Obserwuj w Google
Oceń
Szop pracz wygląda sympatycznie, ma puszysty ogon i przecież to Rocket z filmu „Strażnicy Galaktyki” Marvela i Pan Szop z bajki "Świnka Peppa". Nie dajcie się zwieść pozorom. Szop to niebezpieczny i inwazyjny gatunek, który plądruje polską przyrodę, niszcząc wszystko na swojej drodze. W jedną noc potrafiąc wyeliminować całą kolonię ptaków. Przenosi też groźne dla ludzi choroby. Oto cała prawda o szopach praczach w Polsce.
Z tego artykułu dowiesz się:
- Dlaczego szop pracz jest zagrożeniem dla bioróżnorodności w Polsce.
- Jakie szkody wywołują szopy pracze w środowisku naturalnym i rolnictwie.
- Co jedzą szopy pracze i jakie gatunki zwierząt są przez nie szczególnie zagrożone.
- Jakie choroby mogą przenosić szopy pracze i jakie stanowią zagrożenie dla ludzi.
Szop pracz w Polsce. Inwazyjny gatunek przenoszący choroby
Szop pracz (Procyon lotor) z Ameryki Północnej trafił do Europy m.in. za sprawą hodowli futerkowych. Z czasem dzikie populacje zaczęły się rozprzestrzeniać, a jednym z głównych źródeł europejskiej ekspansji stały się Niemcy (obecnie ich populację szacuje się tam na 1-3 mln osobników). W Polsce pierwsze szopy stały się problemem na początku lat 90. XX wieku. Początkowo ich obecność koncentrowała się przede wszystkim w zachodniej części kraju. Dziś szopy pojawiają się w całej Polsce i myśliwi nie nadążają z ich eliminowaniem. Zanim powiecie "ależ to niegroźne misie pysie", przyjrzyjmy się razem faktom.
Quiz: Quiz o ptakach. Rozpoznaj ptaki Polski - co to za ptak?
Według Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska, ekspansja szopów intensywnie postępuje w kierunku centralnych i wschodnich regionów kraju. Te szkodniki widywane są w Białowieży, koło Suwałk, Łomży, w Chełmskim Parku Krajobrazowym, pod Zamościem i w Bieszczadach. W 2025 roku w Polsce odstrzelono około 14 tys. szopów praczy. Dwa lata wcześniej było to około 7 tys.
Szop pracz uznawany jest za inwazyjny gatunek obcy (IGO), a przepisy przewidują jego całoroczny odłów. Mimo zintensyfikowanych działań, szopów i tak jest coraz więcej, a do tego nie mają u nas naturalnych wrogów. Szop pracz zajmuje terytorium Polski w tempie 80-100 km na 5 lat.
Dlaczego szop pracz jest tak groźny dla polskiej przyrody?
Problem polega przede wszystkim na wyjątkowej zdolności przystosowywania się szopa do nowych warunków. Szop jest wszystkożerny, inteligentny i potrafi zdobywać pożywienie w bardzo różnych środowiskach. Świetnie się wspina, więc dociera do ptasich dziupli, gniazd i budek lęgowych. Nie dość, że szopy mordują całe lęgi ptaków (m.in. dzięciołów, jastrzębi i bocianów), to jeszcze zajmują ich miejsca przygotowane do rozrodu, np. skrzynki lęgowe dla kaczek.
Co je szop pracz:
- owoce, nasiona i inne części roślin;
- owady i inne bezkręgowce;
- gryzonie i niewielkie ssaki;
- płazy i gady;
- jaja oraz pisklęta ptaków, Na niektórych obszarach, np. w Parku Narodowym „Ujście Warty”, ptaki stanowiły około jednej czwartej analizowanego pokarmu tych zwierząt. Leśnicy alarmują, że szopy niszczą lęgi rzadkich gatunków ptaków takich jak nurogęś i gągoł, a ich obecność przyczynia się do spadku bioróżnorodności. Jak przypomina Zielona Interia, kolonia rybitw pod Kiszkowem została wybita w jedną noc.
