Oceń
Gąski zielone to grzyby, które zdaniem niektórych mogą przyćmić kurki, borowiki i podgrzybki. Na pierwszy rzut oka wyglądają apetycznie, a ich zielonkawy kolor przyciąga wzrok wśród ściółki sosnowych lasów. Gąski zielone przez wieki uchodziły za rarytas na polskich stołach, dziś jednak budzą więcej strachu niż zachwytu. Czy naprawdę są jadalne? Jak wpływają na zdrowie i dlaczego ich suszenie może być wyjątkowo groźne?
- Gąski zielone to grzyby jadalne, które mogą stać się trujące
- Zbieranie tych grzybów jest zakazane w niektórych krajach
- Jak wygląda grzyb gąska zielona i dlaczego trzeba na niego uważać
Redakcja poleca:
Gąski zielone – co to za grzyby? Czy są jadalne, zdrowe i dlaczego nie wolno ich suszyć?
Grzybobranie to jedna z ulubionych jesiennych tradycji Polaków. W koszykach najczęściej lądują borowiki, kurki czy podgrzybki, ale coraz większą uwagę zbieraczy przyciągają także mniej znane gatunki grzybów jadalnych. Jednym z nich jest gąska zielona (Tricholoma equestre), grzyb, który budzi ogromne zainteresowanie i kontrowersje jednocześnie. Uznawany dawniej za smaczny i ceniony przysmak, dziś stał się dość kontrowersyjny.
Jak wygląda grzyb gąska zielona?
Gąska zielona (gąska zielonka) wyróżnia się charakterystycznym oliwkowozielonym kapeluszem o średnicy od 5 do nawet 15 cm. Powierzchnia jest gładka, lekko lepka po deszczu, a brzeg często falisty. Trzon ma żółtawy, bywa zgrubiały u podstawy. Blaszki są gęste, w kolorze siarkowożółtym. Zapach grzyba jest delikatny, nieco mączny.
CZYTAJ WIĘCEJ: To najbardziej trujący grzyb w Polsce. Jest mylony z kanią
W Polsce gąski zielone rosną głównie w sosnowych lasach na piaszczystych glebach, często masowo, nawet późną jesienią, gdy większość gatunków już zanika.
Zielonka jest smacznym grzybem jadalnym o charakterystycznym zapachu świeżo zmielonej mąki. Podobna do niej gąska siarkowa wydziela nieprzyjemny zapach karbidu, a z kolei rosnąca w jej sąsiedztwie gąska zielonożółta ma gorzkawy smak i wyraźnie białe blaszki. Kto raz nauczy się ją dobrze rozpoznawać i pozna w praktyce miejsca jej występowania bez kłopotów zawsze ja trafnie rozpozna. W razie wątpliwości zawsze można zapytać specjalisty grzyboznawcy albo zajrzeć do Sanepidu lub leśniczówki - radzą grzybiarzom Lasy Państwowe.
Czy gąski zielone to grzyby jadalne?
Przez setki lat gąska zielona była uważana za jadalny i ceniony grzyb. W wielu regionach traktowano ją wręcz jako przysmak – smażono, duszono i marynowano. Jednak od lat 90. XX wieku zaczęły pojawiać się alarmujące doniesienia medyczne.
Badania wykazały, że regularne spożywanie większych ilości gąski zielonej może prowadzić do uszkodzenia mięśni (rabdomiolizy). Odnotowano przypadki ciężkich zatruć, a nawet zgonów, głównie we Francji i Hiszpanii. Dlatego dziś w literaturze mykologicznej gąska zielona figuruje jako grzyb trujący.
Oznacza to, że choć dawniej była zbierana i jedzona, obecnie nie zaleca się jej spożywania.
We Francji w latach 2001-2003 doszło do wielu przypadków zatruć (w tym kilku śmiertelnych) gąskami zielonkami, które najprawdopodobniej rosły w skażonym środowisku. Naukowcy, którzy zbadali grzyby, stwierdzili, że za zatrucia najprawdopodobniej odpowiada rabdomioliza, która uszkadza błony komórkowe mięśni szkieletowych. To powoduje, że uwalniane jest białko przenoszące tlen do mięśni, co wywołuje brązowe zabarwienie moczu i ból mięśni spowodowany ich rozpadem- pisze Onet Podróże o grzybach gąskach zielonkach.
Czy gąski zielone mają wartości zdrowotne?
Podobnie jak wiele innych grzybów, gąski zielone zawierają białko, witaminy z grupy B, błonnik i minerały (potas, fosfor, żelazo). Jednak potencjalne zagrożenie toksyczne sprawia, że ich walory odżywcze nie równoważą ryzyka. W praktyce oznacza to, że choć teoretycznie mają wartości prozdrowotne, nie są bezpieczne dla człowieka.
Dlaczego nie wolno suszyć gąsek zielonych?
Suszenie to jeden z najpopularniejszych sposobów przechowywania grzybów. Jednak w przypadku gąski zielonej stanowczo się go odradza. Dlaczego?
- Podczas suszenia nie ulega rozkładowi toksyna, która może uszkadzać mięśnie.
- Wręcz przeciwnie – koncentracja szkodliwych związków wzrasta, bo odparowuje woda.
- Zamiast neutralizacji, proces suszenia czyni grzyba jeszcze bardziej niebezpiecznym.
Dlatego mykolodzy ostrzegają: nie wolno suszyć ani w inny sposób przechowywać gąsek zielonych.
Gąska zielona – piękny, jadalny, ale zdradliwy grzyb
Gąska zielona to jeden z najbardziej kontrowersyjnych grzybów w polskich lasach. Kusi atrakcyjnym wyglądem, dawną tradycją kulinarną i obfitymi stanowiskami. Jednak dzisiejsza wiedza naukowa nie pozostawia złudzeń – spożywanie gąsek zielonych jest ryzykowne i może prowadzić do poważnych zatruć.
Choć są częścią naszego leśnego dziedzictwa, warto je podziwiać jedynie oczami – nie na talerzu.
Źródło: Lasy Państwowe / Wikipedia/ Radio ZET / Powiatowa Stacja Sanitarno - Epidemiologiczna w Łobzie
Dziękujemy za przeczytanie artykułu do końca. Bądź na bieżąco! Polub naszą stronę na Facebooku
Oceń artykuł
Tu się dzieje
