Oceń
Kamienie nerkowe to wyjątkowo bolesna choroba. Latami "w tajemnicy" są w stanie wypełniać całą miedniczkę oraz kielichy nerki. I niestety, kamica nerkowa dotyka nawet 5-10% populacji światowej. Jak rozpoznać czy ma się kamienie w nerkach i jak się ich pozbyć? Czym są kamienie moczowe i jak się je usuwa? Jak zapobiegać kamicy nerkowej? Warto wiedzieć gdy i zanim zacznie boleć.
Kamienie nerkowe - przyczyny, leczenie, usuwanie, kolka nerkowa
Kamienie nerkowe, znane także jako nefrolity, to patologiczne złogi nierozpuszczalnych substancji chemicznych, które tworzą się w nerkach. Ze związków chemicznych takich jak np. fosforan wapnia, szczawian wapnia, kwas moczowy, cystyna, krzemiany, struwit, wytrącają się drobne kryształki. Łączą się, tworząc kamienie. Gdy kamień nerkowy ruszy w podróż przez układ moczowy, rozpoczyna się istne piekło. Ból ekstremalny.
Kamica moczowa jest stanem chorobowym i dolegliwością przewlekłą. Poza bólem, kamień nerkowy może zatkać przewód moczowy, a także spowodować zakażenie układu moczowego.
Najpierw z niektórych nierozpuszczalnych substancji tworzą się maleńkie kryształki, tzw. piasek. Następnie te maleńkie drobinki łączą się w coraz większą masę i tworzą złogi (kamienie moczowe), których obecność prowadzi do objawów kamicy- wyjaśnia Zdrowie Radio ZET.
Nie dość, że kamień nerkowy ma ostre krawędzie drażniące układ moczowy, to rozmiary kamieni nerkowych mogą mrozić krew w żyłach. Największy do tej pory kamień moczowy osiągnął wagę blisko 2 kg i miał w najszerszym miejscu 13 cm.
Rodzaje kamieni nerkowych
Kamienie nerkowe dzieli się na kilka głównych typów:
- Kamienie wapniowe – najczęstsze, tworzą się z połączenia wapnia z innymi substancjami, jak szczawiany (często występujące w diecie).
- Kamienie struwitowe – kamienie w układzie moczowym u zwierząt (psy, koty), związane z infekcjami dróg moczowych, rosną szybko i mogą osiągać duże rozmiary.
- Kamienie kwasu moczowego (kamica moczanowa) – powstają, gdy mocz jest zbyt kwaśny; związane z dietą bogatą w puryny (obecne w czerwonym mięsie, rybach).
- Kamienie cystynowe – rzadkie kamienie nerkowe, występują u osób z genetycznym zaburzeniem cystynurią, które powoduje nadmierne wydalanie cystyny.
Przyczyny powstawania kamieni nerkowych
Kamienie nerkowe powstają w układzie moczowym np. gdy występuje nieprawidłowe pH moczu (zbyt zasadowe lub zbyt kwaśne), infekcja moczu, zastój moczu, nieprawidłowy odpływ moczu, brak lub zbyt mała obecność związków blokujących powstawanie złogów w moczu (np. magnezu lub cytrynianów) oraz nadmierne zagęszczenie moczu (przyjmowanie za małej ilości płynów). Do wytrącania się złogów w nerkach mogą przyczynić się również stosowanie niektórych leków, duża zawartość szczawianów w diecie, dieta bogatobiałkowa oraz picie wysokozmineralizowanej wody.
Niestety, kamica nerkowa ma tendencję do nawracania. W ciągu 10 lat od wystąpienia pierwszego ataku kolki nerkowej, dolegliwości pojawiają się ponownie u 50% chorych.
Kamienie nerkowe mogą powstać na skutek różnych czynników, takich jak:
- Niedostateczne nawodnienie – prowadzi do skoncentrowania moczu i większego ryzyka krystalizacji minerałów.
- Dieta – nadmiar soli, białka zwierzęcego, szczawianów i puryn może zwiększać ryzyko.
- Predyspozycje genetyczne – skłonność do kamieni nerkowych może być dziedziczna.
- Inne schorzenia – niektóre choroby metaboliczne, np. nadczynność przytarczyc, sprzyjają tworzeniu kamieni.
