Ryby maślane są szkodliwe dla zdrowia? Sprawdzamy, czy można je bezpiecznie jeść

Ryba maślana, znana z delikatnego, tłustego mięsa, często pojawia się na talerzach miłośników owoców morza. Ryby maślane (ryby masłowe) można spotkać w restauracjach sushi, sklepach rybnych i mrożonkach. Ale czy wiesz, że wokół tej ryby narosło sporo kontrowersji? W sieci można znaleźć ostrzeżenia, że „ryba maślana szkodzi zdrowiu” albo że „to nieprawdziwa ryba”. Jak jest naprawdę? Czy ryby maślane są bezpieczne do jedzenia? Nie bez powodu kraje takie jak Włochy i Japonia, zakazały sprzedaży eskolara i kostropaka, a w USA i Kanadzie opakowanie musi być specjalnie oznaczone.

Co to właściwie jest ryba maślana?

Zacznijmy od podstaw. Nazwa „ryba maślana” to potoczne określenie kilku różnych gatunków ryb, które mają tłuste (o zawartości tłuszczu przekraczającej 20%), kremowe mięso i łatwo się rozpadają, mają mało ości. Najczęściej jemy je w formie wędzonej oraz w sushi. 

To nie są klasyczne ryby maślane w sensie biologicznym. Często dochodzi do mylenia ich z innymi rybami, co bywa problematyczne, szczególnie dla osób o wrażliwym układzie pokarmowym.

Dlaczego ryba maślana może być szkodliwa?

Kluczowym problemem nie jest sama ryba, ale zawartość estrów woskowych w jej mięsie. To substancje tłuszczowe, które są trudne do strawienia przez ludzki organizm. Ich nadmiar może prowadzić do nieprzyjemnych objawów żołądkowo-jelitowych.  W przypadku np. eskolarów, tłuszcze te mogą stanowić nawet 20% masy mięsa. Co gorsza, ryby maślane mają skłonność do przyswajania rtęci. Są to również ryby kaloryczne. Eskolar zawiera około 260 kalorii w 100 gramach, a więc dwukrotnie więcej niż w przypadku tuńczyka.

Objawy zatrucia po zjedzeniu ryby maślanej to np. oleista biegunka (keriorrhea), ból brzucha, trudności w oddychaniu, świąd skóry, opuchnięcie języka. Pojawiają się po ok. 3 godzinach i trwają ok. 24 godziny. Może konieczna być nawet pomoc lekarza.  

Typowe objawy po spożyciu dużej ilości ryby maślanej:

• biegunka
• wzdęcia
• nudności, wymioty
• problemy z oddychaniem, wysypka
• tłuszczowe stolce (tzw. "oleista biegunka") - niestrawione estry woskowe wydalane są w postaci tłustych plam w kale.

Czy ryba maślana jest zakazana?

W niektórych krajach – tak! Japonia, Włochy i Indie zakazały importu i sprzedaży niektórych gatunków ryby maślanej (szczególnie escolar i oilfish), właśnie ze względu na ryzyko dla zdrowia konsumentów.

W Unii Europejskiej i Polsce nie ma całkowitego zakazu sprzedaży, ale produkty te muszą być odpowiednio oznaczone. Niestety, często brakuje jasnej informacji, jaką rybę naprawdę kupujemy.

Jak jeść rybę maślaną, żeby nie zaszkodziła?

Dobra wiadomość jest taka, że rybę maślaną można jeść bezpiecznie, ale należy zachować ostrożność. Oto kilka praktycznych wskazówek:

• Jedz małe porcje

Większość problemów pojawia się przy spożyciu dużych ilości. Porcja 50–100 gramów zazwyczaj nie wywołuje objawów.

• Nie podawaj dzieciom i osobom starszym

Układ pokarmowy dzieci, osób starszych czy z chorobami jelit może nie poradzić sobie z estrami woskowymi.

• Nie smaż – lepiej piecz lub gotuj na parze

Obróbka cieplna nie usuwa estrów woskowych, ale smażenie zwiększa tłustość potrawy. Lżejsze metody przygotowania są lepsze dla żołądka.

• Uważnie czytaj etykiety

Jeśli na opakowaniu widzisz nazwę „escolar” lub „oilfish” – jedz ostrożnie lub zrezygnuj. Nie kupuj ryb z niejasnym oznaczeniem „ryba maślana” bez podania gatunku.

Czy ryba maślana ma jakieś zalety?

Tak! Mięso tej ryby jest bogate w białko, zawiera kwasy tłuszczowe omega-3, a także witaminy z grupy B i selen. Dobrze przygotowana ryba maślana może być smacznym i wartościowym elementem diety – o ile spożywana jest z umiarem.

Ryby maślane, najczęstsze pytania:

• Czy ryba maślana może być trująca?

Nie w sensie toksycznym, ale może wywołać silne reakcje trawienne.

• Czy można w ciąży jeść ryby maślane?

Lepiej unikać – dla kobiet w ciąży zaleca się ryby łatwostrawne i bez ryzyka zawartości niepożądanych substancji.

• Czy ryba maślana to oszustwo?

Nie do końca – ale wielu sprzedawców używa tej nazwy w sposób wprowadzający w błąd. To powód, dla którego ryba maślana ma złą sławę.

Ryba maślana to kontrowersyjny przysmak. W małych ilościach – nie zaszkodzi. W dużych – może nieprzyjemnie zaskoczyć. Wybór należy do Ciebie, ale warto wiedzieć, co naprawdę ląduje na Twoim talerzu.

Źródło: Radio ZET, Zielony Onet

Dziękujemy za przeczytanie artykułu do końca. Bądź na bieżąco! Polub naszą stronę na Facebooku