Oceń
Polskie dzieła sztuki, artefakty, historyczne przedmioty, zabytki – wiele z nich skradziono podczas II wojny światowej i nadal znajduje się w Niemczech. Niektóre przedmioty, zagrabione podczas inwazji i okupacji, właśnie wracają do ojczyzny. Ogłoszono „symboliczny krok w procesie przywracania narodowego dziedzictwa”.
Z tego artykułu dowiesz się:
- Jakie dobra kultury sztuki Polska odzyskała od Niemiec w 2026 roku.
- Dlaczego rękopis hymnu 'Gaude Mater Polonia' jest istotny dla polskiego dziedzictwa.
- Co się stało z pierścieniem Zygmunta I Starego po kradzieży przez Niemców.
- Które obiekty z Muzeum Komunikacji w Warszawie wracają do Polski.
Niemcy oddają Polsce skradzione zabytki. Historyczny moment
Niemcy w czasie II wojny światowej kradli w Polsce bezkarnie dzieła sztuki, zabytki i cenne przedmioty historyczne. Od lat trwają starania, by odzyskać choćby część z nich. Niedawno udało się odzyskać obraz autorstwa włoskiego malarza Alfredo Galliego. Na tym jednak nie koniec. W ramach obchodów 35. rocznicy podpisania z Niemcami traktatu o dobrym sąsiedztwie i przyjaznej współpracy, do Polski wracają kolejne bezcenne dobra kultury. Właśnie ogłoszono „symboliczny krok w procesie przywracania narodowego dziedzictwa”. Do Polski wracają fragment średniowiecznego rękopisu z zapisem hymnu "Gaude Mater Polonia", historyczny pierścień króla Zygmunta I Starego z dynastii Jagiellonów oraz 11 miniaturowych modeli kolejowych z przedwojennego Muzeum Komunikacji w Warszawie.
Zabytki zostały odebrane od Niemców 17 czerwca 2026 roku podczas uroczystego Forum Polsko-Niemieckiego w Berlinie. Ogłoszono, że "restytucja to efekt współpracy Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego z partnerami niemieckimi". W uroczystości przekazania wzięła udział Marta Cienkowska, minister kultury i dziedzictwa narodowego.
Polska odzyskała od Niemców rękopis z zapisem hymnu "Gaude Mater Polonia"
Rękopis z zapisem hymnu "Gaude Mater Polonia" (Raduj się, matko Polsko) jest bezcennym skarbem polskiej kultury oraz bezcennym źródłem wiedzy dla badaczy historii, muzyki i liturgii średniowiecznej Polski. Odnaleziono go w berlińskiej Staatsbibliothek. Hymn został skomponowany w XIII wieku ku czci św. Stanisława ze Szczepanowa (1030-1079), skomponowanym do słów Wincentego z Kielczy (ur. ok. 1200). Jest jednym z najstarszych utworów religijnych liryki polsko-łacińskiej. Powstał prawdopodobnie w XIV wieku i był częścią bogatej kolekcji Biblioteki Seminaryjnej w Płocku. Przed wojną zgromadzono w niej ponad 100 średniowiecznych kodeksów i setki inkunabułów.
W 1939 roku biblioteka została ograbiona przez Niemców, a część zbiorów trafiła do niemieckich bibliotek. Rękopis został zidentyfikowany w 2023 roku i opisany przez dr. Pawła Figurskiego, adiunkta w Zakładzie Muzykologii w Instytucie Sztuki Polskiej Akademii Nauk, jako nieznane dotąd świadectwo tekstu średniowiecznego hymnu „Gaude Mater Polonia”.
Odnaleziony w Staatsbibliothek zu Berlin fragment powstał prawdopodobnie ok. drugiej albo trzeciej ćwierci XIV wieku. Obejmuje sześć pergaminowych kart, pochodzących z dawnego późnośredniowiecznego kodeksu liturgicznego, zawierającego tekst oraz zapis muzyczny hymnu „Gaude Mater Polonia”. Na kartach 1r oraz 4v zachowały się przedwojenne pieczątki Biblioteki Seminaryjnej w Płocku („BIBLIOTHECA SEMINARII PLOCENSIS”)- informuje Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
Polska odzyskała skradziony przez Niemców skarb
Pierścień króla Zygmunta I Starego (na tronie polskim od 1507 do 1548 roku) został wydobyty z królewskiego grobu na Wawelu w 1791 roku przez Tadeusza Czackiego (polski historyk, współzałożyciel warszawskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk, członek Komisji Skarbu Koronnego z ramienia Sejmu Rzeczypospolitej). Wydobyto go razem z m.in. krzyżykiem na złotym łańcuchu, zegarkiem w kształcie krzyża, ułamkiem złotym z cyfrą Zygmunta I oraz imieniem Bony oraz krzyżykiem brylantowym Anny Jagiellonki (królowej Polski od 1575 roku). Celem Czackiego było zabezpieczenie klejnotów królewskich, których ogromna część została zrabowana przez wojska pruskie w 1795 roku. Przekazano go wtedy księżnej Izabeli Czartoryskiej, która byłą fundatorką pierwszego polskiego muzeum historycznego Świątyni Sybilli w Puławach.
