Ajvide na Gotlandii zlokalizowano pochówki ostatnich łowców-zbieraczy Europy z kultury ceramiki dołkowej sprzed 5,500 lat. Dzięki badaniom DNA udało się określić powiązania między zmarłymi. Dane genetyczne z prehistorycznych szczątków w połączeniu z informacjami archeologicznymi rzuciły nowe światło na ten okres historii i kulturę ceramiki dołkowej (PWC - Pitted Ware Culture).
Z tego artykułu dowiesz się:
- Jakie były tradycje pogrzebowe gotlandzkich łowców-zbieraczy
- Co ujawniły analizy DNA na temat relacji rodzinnych w PWC
- Dlaczego groby na Gotlandii zawierały wiele szczątków dzieci
- Które szczególne przypadki pochówków wykazały powiązania rodzinne
Odkrycie w grobach na Gotlandii. Badania DNA i sekret pochówków
W Ajvide na Gotlandii latach 80. XX wieku badacze odkryli jeden z największych i najlepiej zachowanych cmentarzy łowców-zbieraczy epoki kamienia. W sumie udało się udokumentować 76 grobów w dobrym stanie. W 7 grobach złożono więcej niż jedną osobę. Wreszcie, dzięki badaniom DNA, udało się rozwiązać jedną z najbardziej nurtujących zagadek, uzyskano przełomową wiedzę o organizacji społecznej prehistorycznych łowców-zbieraczy oraz tego jakie łączyły ich relacje rodzinne. Tiina Mattila, genetyczka populacyjna z Uniwersytetu w Uppsali zwróciła uwagę, że to bardzo ważne odkrycie, bo badania nad pokrewieństwem w archeologicznych kulturach łowców-zbieraczy są zazwyczaj ograniczone, m.in. dlatego że groby tych kultur rzadko się zachowują.
Quiz: Historia Polski, test wiedzy - prawda czy fałsz?
Warto przypomnieć, że W Ajvide zmarłych chowali przedstawiciele kultury ceramiki dołkowej (PWC). Kim byli? To jedna z ostatnich grup łowiecko-zbierackich w Europie. Żyli w latach 3400–2200 p.n.e wzdłuż Bałtyku i na bałtyckich wyspach, łowiąc ryby i polując na foki. Badaczom udało się dowiedzieć więcej o ich tradycjach pogrzebowych oraz roli więzi rodzinnych.
„Analizy genetyczne ujawniły podwójne pochodzenie gotlandzkiej kultury ceramiki dołkowej, wykazując około 80% pokrewieństwa z wcześniejszymi mezolitycznymi grupami łowców-zbieraczy i 20% z grupami rolniczymi”- czytamy na wpracy opublikowanej na łamach „Proceedings of the Royal Society B”. (National Geographic)
Groby na Gotlandii i badania DNA
Badacze z Uniwersytetów w Uppsali i Sztokholmie, pracujący pod kierunkiem Tiiny Marii Mattili i Heleny Malmström zbadali groby wieloosobowe. Pobrali próbki kości oraz zębów 10 osób. Zebrane w ten sposób dane o genomie połączyli z wcześniej dostępnymi informacjami genetycznymi o 34 przedstawicielach PWC z gotlandzkich cmentarzy w Ajvide, Västerbjers, Hemmor oraz Ire. W ten sposób dowiedzieli się m.in., że w grobie nr 55 spoczął niemowlak (chłopiec). W grobie nr 23 spoczęli mężczyzna w wieku 40-50 lat oraz dziewczyna w wieku 12–13 lat. To ojciec i córka. W grobie nr 29 spoczywał szkielet 20–30-letniej kobiety, która w ramionach tuliła 4-letniego chłopca i 2-letnią dziewczynkę. Dzieci były rodzeństwem, ale kobieta nie była ich biologiczną matką, lecz prawdopodobnie ciotką, krewną drugiego stopnia od strony ojca. W grobie nr 52 znaleziono 7-letniego chłopca i 1,5 roczną dziewczynkę (krewni). W grobie nr 79 młoda kobieta 18-20 lat została pochowana wraz z dziewczynką mającą 8-10 lat (krewni, ale bez pokrewieństwa po linii matczynej).
Jak wyjaśnili naukowcy, dla przedstawicieli PWC pokrewieństwo było ważnym kryterium podczas tradycji pogrzebowych. Grzebano wspólnie osoby, które łączyły więzy genetyczne. Jednak żadne z dzieci pochowanych W Ajvide nie zostało pochowanych w grobie ze swoją matką. Może to wynikać z faktu, że dzieci umierały w czasie zbliżonym do śmierci bliskich krewnych, więc chowano ich wspólnie. Zwrócono uwagę na pochówki wtórne, a więc osoby dorosłe do grobów z dziećmi składano wiele lat później.
Tajemnica grobu. Ojciec pochowany razem z córką
Jak zwraca uwagę National Geographic, „młoda kobieta została pochowana na plecach w pozycji wyciągniętej, a na jej tułowiu i obok niej znajdowały się kości jej ojca”. Analiza DNA wykazała, że mężczyzna zmarł wcześniej od córki. Jego szczątki musiały więc zostać po jej śmierci przeniesione z innego grobu.
Uderzającą cechą pochówków zbiorowych z Ajvide jest obecność dzieci. Ich szczątki znaleziono w 6 na 7 wspólnych grobów. Z obliczeń statystycznych wynika, że obecność dzieci w pochówkach zbiorowych jest 19-krotnie częstsza, niż wynikałoby to z przypadku. Widzimy zatem, że praktyka zbiorowego pochówku była silnie związana ze śmiercią dziecka- wyjaśnia Onet.
Źródło: Archaeology News / National Geographic / Radio ZET / Onet / Proceedings of the Royal Society B / Wikipedia
Oceń artykuł
Tu się dzieje
