Oceń
Muchomor sromotnikowy, nazywany również muchomorem zielonawym (Amanita phalloides), to najbardziej trujący grzyb w Polsce. Choć wygląda niepozornie i bywa mylony z jadalnymi gatunkami grzybów, zawiera jedne z najsilniejszych toksyn występujących w świecie grzybów. Niby wszyscy wiedzą, że to grzyb śmiertelnie trujący i jak wygląda, a Polacy wciąż się mylą i zbierają te trujące grzyby.
Z tego artykułu dowiesz się:
- Czy muchomor sromotnikowy jest najbardziej trującym grzybem w Polsce.
- Jakie toksyny zawiera muchomor sromotnikowy i jak działają na organizm.
- Z jakimi jadalnymi grzybami bywa mylony muchomor sromotnikowy.
- Jakie są objawy zatrucia muchomorem sromotnikowym.
- Jak postępować po podejrzeniu zatrucia muchomorem sromotnikowym.
Muchomor sromotnikowy. Najbardziej trujący grzyb w Polsce
Każdy kto zbiera grzyby, powinien wiedzieć, że muchomor sromotnikowy to najbardziej trujący grzyb w Polsce. A jednak nawet doświadczeni grzybiarze się mylą, a muchomory sromotnikowe odpowiadają za nawet 90% śmiertelnych zatruć grzybami w Europie. W Polsce każdego roku dochodzi do przypadków pomylenia muchomora zielonawego z gatunkami jadalnymi, bo potrafi udawać kanię czy gołąbka. Co ważne, toksyny nie ulegają zniszczeniu podczas gotowania, smażenia, suszenia ani mrożenia. Obróbka kulinarna nie zmniejsza ich toksyczności. Wyjaśnijmy jak wygląda ten trujący grzyb, jak go rozpoznać i jakie są objawy zatrucia muchmomorem.
Jak wygląda muchomor sromotnikowy?
Najbardziej charakterystyczny jest jego oliwkowozielony lub żółtozielony kapelusz, białe blaszki oraz biały trzon z pierścieniem. U podstawy znajduje się charakterystyczna pochwa, czyli pozostałość osłony, jednak młode owocniki nie zawsze są łatwe do rozpoznania. To właśnie dlatego nawet doświadczeni grzybiarze mogą popełnić tragiczny błąd. Co więcej, borowiki, koźlarze i podgrzybki lubią te same okolice i warunki co muchomory sromotnikowe, dlatego grzybiarze, nawet ci zaprawieni w leśnych eskapadach, muszą zachować szczególną ostrożność.
Quiz: Quiz o grzybach. Rozpoznaj grzyby jadalne i trujące
Dlaczego muchomor sromotnikowy jest aż tak niebezpieczny?
Muchomor sromotnikowy zawiera dwie grupy wyjątkowo silnych toksyn: amatoksyny i fallotoksyny. Najgroźniejsza z nich, α-amanityna, blokuje działanie polimerazy RNA II, enzymu niezbędnego do funkcjonowania komórek. W praktyce oznacza to zatrzymanie produkcji białek i stopniowe obumieranie tkanek.
Najbardziej cierpią narządy o wysokiej aktywności metabolicznej:
- wątroba,
- nerki,
- trzustka.
Objawy zatrucia muchomorem sromotnikowym
Jednym z powodów wysokiej śmiertelności zatruć muchomorem sromotnikowym jest opóźniony rozwój objawów. Po spożyciu grzyba przez 6–24 godziny często nie dzieje się nic niepokojącego. W tym czasie amatoksyny są już jednak wchłaniane i zaczynają niszczyć komórki wątroby. Najpierw występuje tzw. faza utajenia (okres bezobjawowy). Następnie pojawiają się gwałtowna biegunka, silne wymioty i bolesne skurcze brzucha, które łatwo pomylić ze zwykłą infekcją pokarmową.
Śmiertelna dawka amatoksyny dla człowieka wynosi poniżej 0,1 mg na kilogram masy ciała, a około 50 g grzyba może stanowić dawkę śmiertelną dla 2-3 dorosłych osób. Już niewielka ilość spożytego owocnika może zawierać dawkę amatoksyn wystarczającą do wywołania ciężkiego zatrucia, zwłaszcza u dzieci. W przypadku osób dorosłych jeden średniej wielkości owocnik może stanowić dawkę śmiertelną.
Dopiero później pojawiają się:
- silne bóle brzucha,
- gwałtowne wymioty,
- intensywna biegunka,
- odwodnienie,
- osłabienie.
Po krótkiej poprawie samopoczucia następuje kolejny, znacznie groźniejszy etap: rozwija się ostra niewydolność wątroby, często również nerek. Bez specjalistycznego leczenia może dojść do niewydolności wielonarządowej, a w najcięższych przypadkach jedyną szansą na przeżycie pozostaje przeszczep wątroby.
Z jakimi grzybami bywa mylony muchomor sromotnikowy?
To właśnie podobieństwo do popularnych gatunków sprawia, że muchomor sromotnikowy jest tak niebezpieczny. Eksperci podkreślają, że nie należy kierować się pojedynczą cechą, na przykład kolorem kapelusza. Każdy grzyb powinien być rozpoznawany na podstawie wszystkich elementów budowy.
Najczęściej mylony jest z:
- gołąbkami o zielonkawych kapeluszach,
- młodymi pieczarkami,
- gąską zielonką,
- młodymi kaniami przed pełnym rozwinięciem kapelusza.
Co zrobić po podejrzeniu zatrucia grzybami?
Każde podejrzenie spożycia muchomora sromotnikowego należy traktować jako stan zagrożenia życia. Nie wolno czekać na rozwój objawów ani próbować leczyć się domowymi sposobami. Konieczne jest natychmiastowe wezwanie pomocy medycznej lub jak najszybszy transport do szpitala. Im wcześniej rozpocznie się leczenie, tym większe są szanse na uratowanie wątroby i życia pacjenta.
Źródło: Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Myśliborzu, Zdrowie Radio ZET, Lasy Państwowe
Oceń artykuł
Tu się dzieje
