Obserwuj w Google
Oceń
Najgroźniejsze i najbardziej jadowite pająki świata? Australijski pająk myszowaty (Missulena bradleyi) jest pająkiem, którego zdecydowanie należy unikać. Przypomina ptasznika, a niektórzy mylą go z pająkami atraksami. Okazuje się, że ten niewielki drapieżnik o potężnych szczękoczułkach (nazywanych też chelicerami) skrywa kilka zaskakujących tajemnic.
Z tego artykułu dowiesz się:
- Jakie cechy charakterystyczne ma pająk myszowaty?
- Czy Missulena bradleyi to pająki jadowite?
- Jak działa jad pająka myszowatego na układ nerwowy?
- Co należy zrobić po ukąszeniu przez pająka Missulena bradleyi?
Pająki jadowite jak atraksy? Niebezpieczny pająk myszowaty
W Australii żyją pająki, których lepiej nie brać do ręki. Niektóre z nich mają wyjątkowo silny jad, a ich ukąszenia mogą wymagać natychmiastowej pomocy medycznej. Do tej grupy należy pająk myszowaty (Missulena bradleyi), nazywany po angielsku Eastern Mouse Spider. Australijscy naukowcy zbadali skład jego jadu i odkryli właściwości przypominające działanie toksyn występujących u niektórych pająków z grupy lejkowcowatych. Czy jest równie groźnym pająkiem jak rekordowo jadowity atraks?
Quiz: Quiz o grzybach. Rozpoznaj grzyby jadalne i trujące
Australijski pająk myszowaty to pająk należący do rodziny Actinopodidae, który nie buduje rozległych sieci. Większość czasu spędza w podziemnej kryjówce, a jej wejście może być zamknięte charakterystyczną klapką wykonaną z jedwabistej przędzy i materiału znajdującego się w otoczeniu.
Samce potrafią wędrować w poszukiwaniu partnerek, a ich spotkania z ludźmi zdarzają się między innymi w przydomowych basenach.
Do jego najważniejszych cech należą:
- krępa, masywna budowa ciała;
- błyszczący, najczęściej czarny pancerz i ciemnoniebieski brzuch;
- mocne szczękoczułki zakończone dużymi kłami jadowymi;
- stosunkowo krótkie, silne odnóża;
- charakterystycznie szeroka przednia część ciała.
- samce mogą mieć na odwłoku charakterystyczną jasną, niebieskawą lub białawą plamę.
Pająki myszowate osiągają zwykle od około 1 do 3,5 cm długości ciała, zależnie od gatunku. Nie są więc gigantami, ale ich budowa sprawia, że wyglądają znacznie masywniej niż wiele innych australijskich pająków.
W jego menu znajdują się przede wszystkim:
- mrówki;
- chrząszcze;
- inne pająki;
- drobne bezkręgowce;
- małe żaby.
Czy australijski pająk myszowaty jest jadowity?
Tak. Missulena bradleyi jest pająkiem jadowitym, a jego ukąszenie może wywołać poważne objawy zatrucia. Badania toksykologiczne wykazały, że toksyny wytwarzane przez samce tego gatunku mogą wpływać na uwalnianie neuroprzekaźników w układzie nerwowym. Pod pewnymi względami ich działanie przypomina mechanizm obserwowany w przypadku jadu australijskich pająków lejkowatych, w tym najgroźniejszych atraksów.
Jak działa jad Missulena bradleyi?
Jad pająka myszowatego zawiera substancje oddziałujące na układ nerwowy. Szczególnie interesujące są tzw. neurotoksyny, które mogą zakłócać przekazywanie sygnałów pomiędzy komórkami nerwowymi. Naukowcy zauważyli również, że działanie tych toksyn może być osłabiane przez surowicę stosowaną w leczeniu ukąszeń australijskich pająków lejkowatych.
Ukąszenia tych zwierząt są stosunkowo rzadkie. Warto jednak pamiętać, że jego duże szczękoczułki mogą przebić ludzką skórę. Gdy go spotkacie i staje na odnóżach, przyjmując groźną pozę, to sygnał ostrzegawczy przed atakiem.
