Czym jest solfuga? To nie pająk ani skorpion

Solfuga (łac. Solifugae) to przedstawiciel odrębnego rzędu pajęczaków. Choć nazywa się ją również wielbłądzim pająkiem, pająkiem w ścisłym znaczeniu tego słowa nie jest. Nie jest też skorpionem, chociaż jej wygląd może przywodzić na myśl oba te zwierzęta. Ze swoimi dwoma czułkopodobnymi przekształconymi nogami (pedipalpami), którymi bada otoczenie, wygląda przerażająco. Wyjaśnijmy czym naprawdę są solfugi i czy naprawdę są niebezpieczne.

Nazwa „camel spider”, czyli wielbłądzi pająk, rozpowszechniła się przede wszystkim ze względu na występowanie tych stworzeń na obszarach pustynnych. Inne popularne określenia to pająk słoneczny i skorpion wiatrowy.

Do najbardziej charakterystycznych cech solfugi należą:

• Ogromne szczękoczułki - przednia para narządów gębowych przypomina ruchome szczypce i służy do chwytania oraz rozdrabniania ofiar.
• Cztery pary odnóży krocznych - podobnie jak inne pajęczaki, solfugi mają osiem nóg.
• Długie nogogłaszczki - przypominają dodatkową parę odnóży, ale pełnią przede wszystkim funkcje czuciowe i pomagają chwytać zdobycz.
• Owłosione ciało - u wielu gatunków jest ono pokryte gęstymi szczecinkami.
• Dobrze rozwinięty wzrok - solfugi mają parę oczu umieszczonych na przedniej części ciała.

W zależności od gatunku solfugi mogą mieć 2-7  centymetrów długości ciała (do 20 cm z odnóżami). Co ciekawe, mimo określenia „pająki słoneczne” wiele z nich unika bezpośredniego nasłonecznienia. W ciągu dnia kryją się pod kamieniami, w szczelinach i norach, a na polowanie wychodzą przede wszystkim po zmroku.

Czy solfuga jest jadowita?

Solfugi nie mają gruczołów jadowych ani aparatu służącego do wstrzykiwania toksyn. Nie polują więc za pomocą jadu, jak robią to niektóre pająki czy skorpiony. Ich główną bronią są potężne szczękoczułki. To właśnie nimi chwytają, miażdżą i rozdrabniają swoje ofiary.

Czy solfuga może ugryźć człowieka?

Lepiej nie wchodzić solfudze w drogę. Solfuga nie szuka kontaktu z człowiekiem i zazwyczaj próbuje uciekać, gdy wyczuje zagrożenie. Jeżeli jednak zostanie schwytana, przyciśnięta lub sprowokowana, może ugryźć. Jej szczękoczułki są w stanie boleśnie uszkodzić ludzką skórę i głębsze tkanki.

Po takim ugryzieniu należy:

• dokładnie umyć ranę wodą z mydłem;
• zdezynfekować uszkodzone miejsce;
• obserwować, czy nie pojawiają się obrzęk, narastające zaczerwienienie lub oznaki zakażenia;
• w przypadku głębokiej rany, silnego bólu albo objawów infekcji skontaktować się z lekarzem.

Gdzie występują solfugi?

Naturalnym środowiskiem solfug są przede wszystkim suche i ciepłe obszary świata. Szczególnie dużo gatunków występuje w Afryce, na Bliskim Wschodzie oraz w Azji Środkowej. Można je spotkać również w Ameryce Północnej i Południowej.

Preferują miejsca, w których mogą łatwo znaleźć schronienie przed upałem. Zamieszkują między innymi:

• pustynie i półpustynie;
• suche stepy;
• kamieniste tereny;
• piaszczyste obszary z luźną glebą;
• miejsca z naturalnymi szczelinami i kryjówkami.

Solfugi ścigają ludzi - mit czy fakt?

Wokół wielbłądzich pająków narosło mnóstwo przerażających opowieści. Szczególnie popularne stały się podczas wojny w Iraku, gdy żołnierze opowiadali przerażające historie o "potworach atakujących wielbłądy i z piskiem goniącymi za ludźmi". Wkrótce w internecie zaczęły pojawiać się zdjęcia przedstawiające ogromne solfugi. Skupmy się jednak na faktach.

Solfugi rzeczywiście potrafią bardzo szybko się przemieszczać (nawet do 16 km/h). Kiedy jednak biegną w stronę człowieka, wcale nie musi to oznaczać próby ataku. Często szukają po prostu cienia, który zapewni im schronienie przed wysoką temperaturą.

Nie ma również podstaw, by wierzyć w historie o solfugach wchodzących do łóżek i wysysających krew. Ich rzeczywistym celem są znacznie mniejsze zwierzęta.

Co jedzą solfugi? Skuteczni łowcy

Choć nie dysponują jadem, solfugi są niezwykle sprawnymi drapieżnikami. Polują przede wszystkim na inne bezkręgowce, a ich dieta obejmuje między innymi:

• termity;
• karaluchy;
• świerszcze i koniki polne;
• pająki;
• skorpiony;
• inne drobne stawonogi.
• małe ptaki.

Większe osobniki mogą również polować na niewielkie kręgowce, takie jak młode jaszczurki.

Jedzą ofiary w straszny sposób

Najbardziej niezwykły jest sposób, w jaki solfugi konsumują zdobycz. Nie przeżuwają jej tak jak ssaki. Najpierw rozdrabniają ofiarę potężnymi szczękoczułkami, a następnie wykorzystują enzymy trawienne, które rozkładają tkanki. Tak przygotowany pokarm zostaje następnie wchłonięty niczym smoothie.

Źródło: Radio ZET, National Geographic, Denver Museum of Nature & Science