Oceń
Szop pracz to nie uroczy Rocket z filmu "Strażnicy Galaktyki" Marvela. Szopy pracze to w Polsce okrutne szkodniki wyniszczające przyrodę na masową skalę. Do tego mogą atakować ludzi i przenosić groźne choroby. Oto cała prawda o szopach praczach w Polsce.
Z tego artykułu dowiesz się:
- Czy szopy pracze żyją w Polsce?
- Czy szop pracz jest pod ochroną?
- Czy szop pracz jest niebezpieczny dla człowieka?
- Czy szopy pracze przenoszą choroby?
Szopy pracze w Polsce
Szop pracz (Procyon lotor) przez lata był dla wielu Polaków egzotyczną ciekawostką. Nie dajcie się oczarować tej uroczej mordce i śmiesznym filmikom na TikToku. Z szopa pracza żaden pieszczoch z bajek Disneya. Dziś jego obecność w naszym kraju jest udokumentowanym problemem przyrodniczym, a szopy pracze stały się w Polsce niszczycielską plagą. Głównym obszarem zwartego występowania pozostaje zachodnia Polska, ale widywane są w Białowieży, koło Suwałk, Łomży, w Chełmskim Parku Krajobrazowym, pod Zamościem i w Bieszczadach. Według Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska ekspansja szopa przebiega w tempie około 80-100 km w ciągu pięciu lat.
Szop pracz dla polskiej przyrody to wyjątkowo uciążliwy i destrukcyjny szkodnik. Może też atakować ludzi i przenosić choroby. Powiedzmy to wprost: szop pracz dokonuje istnej masakry polskiej przyrody. W jedną noc potrafi zabić całą kolonię ptaków w okolicy, a do tego roznosi pasożyty i śmiertelne choroby.
Quiz: Quiz o ptakach. Rozpoznaj ptaki Polski - co to za ptak?
Szop pracz w Polsce. Skąd się tutaj wziął?
Ojczyzną szopa pracza jest Ameryka Północna. Do Europy został sprowadzony jako zwierzę futerkowe. Szczególnie ważnym centrum ekspansji stały się Niemcy, gdzie zwierzęta uciekały z hodowli, a dziś żyje tam ponad milion osobników. Z Niemiec szopy zaczęły rozprzestrzeniać się na kolejne państwa, w tym na terytorium Polski. Według informacji opublikowanych w 2026 r. w sezonie łowieckim 2023/2024 odstrzelono w Polsce około 7600 szopów, natomiast w sezonie 2024/2025 było ich około 14 tys., ale plagi szkodników nadal nie udało się powstrzymać.
Szop pracz zagrożeniem dla polskiej przyrody
Szop pracz jest wszystkożerny... zjada wszystko na swojej drodze! Ten leśny bandyta dosłownie wyżera całe lokalne populacje. W zależności od dostępnego pokarmu może zjadać bezkręgowce, owoce, ryby, płazy, gryzonie, ptaki i ich jaja. Wyjada też żółwie błotne. Szop wygrywa w walce o pokarm z rodzimymi drapieżnikami, takimi jak lis, wydra czy borsuk. Do tego ciężko go wytępić, bo to zwierzęta bardzo inteligentne i szybko się rozmnażają. GDOŚ zwraca uwagę, że drapieżnictwo tego gatunku może prowadzić do spadku liczebności między innymi ptaków, gryzoni i żółwia błotnego.
Jest bardzo dobrym wspinaczem. To ogromna przewaga w środowisku, w którym wiele rodzimych zwierząt nie jest przystosowanych do obrony gniazd przed takim drapieżnikiem. Problem jest szczególnie poważny w przypadku gatunków, które rozmnażają się w niewielkich koloniach lub zakładają gniazda w miejscach łatwo dostępnych dla szopa.
Kolonia rybitw pod Kiszkowem została wybita w jedną noc, prawdopodobnie właśnie przez szopa. Szopy plądrują gniazda m.in. dzięciołów, jastrzębi i bocianów. Do tego rolnicy coraz częściej zgłaszają szkody w uprawach kukurydzy, sadach i ogrodach. Szop pracz potrafi w jedną noc zdewastować duży areał, kierując się nie tylko głodem, ale i ciekawością.
