Obserwuj w Google
Oceń
Szop pracz wygląda jak sympatyczny bohater kreskówki, albo Rocket z filmu „Strażnicy Galaktyki” Marvela. Prawda jest jednak inna. Ten drapieżnik należy do wyjątkowo inwazyjnych i niebezpiecznych gatunków obcych w Polsce. Szopy niszczą całe populacje zwoerząt, przenoszą choroby i zagrażają ludziom. Oto prawda o szopach praczach bez cenzury.
Z tego artykułu dowiesz się:
- Jak szop pracz trafił do Polski i skąd pochodzi.
- Które regiony Polski są najbardziej zasiedlone przez szopy pracze.
- Dlaczego szop pracz stanowi zagrożenie dla polskiej fauny.
- Jakie choroby i pasożyty przenosi szop pracz.
Szop pracz w Polsce to inwazyjny gatunek drapieżnika
Szop pracz (Procyon lotor) naturalnie zamieszkuje Amerykę Północną. Do Europy sprowadzano go między innymi ze względu na futro, a drapieżniki z czasem zaczęły tworzyć dzikie populacje. Ważnym ośrodkiem ekspansji stały się Niemcy (obecnie ich populację szacuje się tam na 1,3 mln osobników), skąd szopy rozpoczęły inwazję na Polskę. Jak informuje Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska, szop pracz zajmuje terytorium Polski w tempie 80-100 km na 5 lat. Konsekwencje tej ekspansji są katastrofalne.
Szopy pracze jak plaga w Polsce
W Polsce szop pracz prowadzi nieokiełznaną ekspansję od początku lat 90. XX wieku. Jak wskazuje Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska, jego ciągły zasięg koncentruje się przede wszystkim w zachodniej części kraju, zwłaszcza w województwach lubuskim, zachodniopomorskim i dolnośląskim. Widywane są w Białowieży, koło Suwałk, Łomży, w Chełmskim Parku Krajobrazowym, pod Zamościem i w Bieszczadach. Nie da się nawet dokładnie oszacować ich liczebności, bo prowadzą nocny tryb życia, są ruchliwe i mogą zasiedlać miejsca, w których trudno je regularnie obserwować.
Quiz: Quiz o ptakach. Rozpoznaj ptaki Polski - co to za ptak?
Odstrzał szopów w Polsce
Według informacji opublikowanych w kwietniu 2026 roku w tygodniku „Gość Niedzielny”, w sezonie łowieckim 2023/2024 odstrzelono w Polsce około 7600 szopów praczy, a w sezonie 2024/2025 liczba ta wzrosła do około 14 tys. To jednak wciąż za mało, by powstrzymać plagę szopów. W polskich lasach szop pracz nie ma naturalnych wrogów, więc rozmnaża się jak szalony.
Problem z szopem praczem
Szopy pracze to mistrzowie przetrwania i adaptacji. Potrafią wspinać się na drzewa i pływać. Ich dieta obejmuje zarówno pokarm roślinny, jak i bezkręgowce oraz drobne zwierzęta. Rolnicy z kolei coraz częściej zgłaszają szkody w uprawach kukurydzy, sadach i przydomowych ogródkach. Szop pracz potrafi w jedną noc zdewastować duży areał, kierując się nie tylko głodem, ale i ciekawością.
Szop pracz zagraża polskim zwierzętom
Szop pracz to katastrofa dla polskiej przyrody. Nie chodzi wyłącznie o konkurencję z innymi drapieżnikami. Potrafi zdobywać pokarm w miejscach, do których wiele zwierząt nie ma dostępu. Wspina się po drzewach, pływa, a jego chwytne przednie łapy pomagają mu plądrować dziuple i ptasie gniazda. Jaja i pisklęta (m.in. dzięciołów, jastrzębi i bocianów) są łatwym łupem dla szopów. Leśnicy alarmują, że szopy niszczą lęgi rzadkich gatunków ptaków takich jak nurogęś i gągoł, a ich obecność przyczynia się do spadku bioróżnorodności.
