Oceń
Najbardziej jadowite pająki świata? W takim zestawieniu wygrywa wyjątkowo niebezpieczny pająk atraks, znany również jako ptasznik australijski. To m.in. z jego powodu w Australii zakazano emisji jednego z odcinków kreskówki „Świnka Peppa”. Czy jad pająka z Australii czyni go groźniejszym niż wałęsaki brazylijskie i czarne wdowy?
Atraks. Najbardziej jadowity pająk świata. Groźniejszy niż czarna wdowa
Atraks (Atrax robustus) to jadowity pająk znany także jako ptasznik australijski i podkopnik (Sydney funnel-web spider). Jest jednym z najbardziej znanych przedstawicieli rodziny Hexathelidae. Pochodzi z Australii i słynie ze niezwykłej toksyczności swojego jadu. To również pająk agresywny. Występuje głównie w rejonach wokół Sydney, preferując wilgotne lasy, ogrody i tereny podmiejskie. Oto najważniejsze informacje o ptasznikach australijskich. Najstraszniejszy pająk na świecie? Nie bez powodu pająki atraksy trafiły nawet do Księgi Rekordów Guinnessa i uznano je za bardziej jadowite niż wałęsaki brazylijskie.
Pająk atraks, jadowite pająki z Australii
Atraks jest stosunkowo dużym pająkiem, osiągającym długość ciała do 5 cm (samice są zazwyczaj większe niż samce). Jego ciało jest błyszczące, czarne lub ciemnobrązowe, z charakterystycznym, masywnym głowotułowiem (prosoma). Atraks buduje tunele lub lejki w ziemi, wyściełając je jedwabistą pajęczyną, która działa jak mechanizm alarmowy, gdy potencjalna ofiara znajdzie się w pobliżu.
![Trzewikodziób - wielki ptak jak z horroru. "Okrutna bestia"](https://s.eurozet.pl/cbz/2025/12/16/cc28db5c/58041-225x138-62c3e96c83.webp "Trzewikodziób - wielki ptak jak z horroru. "Okrutna bestia"")
Jadowity pająk atraks, jad pająka groźny dla człowieka
Jad atraksa zawiera neurotoksyny, z których najbardziej znana to atraksotoksyna. Jest to toksyna szczególnie niebezpieczna dla ssaków, w tym ludzi. U ludzi powoduje ona działanie silnie neurotoksyczne poprzez oddziaływanie na kanały sodowe w neuronach, co prowadzi do ich nadmiernego pobudzenia. Gdy tej jadowity pająk poczuje się zagrożony, staje na tylnych odnóżach i eksponuje 2-centymetrowe kły jadowe. Staje się wówczas wyjątkowo zabójczym agresorem. Jego szczękoczułki są na tyle silne, że bez problemu przebiją ludzki paznokieć.
Skutki ukąszenia przez pająka atraksa:
- Intensywny ból w miejscu ugryzienia,
- Przyspieszone tętno,
- Nudności, wymioty,
- Ślinotok,
- Trudności w oddychaniu,
- W skrajnych przypadkach – zgon (bez leczenia w ciągu 15 minut do kilku godzin, szczególnie u dzieci).
Quiz: Pająki bez tajemnic. Test wiedzy o pająkach
Porównanie atraksa z innymi groźnymi pająkami
| Cecha | Atraks (Atrax robustus) | Czarna wdowa (Latrodectus spp.) | Wałęsak brazylijski (Phoneutria spp.) |
|---|---|---|---|
| Rozmiar | 4–5 cm (ciało) | 1–1,5 cm (ciało) | 4–5 cm (ciało) |
| Toksyczność jadu | Neurotoksyny (atraksotoksyna); śmiertelne bez leczenia | Neurotoksyny (latrotoksyna); śmiertelne bardzo rzadko | Neurotoksyny (pnk-toxyny); możliwe zgony u dzieci i starszych |
| Objawy ukąszenia | Silne neurotoksyczne, szybka progresja | Skurcze mięśni, ból, rzadko zagrożenie życia | Silny ból, zaburzenia neurologiczne, możliwy priapizm |
| Występowanie | Australia (wschodnie rejony) | Globalnie w klimatach umiarkowanych i ciepłych | Ameryka Południowa i Środkowa |
| Śmiertelność bez leczenia | 10–15% (przed wprowadzeniem antidotum) | <1% (rzadkie przypadki zgonów) | 2–5% (w zależności od dostępu do leczenia) |
Pająk atraks a inne jadowite pająki
W porównaniu do czarnej wdowy i wałęsaka brazylijskiego, atraks wyróżnia się szybkim działaniem jadu i większą śmiertelnością w przypadku braku leczenia. Jego agresywny temperament i zdolność do wstrzykiwania dużej ilości jadu, przy jednym ugryzieniu czynią go jednym z najbardziej niebezpiecznych pająków świata. Co ciekawe, samice ptaszników australijskich nie produkują neurotoksyny i są znacznie mniej jadowite. Jak wykazano w badaniach, osobniki żeńskie są około 5 razy mniej jadowite niż męskie. Na szczęście istnieje skuteczne antidotum, które wprowadzono w latach 80. XX wieku, znacznie zmniejszając liczbę śmiertelnych przypadków.
Jak przypomina National Geographic, w 2022 r. australijski rząd zakazał emisji jednego z odcinków popularnej bajki „Świnka Peppa”. W odcinku „Pan Kościste Nóżki”(„Mister Skinnylegs”) Peppa bała się pająka, z którym później się zaprzyjaźniła. Władze Australii zakazały emisji odcinka, by dzieci nie bagatelizowały niebezpiecznych pająków takich jak właśnie ptasznik australijski.
Ptaszniki australijskie są na tyle dużymi pająkami, że zjadają nawet żaby i małe jaszczurki. Głównie zjadają jednak pszczoły, karaluchy, ślimaki, krocionogi. Największą samicą ptasznika australijskiego w historii, jaka trafiła do Australian Reptile Park była w 2021 r. Megaspider (8 cm). Rekordowy słynny pająk Hercules został znaleziony ok. 80 km na północ od Sydney i mierzył 7,9 cm od końca tylnego odnóża do końca przedniego odnóża.
CZYTAJ WIĘCEJ: Najbardziej jadowite pająki na świecie TOP 7
Ochrona i prewencja
Choć atraks budzi grozę, jego ukąszenia są rzadkie i najczęściej wynikają z przypadkowego kontaktu. Aby zminimalizować ryzyko, zaleca się:
- Unikanie dotykania pajęczyn i nor w ziemi,
- Noszenie rękawic w ogrodzie,
- Edukację mieszkańców obszarów występowania atraksa w zakresie pierwszej pomocy i kontaktu z centrami antytoksynowymi.
Atraks pozostaje fascynującym, choć groźnym elementem australijskiej fauny. Dzięki rozwojowi medycyny i antidotum dziś jego ukąszenia są rzadziej śmiertelne, ale wciąż wymuszają respekt i ostrożność.
Mieszkańcy Sydney nauczyli się z nimi żyć. Znają ich zwyczaje godowe i wiedzą, że od listopada do stycznia podczas wilgotnej pogody trzeba bardziej uważać. Wtedy samce atraksów mogą wychodzić ze swych tuneli, tkanych pod ziemią wśród kamieni czy drewnianych kłód- informuje National Geographic.
Źródło: Australian Museum, Planeta.pl, Radio ZET, National Geographic, Focus.pl, ITIS- Integrated Taxonomic Information System
Dziękujemy za przeczytanie artykułu do końca. Bądź na bieżąco! Polub naszą stronę na Facebooku
Oceń artykuł
Tu się dzieje
