Oceń
Przełomowe odkrycie historyczne. Udało się odczytać starożytne zwoje zasypane po erupcji Wezuwiusza i zniszczeniu Pompejów. Narzędzia oparte na sztucznej inteligencji po raz kolejny pomogły w odczytaniu tekstów sprzed wieków. "Cyfrowo rozwinięto i w całości odczytano zwoje", co otwiera zupełnie nowe możliwości. Naukowcy mogą teraz zająć się kolekcją nieodczytanych zwojów liczących 600 tekstów, a także poznać sekrety historii starożytnego Egiptu.
Z tego artykułu dowiesz się:
- Jak sztuczna inteligencja pomogła odczytać starożytne zwoje.
- Co zawiera odczytany zwój PHerc. 1667.
- Dlaczego odczytanie zwojów spod Wezuwiusza uważa się za przełomowe odkrycie.
- Które zagadnienia są przedmiotem dalszych badań naukowców.
Odczytali starożytne zwoje. Odkrycie dzięki sztucznej inteligencji
Międzynarodowy projekt Vesuvius Challenge okazał się niebagatelnym sukcesem. Sztuczna inteligencja wspierająca obrazowanie cyfrowe po raz kolejny pomogła dokonać ważnego odkrycia. Badacze odczytali fragmenty starożytnych zwojów zasypanych po erupcji Wezuwiusza, która nastąpiła we Włoszech w 79 roku. Poznaliśmy wreszcie treść tekstów, a nie tylko pojedyncze słowa. Okazuje się, że ten sukces może okazać się dopiero początkiem serii odkryć. Badacze mogę teraz zabrać się za kilkaset papirusów ze zbiorów biblioteki Herkulanum, a także teksty ze starożytnego Egiptu, których treść do tej pory był nierozwiązywalną zagadką.
Quiz: Historia Polski, test wiedzy - prawda czy fałsz?
W 79 roku n.e. wybuch Wezuwiusza doprowadził do zniszczenia Pompejów. Pożar dotarł również do nieodległego miasta Herkulanum i do biblioteki w jednej z okazałych rzymskich willi w tym mieście. W XVIII wieku podczas wykopalisk odkryto ponad tysiąc całych lub częściowo zachowanych zwojów w willi, która należała prawdopodobnie do teścia Juliusza Cezara.
Czarny tusz na zwojach ciężko dzisiaj odczytać (pod wpływem żaru został zwęglony), a jak wiemy z wcześniejszych prób w latach 80. XX wieku, ręczne rozwinięcie tekstu skończyłoby się jego zniszczeniem. Znaleziono jednak rozwiązanie w postaci sztucznej inteligencji. Sytuacja zmieniła się wraz z Vesuvius Challenge, konkursem zapoczątkowanym w 2023 przez Brenta Sealesa, eksperta komputerowego z University of Kentucky (USA), i przedstawicieli Doliny Krzemowej. Jak przypomina PAP, "Brent Seales udostępnił opracowane przez swoje laboratorium technologie obrazowania i oprogramowanie chętnym zainteresowanym odczytaniem papirusów", a pierwsi laureaci konkursu odczytali ponad 2 tys. greckich liter ze zwojów.
Sztuczna inteligencja pomogła odczytać starożytne teksty
Naukowcy odzyskali ze starożytnego zwoju PHerc. 1667 ok. 1,5 m greckiego tekstu zapisanego w 20 kolumnach. Zamiast jedynie pojedynczych słów lub fragmentów, odczytano cały tekst. Drugi papirus (PHerc. 172) przyniósł aż 70 kolumn tekstu możliwych do odczytania. Podkreślono, że „do tej pory teksty były dostępne fizycznie, ale nie intelektualnie”.
Jak naukowcom udało się zajrzeć do wnętrza starożytnych zwojów? Było to możliwe dzięki synchrotronowi, który pozwolił wykryć atrament używany przez starożytnych Rzymian. Naukowcy zeskanowali zwój za pomocą promieniowania rentgenowskiego o bardzo wysokiej rozdzielczości, zrekonstruowali układ zwiniętego arkusza wewnątrz zwoju, spłaszczyli go do postaci możliwej do odczytania, a następnie wykorzystali metody uczenia maszynowego do wydobycia ledwie widocznych śladów starożytnego atramentu. Kosztowało to lata pracy, ale w końcu, dzięki połączeniu zaawansowanego obrazowania, sztucznej inteligencji i badań akademickich, udało się odczytać teksty mające ponad 2 tysiące lat.
Naukowcy ustalili, że zwój PHerc. 1667 pochodzi z II wieku. p.n.e. Tym samym jest jednym z najstarszych zwojów w zbiorze z Herkulanum. Wyklucza to autorstwo Filodemosa z Gadary, epikurejskiego filozofa z I wieku p.n.e., którego teksty dominowały w zbiorach biblioteki.
Co zapisano na zwoju? Treść wskazuje na stoicki traktat o etyce i postępowaniu człowieka. Dzieło koncentruje się na naturze ludzkiej, impulsach oraz moralnym rozwoju człowieka. W ostatniej zachowanej kolumnie pojawia się imię Arystokreona, siostrzeńca i ucznia stoika Chryzypa.
Sztuczna inteligencja odczytuje starożytne teksty
Teraz naukowcy mogą te same rozwiązania zastosować do setek innych zwojów odnalezionych w bibliotece w Herkulanum. Co więcej, Robert Fowler, emerytowany profesor greki z Bristol University i szef Herculaneum Society, uważa, że skoro udało się odczytać teksty z Herkulanum, być może to samo uda się z tekstami ze starożytnego Egiptu, by zgłębić jego historię.
Źródło: Live Science, Vesuvius Challenge, PAP, Wikipedia
Oceń artykuł
Tu się dzieje