Ten leśny bandyta dosłownie wyżera z okolicy skorupiaki, płazy, ryby i gryzonie. Jak przypomina Zielona Interia, kolonia rybitw pod Kiszkowem została wybita w jedną noc, prawdopodobnie właśnie przez szopa. Do tego wypierają lokalne gatunki jak wydry i borsuki.
Poważnym problemem jest również zagrożenie dla żółwia błotnego, rodzimego gatunku narażonego na wyginięcie. Szopy pracze zjadają zarówno dorosłe osobniki, ale też jaja żółwi.
Szop pracz przenosi groźne choroby
Szopy mogą być nosicielami różnych patogenów i pasożytów, a jednym z najważniejszych zagrożeń jest nicień Baylisascaris procyonis, nazywany glistą szopa pracza. Według informacji GDOŚ częstość występowania tego pasożyta u badanych szopów w Polsce wynosiła 1,7–3,7 proc. Pasożyt ten stanowi zagrożenie dla ludzi, jeśli dojdzie do połknięcia jego jaj. W organizmie człowieka larwy mogą przemieszczać się przez tkanki, powodując poważne uszkodzenia, w tym układu nerwowego lub narządu wzroku.
Do zakażenia może dojść na przykład przez przypadkowe przeniesienie jaj z zanieczyszczonej ziemi lub innych powierzchni do ust. Wystarczy sprzątanie ogródka, piaskownicy czy strychu, w którym wcześniej bytował szop. W USA niedawno głośno zrobiło się o dziecku, które zmarło po zabawie w piaskownicy, w której szop pracz zostawił zabójcze pasożyty.
Choroby przenoszone przez szopa pracza
- Wścieklizna – śmiertelna choroba wirusowa atakująca układ nerwowy; szopy są jednym z głównych rezerwuarów wirusa
- Leptospiroza – choroba bakteryjna przenoszona przez mocz; może prowadzić do uszkodzenia nerek, wątroby i sepsy
- Toksoplazmoza – szczególnie groźna dla kobiet w ciąży i osób z obniżoną odpornością
- Salmonelloza – zakażenie przewodu pokarmowego, ryzyko ciężkich zatruć
- Tularemia – rzadka, ale bardzo niebezpieczna choroba bakteryjna, mogąca prowadzić do zapalenia płuc i węzłów chłonnych
- Nosówka – śmiertelna głównie dla psów i dzikich ssaków (pośrednie zagrożenie dla ludzi przez zwierzęta domowe)
Niebezpieczny szop pracz
Jeśli szop pojawi się w ogrodzie, nie należy próbować go łapać ani karmić. Warto zabezpieczyć pojemniki na śmieci, nie zostawiać karmy dla zwierząt na zewnątrz i ograniczyć łatwy dostęp do resztek jedzenia. W razie bezpośredniego kontaktu lub ugryzienia trzeba skontaktować się z lekarzem.
Takie kontakty z szopami będą zdarzały się coraz częściej. Te drapieżniki są przyciągane przez m.in. śmietniki i kompostowniki. Do tego ludzie karmią te zwierzęta, bo przecież są takie sympatyczne.
Pasożyty przenoszone przez szopa pracza
- Glistnik szopowy (Baylisascaris procyonis, glista szopia) – jeden z najgroźniejszych pasożytów; larwy mogą uszkadzać mózg, oczy i narządy wewnętrzne, szczególnie u dzieci
- Tasiemce – powodujące wyniszczenie organizmu i zaburzenia trawienne
- Pchły i kleszcze – wektory kolejnych chorób, w tym boreliozy i anaplazmozy
- Pierwotniaki jelitowe – wywołujące przewlekłe biegunki i odwodnienie
- Nicienie przewodu pokarmowego – mogą zakażać glebę, piaskownice i ogródki
Quiz: Niezwykłe ptaki. Quiz o ptakach, test wiedzy
Źródło: Radio ZET / Wikipedia / Centrum Monitoringu i Ochrony Wód Uniwersytetu Gdańskiego / Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska
Oceń artykuł
Tu się dzieje