Szop potrafi świetnie pływać. Szczególnie odpowiadają mu tereny w pobliżu rzek, jezior i mokradeł, ale nie stroni również od krajobrazu rolniczego oraz obszarów zamieszkanych przez ludzi. Szop potrafi wykorzystać śmietniki, kompostowniki, resztki jedzenia i inne łatwo dostępne źródła pokarmu. Miasta i wsie nie muszą być dla niego barierą.
Szop pracz niebezpieczny dla człowieka
Szop pracz jest zwierzęciem niebezpiecznym. Nie wolno go dotykać, głaskać czy dokarmiać. Przede wszystkim jest dzikim ssakiem i w sytuacji zagrożenia może zachowywać się agresywnie. Szczególne znaczenie ma jednak możliwość przenoszenia przez niego patogenów i pasożytów.
Szop pracz przenosi choroby?
GDOŚ wymienia między innymi wściekliznę, nosówkę, świerzb, toksoplazmozę, leptospirozę, liczne bakterie odpowiedzialne za zatrucia pokarmowe oraz przede wszystkim pasożyta Baylisascaris procyonis (nicień). Jaja tego ostatniego mogą znajdować się w odchodach zwierzęcia i trafiać do środowiska. Według GDOŚ w Polsce pasożyt ten występuje u około 1,7–3,7 proc. badanych szopów, a jeden osobnik może wydalać z kałem ponad milion jaj dziennie. Kontakt z zanieczyszczoną glebą lub wodą może prowadzić do ciężkich uszkodzeń układu nerwowego, wątroby i oczu, szczególnie u dzieci.
By doszło do zakażenia, wystarczy sprzątanie ogródka, piaskownicy czy strychu, w którym wcześniej bytował szop. W USA niedawno głośno zrobiło się o dziecku, które zmarło po zabawie w piaskownicy, w której szop pracz zostawił zabójcze pasożyty.
Quiz: Quiz o grzybach. Rozpoznaj grzyby jadalne i trujące
Choroby przenoszone przez szopa pracza
- Wścieklizna – śmiertelna choroba wirusowa atakująca układ nerwowy; szopy są jednym z głównych rezerwuarów wirusa
- Leptospiroza – choroba bakteryjna przenoszona przez mocz; może prowadzić do uszkodzenia nerek, wątroby i sepsy
- Toksoplazmoza – szczególnie groźna dla kobiet w ciąży i osób z obniżoną odpornością
- Salmonelloza – zakażenie przewodu pokarmowego, ryzyko ciężkich zatruć
- Tularemia – rzadka, ale bardzo niebezpieczna choroba bakteryjna, mogąca prowadzić do zapalenia płuc i węzłów chłonnych
- Nosówka – śmiertelna głównie dla psów i dzikich ssaków (pośrednie zagrożenie dla ludzi przez zwierzęta domowe)
Co zrobić, gdy zobaczysz szopa pracza?
Przede wszystkim nie podchodź do niego. Nawet jeśli zwierzę wygląda spokojnie i pozwala się obserwować. Nie należy go dokarmiać, próbować głaskać ani zwabiać jedzeniem. Nie wolno również próbować samodzielnie łapać szopa.
Jeśli zwierzę pojawiło się w pobliżu domu i zachowuje się nietypowo, skontaktuj się z odpowiednimi lokalnymi służbami. W przypadku rannego lub martwego szopa RDOŚ zaleca zachowanie bezpieczeństwa i powiadomienie właściwych służb.
Szczególnej ostrożności wymagają sytuacje, w których szop nie ucieka przed człowiekiem, porusza się w sposób nienaturalny, jest wyraźnie osłabiony albo wykazuje agresję.
Źródło: Radio ZET / Wikipedia / Centrum Monitoringu i Ochrony Wód Uniwersytetu Gdańskiego / Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska
Oceń artykuł
Tu się dzieje
