Oceń
Polskie zabytki zaginione podczas II wojny światowej - ważne odkrycie i sukces. Zabytkowy rękopis odnalazł się w USA. Co więcej, m.in. dzięki wsparciu FBI, został odzyskany z Uniwersytetu Yale. Cenny dokument powraca do Polski po 80 latach.
Z tego artykułu dowiesz się:
- Jak i gdzie odnaleziono rękopis 'Collectarium lądzkie'?
- Dlaczego rękopis trafił do Stanów Zjednoczonych?
- Jakie instytucje pomogły w odzyskaniu zabytku?
- Ile zabytków odzyskało Ministerstwo Kultury od 2008 roku?
Skradziony polski zabytek odzyskany. "Do Polski wraca kolejna strata wojenna"
W czasie II wojny światowej wiele polskich zabytków zostało skradzionych lub zniknęło bez śladu. Jednym z nich był średniowieczny rękopis "Collectarium lądzkie", pochodzący z XII wieku. Zniknął po tym jak Niemcy i i Rosja napadły na Polskę, ale wreszcie udało się go odnaleźć. Namierzono go w Stanach Zjednoczonych. I co więcej, Polsce udało się go odzyskać.
Słynny rękopis wraca do Polski. Odzyskano "Collectarium lądzkie"
Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, współpracując m.in. z FBI, ustaliło, że rękopis "Collectarium lądzkie", nielegalnie wywieziono z Polski. Jego odnalezienie to efekt wieloletnich badań rozpoczętych odkryciem dr. Pawła Figurskiego. Sprawę do finału doprowadził Wydział Restytucji Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Formalne działania restytucyjne zostały zainicjowane w maju 2024 roku.
Uroczystość przekazania dokumentu miała miejsce w Bibliotece Beinecke w New Haven. Wzięli w niej udział przedstawiciele polskich i amerykańskich władz oraz miejscowej uczelni: dyrektor Beinecke Rare Book & Manuscript Library i Lucy Mulroney, dyrektor ds. akademickich i wystaw Beinecke Rare Book & Manuscript Library.
Minister kultury, Marta Cienkowska, wyraziła wdzięczność wobec władz Uniwersytetu Yale za ich profesjonalizm i współpracę. Podkreśliła, że odzyskanie dokumentu „przywraca zerwaną ciągłość historii”, a Polska będzie się upominała o swoje dziedzictwo.
Dziś jesteśmy świadkami powrotu do Polski kolejnego, niezwykle cennego historycznie zabytku. Dlatego jestem niezmiernie wdzięczna władzom Uniwersytetu Yale, a przede wszystkim Yale Library z Barbarą Rockenbach na czele, dyrektor Michelle Light oraz wszystkim zaangażowanym badaczom z Beinecke Rare Book and Manuscript Library za okazane zrozumienie i profesjonalizm. Zarówno badania Ministerstwa Kultury, jak i badaczy Uniwersytetu Yale potwierdziły, że musiało dojść do grabieży i nielegalnego wywozu Collectarium z okupowanej Polski - powiedziała minister Cienkowska podczas uroczystości.
Quiz: Polskie zabytki - najlepszy quiz, trudny test wiedzy
Rękopis "Collectarium lądzkie"
Rękopis "Collectarium lądzkie" był częścią biblioteki opactwa cysterskiego w Lądzie oraz Archiwum Archidiecezjalnego w Poznaniu. Przez wieki służył polskim duchownym i uczonym. Najpóźniej od 1926 roku stanowił część zbiorów Archiwum Archidiecezjalnego w Poznaniu. Ostatnia wzmianka o rękopisie w polskich archiwach datowana jest na 1937 rok.
Po zajęciu Poznania przez wojska niemieckie w 1939 r. zbiory Archiwum Archidiecezjalnego uległy grabieży i rozproszeniu. W 1966 r. „Collectarium lądzkie” wskazane zostało przez polskiego muzykologa Hieronima Feichta jako obiekt zaginiony. Rękopis w latach 90-tych XX wieku pojawił się po raz pierwszy na londyńskim rynku książek rzadkich. Finalnie znajdował się w zbiorach bibliotecznych Uniwersytetu Yale pod sygnaturą Beinecke MS 883.
Biblioteka Beinecke Uniwersytetu Yale, biorąc pod uwagę szerszy kontekst systematycznej konfiskaty, rozproszenia lub zniszczenia polskiego dziedzictwa kulturowego przez niemieckich nazistów, uznała, że dokumentacja przekazana przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego jest najbardziej prawdopodobnym wyjaśnieniem zniknięcia rękopisu z macierzystych zbiorów.
Przekazanie rękopisu Polsce było możliwe dzięki logistycznemu wsparciu i wiedzy przedstawicieli FBI z Art Crime Team, Biura FBI Ambasady Amerykańskiej w Warszawie oraz Biura FBI w New Haven.
W 2025 roku Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego zakończyło 25 postępowań restytucyjnych. Obecnie prowadzimy prawie 200 spraw restytucyjnych w 18 krajach. Od 2008 roku odzyskanych zostało 883 pojedynczych dóbr kultury- informuje Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Źródło: Radio ZET / Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego / Polska Agencja Prasowa
Oceń artykuł
Tu się dzieje