W przypadku ukąszenia mogą wystąpić między innymi:
- silny ból w miejscu ukąszenia;
- miejscowy obrzęk i zaczerwienienie;
- nadmierne pocenie się;
- nudności i wymioty;
- ślinotok;
- mrowienie i zaburzenia czucia;
- skurcze mięśni i inne objawy neurologiczne;
- w poważniejszych przypadkach trudności z oddychaniem.
Co zrobić po ukąszeniu pająka myszowatego?
W przypadku podejrzenia ukąszenia przez Missulena bradleyi nie należy czekać na pojawienie się objawów. Ze względu na podobieństwo do pająków lejkowatych zaleca się zastosowanie procedury pierwszej pomocy przewidzianej dla tych niebezpiecznych gatunków.
Najważniejsze zalecenia obejmują:
- Wezwanie pomocy medycznej - w Australii należy zadzwonić pod numer alarmowy 000.
- Ograniczenie ruchu poszkodowanego - należy utrzymywać go w bezruchu.
- Założenie opatrunku uciskowego - zgodnie z australijskimi zaleceniami dotyczącymi ukąszeń pająków lejkowatych i myszowatych.
- Unieruchomienie kończyny - jeżeli ukąszenie nastąpiło w rękę lub nogę.
- Nieusuwanie opatrunku do czasu uzyskania pomocy medycznej.
Jeżeli jest to bezpieczne, warto również zabezpieczyć pająka do identyfikacji, ale nie wolno ryzykować kolejnego ukąszenia.
Quiz: Pająki bez tajemnic. Test wiedzy o pająkach
Który z pająków jest najgroźniejszy?
- Atraks - zdecydowanie największe udokumentowane zagrożenie związane z ciężkim, szybko rozwijającym się zatruciem. Przed wprowadzeniem surowicy przeciwjadowej jego ukąszenia powodowały zgony.
- Czarna wdowa - jej jad jest bardzo aktywną neurotoksyną. Ukąszenie może wywołać silny ból i objawy ogólnoustrojowe, choć zgony są obecnie rzadkie.
- Pająk myszowaty - ma jad o interesujących podobieństwach do jadu atraksa, ale ciężkie zatrucia zdarzają się wyjątkowo rzadko.
Porównanie jadu trzech niebezpiecznych pająków
| Właściwość | Pająk myszowaty (Missulena bradleyi) | Atraks (Atrax robustus) | Czarna wdowa (Latrodectus mactans) |
|---|---|---|---|
| Główna toksyna | δ-missulenatoksyna-Mb1a | δ-atrakotoksyna-Ar1a (robustoksyna) | Alfa-latrotoksyna |
| Rodzaj toksyny | Neurotoksyna peptydowa | Neurotoksyna peptydowa | Neurotoksyna białkowa |
| Główny cel działania | Kanały sodowe komórek nerwowych | Kanały sodowe komórek nerwowych | Zakończenia nerwowe |
| Mechanizm działania | Zaburza pracę kanałów sodowych i zwiększa uwalnianie neuroprzekaźników | Zaburza inaktywację kanałów sodowych, powodując nadmierną aktywność układu nerwowego | Powoduje masowe uwalnianie neuroprzekaźników, szczególnie acetylocholiny |
| Skutek działania jadu | Zaburzenia przewodnictwa nerwowego, skurcze mięśni | Silne pobudzenie układu nerwowego, skurcze mięśni i zaburzenia funkcji autonomicznych | Silne bóle, bolesne skurcze mięśni i objawy ogólnoustrojowe |
| Toksyczność dla kręgowców | Potwierdzona aktywność silnej neurotoksyny, szczególnie w jadzie samców | Bardzo wysoka, udokumentowana zdolność wywoływania śmiertelnych zatruć | Wysoka aktywność neurotoksyczna |
| Ciężkie zatrucia ludzi | Bardzo rzadkie | Dobrze udokumentowane | Udokumentowane, ale obecnie zgony są rzadkie |
| Surowica przeciwjadowa | Surowica przeciw jadowi atraksa neutralizuje niektóre toksyczne właściwości jadu | Dostępna | Dostępna w wybranych krajach |
Źródło: School of Biomedical Sciences, Radio Zet, Wikipedia, BBC Science, The Sydney Children's Hospitals Network, The Australian Museum
Oceń artykuł
Tu się dzieje