- Wyjadają pokarm innym gatunkom. Przez to spada populacja wydr i borsuków.
Szopy pracze plądrują też pola uprawne. Rolnicy coraz częściej zgłaszają szkody w uprawach kukurydzy i sadach. Szop pracz potrafi w jedną noc zdewastować duży areał.
Żółw błotny w Polsce zagrożony przez szopy pracze
Jedną z najbardziej niepokojących ofiar ekspansji szopa pracza jest żółw błotny. To rodzimy gatunek, którego przetrwanie w wielu miejscach wymaga szczególnej ochrony. Tymczasem szopy szopy pracze potrafią odnajdywać i zjadać jaja żółwi, a także atakować młode osobniki.
Szop pracz może przenosić groźne choroby. Nie tylko wścieklizna
Szopy mogą przenosić różne patogeny i pasożyty. Szczególne zainteresowanie naukowców budzi glista szopia (Baylisascaris procyonis). To nicień, którego jaja mogą znajdować się w odchodach zakażonych zwierząt. Do zakażenia człowieka może dojść między innymi przez przypadkowe połknięcie jaj pasożyta, na przykład za pośrednictwem zanieczyszczonych rąk.
Największe niebezpieczeństwo wiąże się z zachowaniem larw, które po przedostaniu się do organizmu mogą migrować do różnych narządów. W ciężkich przypadkach dochodzi do uszkodzenia układu nerwowego lub narządu wzroku.
Choroby przenoszone przez szopa pracza
- Wścieklizna - śmiertelna choroba wirusowa atakująca układ nerwowy; szopy są jednym z głównych rezerwuarów wirusa
- Leptospiroza - choroba bakteryjna przenoszona przez mocz; może prowadzić do uszkodzenia nerek, wątroby i sepsy
- Toksoplazmoza - szczególnie groźna dla kobiet w ciąży i osób z obniżoną odpornością
- Salmonelloza - zakażenie przewodu pokarmowego, ryzyko ciężkich zatruć
- Tularemia - rzadka, ale bardzo niebezpieczna choroba bakteryjna, mogąca prowadzić do zapalenia płuc i węzłów chłonnych
- Nosówka - śmiertelna głównie dla psów i dzikich ssaków (pośrednie zagrożenie dla ludzi przez zwierzęta domowe)
Czy szop pracz jest niebezpieczny dla człowieka?
Nie należy ich dokarmiać, próbować oswajać ani zbliżać się do nich w celu zrobienia zdjęcia. Szczególną ostrożność trzeba zachować w przypadku osobników zachowujących się nietypowo, wykazujących agresję lub sprawiających wrażenie chorych.
Jeżeli szop pojawi się w pobliżu domu, nie należy próbować łapać go samodzielnie. Dr hab. Lidia Felska-Błaszczyk, prof. Zachodniopomorskiego Uniwersytetu Technologicznego, apeluje, by każdy przypadek zaobserwowania tych zwierząt zgłaszać lokalnym służbom: straży miejskiej lub gminnej.
Polowanie na szopa pracza
W Niemczech, gdzie populacja szopów szacowana jest na kilka milionów osobników, trwa dyskusja o ich zdecydowanej i systemowej eliminacji. Władze powiatu Poczdam-Mittelmark w niemieckiej Brandenburgii rozważają wprowadzenie finansowej nagrody dla myśliwych. Za każde upolowane zwierzę myśliwi mieliby dostawać 20 euro. Czy Polska zdecyduje się na podobne rozwiązania?
Źródło: Nadleśnictwo Sulęcin / Radio ZET / Wikipedia / Centrum Monitoringu i Ochrony Wód Uniwersytetu Gdańskiego / Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska / Polski Związek Łowiecki / Portal Województwa Lubuskiego
Oceń artykuł
Tu się dzieje
