Obserwuj w Google
Oceń
Wygląda jak ogromny kalafior, morska gąbka albo mokra ścierka porzucona pod drzewem. Szmaciak gałęzisty, czyli siedzuń sosnowy (Sparassis crispa), należy do najbardziej niezwykłych grzybów, jakie można we wrześniu znaleźć w polskich lasach. Czy szmaciaka gałęzistego można legalnie zbierać i czy jest to grzyb jadalny?
Z tego artykułu dowiesz się:
- Co to za grzyb szmaciak gałęzisty/siedzuń sosnowy?
- Czy szmaciak gałęzisty jest grzybem jadalnym?
- Kiedy najlepiej szukać szmaciaka gałęzistego i czy można zbierać te grzyby?
- Czy szmaciak gałęzisty jest chroniony w Polsce?
Grzyb szmaciak gałęzisty (Sparassis crispa)
Szmaciak gałęzisty to niezwykły grzyb, który znany jest także jako siedzuń sosnowy (Sparassis crispa). Trudno go pomylić z typowym borowikiem, podgrzybkiem czy maślakiem. Nie ma klasycznego kapelusza. Cały owocnik tworzą liczne, cienkie, pofałdowane i rozgałęzione fragmenty. Młody okaz ma zwykle kremową, białawą lub jasnożółtawą barwę. Z daleka może przypominać kalafior albo dużą, kędzierzawą gąbkę. Właśnie dlatego grzyb doczekał się określeń takich jak „leśny kalafior” czy „kozia broda”. Czy jednak jest jadalny i czy w ogóle te grzyby wolno zbierać?
Quiz: Quiz o grzybach. Rozpoznaj grzyby jadalne i trujące
Siedzuń sosnowy jest pasożytem korzeni sosny, choć może rozwijać się także na obumarłym drewnie. Owocnik wyrasta u podstawy drzewa, często w miejscu, w którym grzybnia związana jest z jego korzeniami. Lasy Państwowe opisują go jako gatunek związany przede wszystkim z borami mieszanymi i sosnowymi. Co więcej, "w zaatakowanych przez niego drzewach pień gnije aż do wysokości 3 m i drzewo wydziela charakterystyczny zapach terpentyny".
Jak wygląda grzyb szmaciak gałęzisty?
Najłatwiej zwrócić uwagę na charakterystyczną budowę owocnika. Zamiast jednego kapelusza mamy dużą kępę licznych, pofałdowanych odgałęzień. Średnica grzyba może mieć ponad 30 cm, natomiast jego masa osiąga nawet do 6 kg.
Szmaciak gałęzisty może przypominać:
- kalafior,
- wielką gąbkę,
- kłębek cienkich wstążek,
- mokrą, postrzępioną szmatę.
Młody owocnik jest jasny i stosunkowo delikatny. Z czasem może przybierać bardziej żółtawy lub brązowawy odcień. Im starszy okaz, tym bardziej jego struktura może stawać się twarda i łykowata, dlatego do celów kulinarnych najlepiej wybierać młode, jędrne owocniki.
Grzyb ma mocno korzenny zapach. Smakuje lekko orzechowo. Smak może być lekko piekący.
Kiedy rośnie szmaciak gałęzisty?
To przede wszystkim grzyb późnego lata i jesieni. Źródła mykologiczne podają okres występowania od lipca do października, a Lasy Państwowe wskazują na pojawianie się owocników od końca lipca do października. Dlatego wrzesień jest bardzo dobrym momentem, by wypatrywać siedzunia sosnowego w lesie.
Czy szmaciak gałęzisty to grzyb jadalny?
Tak, szmaciak gałęzisty jest grzybem jadalnym. Za szczególnie cenione uważa się młode owocniki. Lasy Państwowe podają, że można je smażyć i suszyć, a źródła mykologiczne określają siedziunia sosnowego jako smacznego grzyba jadalnego.
W kuchni problemem jest oczyszczanie grzybów. Pomiędzy licznymi pofałdowanymi fragmentami łatwo gromadzą się ziemia, piasek, igliwie i inne leśne zanieczyszczenia. Dobrym rozwiązaniem jest podzielenie go na mniejsze części i dokładne wypłukanie.
Czy można zbierać szmaciaka gałęzistego w Polsce?
To pytanie jest szczególnie ważne, ponieważ Sparassis crispa przez wiele lat był w Polsce objęty ochroną gatunkową. Sytuacja się jednak zmieniła. Szmaciak gałęzisty, czyli siedzuń sosnowy, nie jest obecnie objęty ochroną gatunkową w Polsce. Został usunięty z listy gatunków chronionych przy zmianach przepisów w 2014 r. Oficjalne opracowanie dotyczące zmian ochrony gatunkowej grzybów wymienia Sparassis crispa wśród gatunków usuniętych z ochrony.
Inne zasady mogą obowiązywać na terenach objętych szczególnymi formami ochrony przyrody, np. w parkach narodowych czy rezerwatach. Przed zbiorem trzeba więc zwrócić uwagę nie tylko na gatunek, ale również na miejsce, w którym rośnie.
Źródło: Nadleśnictwo Browsk, Wikipedia, Radio ZET, Lasy Państwowe
Oceń artykuł
Tu się dzieje