- Nieprawidłowy odpływ moczu (np. w przypadku powiększenia prostaty)
Quiz: Test wiedzy o zdrowiu. Quiz medyczny
Kolka nerkowa – bolesny atak - ile trwa i co zrobić gdy boli?
Kolka nerkowa to ostry, silny ból w okolicy lędźwiowej, promieniujący często do pachwiny, spowodowany przemieszczaniem się kamienia przez drogi moczowe. Ból ten jest wynikiem skurczów mięśni gładkich dróg moczowych, które próbują wydalić kamień. Następuje częściowe zamknięcie moczowodu. Może towarzyszyć mu nudności, wymioty, krwiomocz oraz częste parcie na mocz. Czasami ból spowodowany przez kamienie nerkowe mylony jest z bólem kręgosłupa.
Atak kolki nerkowej – pierwsza pomoc
Podczas ataku kolki nerkowej należy:
- Zapewnić odpoczynek i odpowiednią pozycję – najlepiej w pozycji leżącej, co może zmniejszyć dyskomfort.
- Przyjmować leki przeciwbólowe i rozkurczowe – zgodnie z zaleceniami lekarza.
- Woda i nawodnienie – picie wody może pomóc w wypłukiwaniu kamienia (o ile ból nie uniemożliwia picia).
Profilaktyka – jak zapobiegać kamieniom nerkowym?
Aby zmniejszyć ryzyko powstawania kamieni nerkowych, warto:
- Pić dużo płynów – regularne nawodnienie rozcieńcza mocz i zmniejsza ryzyko krystalizacji.
- Zmienić dietę – unikać nadmiaru soli i produktów bogatych w szczawiany (szpinak, rabarbar, buraki).
- Ograniczyć spożycie białka zwierzęcego – nadmiar białka zwiększa wydalanie wapnia i kwasu moczowego.
- Konsultacja z lekarzem – jeśli występuje predyspozycja genetyczna, warto regularnie monitorować skład moczu i funkcje nerek.
Warto wiedzieć, że np. czarna herbata zawiera największą zawartością szczawianów, przyczyniających się do powstawania kamicy nerkowej.
Kamica niedająca objawów najczęściej wykrywana przypadkowo podczas USG czy RTG brzucha. Lekarz może również zlecić wykonanie dodatkowych badań, takich jak np. urografia (badanie radiologiczne z kontrastem) i tomografia komputerowa brzucha. U niektórych pacjentów zaleca się również wykonanie badania krwi i moczu, by wykryć przyczynę tworzenia się złogów.
Co zrobić, gdy występują kamienie nerkowe?
W przypadku wykrycia kamieni nerkowych, lekarz może zalecić:
- Leczenie farmakologiczne – środki przeciwbólowe oraz leki rozkurczowe, ułatwiające przejście kamienia.
- Obserwację – małe kamienie (do 5 mm) często przechodzą samoistnie.
- Zmianę stylu życia i diety – dopasowaną do rodzaju kamieni.
Metody usuwania kamieni nerkowych - ESWL, URS czy operacja?
Gdy kamienie nerkowo nie powodują bólu, urolog rzadko podejmuje interwencję. Gdy jednak objawy kamicy nerkowej zaatakują, wówczas może być konieczne np. rozbijanie kamienia moczowego wewnątrz organizmu przy użyciu fali wstrząsowej (Litotrypsja, ESWL) lub wprowadza się wziernik do moczowodu, by rozdrobnić złóg (URS).
Jeśli kamienie nie przechodzą samoistnie lub powodują komplikacje, stosuje się:
- ESWL (litotrypsja pozaustrojowa) – nieinwazyjna metoda polegająca na rozbijaniu kamieni za pomocą fal dźwiękowych.
- URS (ureteroskopia) – endoskopowe usuwanie kamieni przez cewkę moczową.
- PCNL (przezskórna nefrolitotrypsja) – zabieg chirurgiczny stosowany przy dużych kamieniach.
- Operacja otwarta – obecnie rzadko stosowana, zarezerwowana dla skomplikowanych przypadków.
Źródło: Radio ZET, Przegląd Urologiczny, Stan Wiedzy, National Kidney Foundation
Dziękujemy za przeczytanie artykułu do końca. Bądź na bieżąco! Polub naszą stronę na Facebooku
Oceń artykuł
Tu się dzieje