W lipcu 1939 roku dyrektor Muzeum Książąt Czartoryskich gen. Marian Kukiel (1885-1973) zdecydował o wysłaniu niektórych obiektów muzealnych do pałacu Czartoryskich w Sieniawie, na południowym wschodzie Polski (obecnie woj. podkarpackie), co miało uchronić je przed grabieżą w przypadku ataku Niemiec na Polskę.
Finalnie i tak niemieccy bandyci ukradli pierścień i wywieźli do do Schmuckmuseum Pforzheim w Niemczech. Teraz trafi do Muzeum Książąt Czartoryskich w Krakowie.
Jak podaje Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, informację o odkryciu w zbiorach Schmuckmuseum Pforzheim zaginionego pierścienia Zygmunta I Starego (diament, złoto, kamień szlifowany obustronnie, oprawiony) opublikowała dr Ewa Letkiewicz, prof. Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie, w monografii „Klejnoty w Polsce. Czasy ostatnich Jagiellonów i Wazów”. Zgromadzona dokumentacja dotycząca pochodzenia pierścienia, a następnie jego oględziny przeprowadzone w 2022 roku przez polskich ekspertów oraz sporządzona na ich podstawie opinia (analiza tożsamości) potwierdziły, że jest to polska strata wojenna.
W marcu 2023 roku stronie niemieckiej został przekazany wniosek restytucyjny, który dał początek rozmowom na temat zwrotu zabytku. 12 maja 2026 roku Rada Miasta Pforzheim podjęła uchwałę o zwrocie pierścienia do Polski. Zabytek wróci do Muzeum Książąt Czartoryskich w Krakowie.
Quiz: Historia Polski - quiz, który pokona historyka
Zbiory muzealne wracają z Niemiec do Polski
11 miniaturowych modeli kolejowych przed wojną należało do zbiorów Muzeum Komunikacji w Warszawie (instytucja działająca od 1928 roku). W grudniu 1938 roku Muzeum Kolejowe przekształcono w Muzeum Komunikacji. Do wybuchu II wojny światowej instytucja zgromadziła ponad 4 tys. eksponatów, w tym prawie 400 modeli, 250 tablic i wykresów, ponad 550 fotografii oraz 8 tys. książek. Gdy wybuchła II wojna światowa, niemieccy agresorzy położyli łapska na tysiącach eksponatów dokumentujących rozwój polskiej kolei i komunikacji, wiele z nich wywożąc do Niemiec i umieszczając w muzealnych magazynach.
W 2024 roku pracownik Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego zidentyfikował 11 obiektów na stronie lostart.de. Siedem z nich wywieziono jesienią 1940 roku, pozostałe – w okresie pomiędzy 1940 a 1945 rokiem. Teraz trafią do Stacji Muzeum w Warszawie.
W grudniu ubiegłego roku, w trakcie polsko-niemieckich konsultacji międzynarodowych, nastąpiło nowe historyczne otwarcie w obszarze restytucji dóbr kultury. W wyniku tego otwarcia do Polski wróciły niezwykle cenne polsko-krzyżackie dokumenty i fragment średniowiecznej rzeźby z południowej ściany kościoła Najświętszej Marii Panny na Zamku Wysokim w Malborku. To był nowy początek, a dziś jest jego kontynuacja. Do Polski wracają obiekty olbrzymiej wagi, bezcenne dla polskiej kultury i polskiej tożsamości, zrabowane podczas II Wojny Światowej– mówiła Marta Cienkowska, ministra kultury i dziedzictwa narodowego podczas uroczystości przekazania zabytków.
Obecnie resort kultury prowadzi ponad 200 postępowań restytucyjnych w 18 krajach. Od 2008 roku do Polski powróciło 915 utraconych dóbr kultury.
Źródło: PAP, Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Radio ZET, Wikipedia
Oceń artykuł
Tu się dzieje
