Obserwuj w Google
Oceń
Piestrzenica kasztanowata przypomina smardze, ale zawiera groźną gyromitrynę. Sprawdź jak rozpoznać te trujące grzyby. Chociaż w krajach takich jak Szwecja i Niemcy te niebezpieczne grzyby są zakazane, polscy grzybiarze nadal je zbierają. Nie bez powodu piestrzenica nazywana bywa „wiosennym diabełkiem”.
Z tego artykułu dowiesz się:
- Czy piestrzenica to grzyb trujący?
- Jak rozpoznać piestrzenicę kasztanowatą i unikać pomyłki ze smardzem.
- Dlaczego piestrzenica kasztanowata jest niebezpieczna dla zdrowia.
- Jakie są objawy zatrucia piestrzenicą kasztanowatą.
- Czy gotowanie usuwa toksyny z grzybów trujących?
Piestrzenica kasztanowata. Trujący grzyb "fałszywy smardz"
Piestrzenica kasztanowata (Gyromitra esculenta) to jeden z najbardziej charakterystycznych grzybów występujących w Polsce. Jej kapelusz przypomina pomarszczony mózg, dlatego trudno pomylić ją z typowym grzybem leśnym. Problem w tym, że ten nietypowy wygląd może skojarzyć się ze smardzem, cenionym grzybem jadalnym. Tymczasem piestrzenica kasztanowata zawiera gyromitrynę, silnie toksyczną substancję, związek odpowiedzialny za objawy zatrucia i mogący prowadzić do poważnych uszkodzeń narządów.
Quiz: Quiz o grzybach. Rozpoznaj grzyby jadalne i trujące
Piestrzenica kasztanowata – co to za grzyb?
Piestrzenica kasztanowata (Gyromitra esculenta) należy do grzybów z rodziny piestrzenicowatych. W Polsce jest znana również pod nazwami babie uszy, babieusz czy fałszywy smardz. Jej łacińska nazwa gatunkowa może być myląca. Słowo „esculenta” oznacza „jadalna”. Współcześnie piestrzenica kasztanowata jest uznawana w Polsce za grzyb trujący.
Co ciekawe, w przeszłości piestrzenica była w niektórych regionach Europy traktowana jako grzyb jadalny po odpowiedniej obróbce. Z czasem kolejne przypadki zatruć doprowadziły do zmiany podejścia do tego gatunku. W polskiej literaturze medycznej opisywano również ciężkie, a nawet śmiertelne zatrucia.
Jak wygląda grzyb piestrzenica kasztanowata?
Kapelusz piestrzenicy kasztanowatej jest mocno pofałdowany i przypomina mózg. Zwykle ma kolor kasztanowobrązowy, ciemnobrązowy lub brunatny. Nie tworzy regularnej siateczki czy charakterystycznych dołków, jakie można zobaczyć u smardzów.
Trzon jest stosunkowo krótki, jasny i nieregularny. Cały owocnik może osiągać około kilkunastu centymetrów. Lasy Państwowe podają, że piestrzenica kasztanowata może mieć do około 12 cm wysokości i 15 cm szerokości. Gatunek spotykany jest m.in. w borach sosnowych i na terenach upraw leśnych.
Najbardziej charakterystyczne cechy to:
- pofałdowany kapelusz wyglądający jak mózg,
- kasztanowa lub ciemnobrązowa barwa,
- krótki, jasny i nieregularny trzon,
- nietypowy, nieregularny kształt całego owocnika.
Redakcja poleca:
Piestrzenica kasztanowata czy smardz - jak rozpoznać jadalne grzyby?
Największe zagrożenie wiąże się z podobieństwem piestrzenicy do smardza. Oba grzyby mogą pojawiać się wiosną, a niedoświadczony grzybiarz może uznać charakterystyczny kapelusz piestrzenicy za odmianę smardza. Różnica jest jednak wyraźna, jeśli dokładnie przyjrzymy się budowie owocnika. U piestrzenicy kapelusz jest chaotycznie pofałdowany i przypomina mózg. U smardza powierzchnia kapelusza tworzy bardziej regularny układ zagłębień i żeberek.
Czy piestrzenica kasztanowata to grzyb trujący?
Tak. Piestrzenica kasztanowata jest grzybem trującym. Za jej toksyczność odpowiada przede wszystkim gyromitryna (N-metylo-N-formylohydrazon aldehydu octowego). Substancja ta może działać toksycznie na przewód pokarmowy, wątrobę oraz układ nerwowy. Może również prowadzić do hemolizy, czyli rozpadu czerwonych krwinek. Jest toksyną rozkładającą się w organizmie w kontakcie z kwasami żołądkowymi do hydrazyny, związku chemicznego wykorzystywanego m.in. jako paliwo rakietowe.
Pierwsze objawy zatrucia nie muszą pojawić się natychmiast. Według informacji Państwowej Inspekcji Sanitarnej mogą wystąpić po około 6–24 godzinach od spożycia. Należą do nich m.in. osłabienie, nudności i wymioty, bóle brzucha oraz bóle głowy. W ciężkich przypadkach zatrucie może prowadzić do poważnych powikłań, a nawet śmierci.
Kiedyś sądzono, że obróbka termiczna sprawia, że grzyb jest jadalny. To błąd. Gotowanie i smażenie grzybów nie daje pewności całkowitego usunięcia toksyn.
Źródło: Radio ZET / Healthline / Wikipedia / Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Wołowie
Oceń artykuł
Tu się dzieje
