18+

Ta strona zawiera treści przeznaczone tylko dla dorosłych jeżeli nie masz ukończonych 18 lat, nie powinieneś jej oglądać.

Copyright 2009-2019, Eurozet Sp. z o. o.

Jadowite węże w Europie

Najgroźniejszy wąż w Europie. Jad jak u kobry

29.05.2025  08:01
Żmija nosoroga. Jadowite węże w Europie
fot. Shutterstock/Martin Pelanek

Najbardziej jadowite węże w Europie? W takim zestawieniu zdecydowanie musi znaleźć się żmija nosoroga (Vipera ammodytes). Jak ostrzega National Geographic, ten gatunek jest uznawany za najjadowitszy w Europie. To właśnie ten jadowity wąż odpowiada za najwięcej ukąszeń śmiertelnych w Europie.

Żmija nosoroga. Najgroźniejszy wąż w Europie. Jad jak u kobry

Żmija nosoroga (Vipera ammodytes) to jeden z najbardziej charakterystycznych gatunków węży z rodziny żmijowatych występujących w Europie Południowo-Wschodniej, głównie na Bałkanach. Stanowi coraz większe zagrożenie dla turystów w Chorwacji. Budzi grozę już samym wyglądem. Swoją nazwę zawdzięcza charakterystycznemu wyrostkowi na czubku nosa, przypominającemu róg. Przyjrzyjmy się bliżej temu fascynującemu stworzeniu i porównajmy go z innymi znanymi gatunkami jadowitych węży: grzechotnikiem i żmiją zygzakowatą.

żmija nosoroga, jadowite węże
żmija nosoroga, jadowite węże Fot: East News/DEA PICTURE LIBRARY

Żmija nosoroga (Vipera ammodytes): Jadowity wąż o unikalnym wyglądzie i zachowaniu

Żmija nosoroga to średniej wielkości wąż, osiągający długość od 50 do 80 cm, choć wyjątkowe osobniki mogą przekraczać 1 metr. Cechą wyróżniającą ten gatunek jest wyrostek nosowy zbudowany z łuski, który nadaje wężowi unikalny wygląd. Ubarwienie jest bardzo zróżnicowane i zależy od środowiska, w którym występuje. Dominują odcienie szarości, brązu i miedzi z charakterystycznym zygzakowatym wzorem biegnącym wzdłuż grzbietu. Niektórzy czasem mylą żmiję nosorogą ze żmiją zygzakowatą.

Co ważne, ta żmija nie występuje w Polsce w stanie dzikim i nie może być hodowana w warunkach domowych.

Żmija nosoroga zamieszkuje tereny skaliste, suche łąki i rzadkie lasy w regionach od Półwyspu Bałkańskiego po Turcję i Kaukaz. Jest aktywna głównie w ciągu dnia, choć w gorących miesiącach może być bardziej aktywna o zmierzchu. Główny pokarm tego węża to jednak małe ssaki (gryzonie), jaszczurki i małe węże. Zabija je toksycznym jadem, a następnie połyka. Może przerazić, gdy jesienią, niczym zabójczy wąż dysfolid, wspina się na drzewa polując na ptaki. Z takiej wysokości może ukąsić człowieka w szyję lub twarz.

Co ciekawe, żmija ta jest rekordowo szybka. W ułamku sekundy potrafi wykonać skok na ok. 40 centymetrów. Jej zęby bez problemy przebijają skórę i docierają do mięśni oraz naczyń krwionośnych.

Żmija nosoroga. Jadowitość i zagrożenie dla człowieka

Żmija nosoroga jest uważana za jeden z najbardziej jadowitych gatunków w Europie. Jej jad zawiera neurotoksyny i hemotoksyny, które mogą powodować poważne uszkodzenia tkanek, problemy z krążeniem oraz reakcje alergiczne. Ukąszenie jest szczególnie niebezpieczne dla dzieci, osób starszych oraz osób z chorobami układu krążenia. Jadowite są już młode osobniki o długości kilkunastu centymetrów. Siła jadu jest nawet większa od kilku podgatunków kobry.

Śmiertelna dawka jadu tego węża dla człowieka doza to przeciętnie 25-40 mg zależnie od wieku, zdrowia i miejsca ugryzienia. Żmija jednorazowo wstrzykuje 10-30 miligramów.

żmija nosoroga, horned viper
żmija nosoroga, horned viper Fot: Shutterstock/Fuciu Catalin

Żmija nosoroga. Objawy ukąszenia węża:

  • Silny ból i obrzęk w miejscu ukąszenia,
  • Nudności, wymioty, zawroty głowy,
  • W ciężkich przypadkach niewydolność oddechowa i wstrząs anafilaktyczny.

Tego węża należy się wystrzegać. Żmija nosoroga ma agresywną naturę i jest terytorialna. Łatwo ją sprowokować do ataku.

Quiz: QUIZ. Co ty wiesz o wężach? Ten test cię pokona

Shutterstock
1/11 Które węże są najdłuższe?

Żmija nosoroga. Porównanie z grzechotnikiem i żmiją zygzakowatą

Grzechotnik (rodzaj Crotalus)

Grzechotniki, szczególnie znane w Ameryce Północnej, są większe od żmii nosorogiej, osiągając długość nawet do 2 metrów. Ich jad, zawierający silne neurotoksyny i hemotoksyny, jest bardziej niebezpieczny niż jad żmii nosorogiej, a śmiertelność bez leczenia jest wyższa. Grzechotniki posiadają także unikalny narząd ostrzegawczy – grzechotkę na końcu ogona, która sygnalizuje ich obecność.

horned viper, żmija nosoroga
horned viper, żmija nosoroga Fot: Shutterstock/Marian Cazacu

Żmija zygzakowata (Vipera berus)

Żmija zygzakowata to najpospolitszy jadowity wąż w Europie, występujący także w Polsce. Jest mniejsza i mniej jadowita niż żmija nosoroga. Jad żmii zygzakowatej rzadko powoduje poważne skutki u zdrowych dorosłych, ale ukąszenie może być groźne dla osób wrażliwych. W porównaniu do żmii nosorogiej, żmija zygzakowata ma subtelniejszy wygląd, bez wyrostka nosowego.

Kluczowe informacje o żmii nosorogiej:

  • Wygląd i występowanie
    • Średniej wielkości wąż (50–80 cm, czasem ponad 1 m) z charakterystycznym wyrostkiem nosowym.
    • Ubarwienie od szarego do brązowego z zygzakowatym wzorem.
    • Zamieszkuje tereny skaliste, suche łąki i lasy Europy Południowo-Wschodniej, Bałkany, Turcję i Kaukaz.
  • Jadowitość i zagrożenie
    • Jad zawiera neurotoksyny i hemotoksyny, powodując silne objawy: ból, obrzęk, zawroty głowy, a w ciężkich przypadkach wstrząs anafilaktyczny.
    • Szczególnie groźna dla dzieci, osób starszych i osób z chorobami układu krążenia.
    • Żmija nosoroga atakuje jedynie w obronie własnej.
  • Porównanie z innymi wężami jadowitymi
    • Grzechotnik: większy i bardziej jadowity, z wyraźną grzechotką ostrzegawczą. Jad powoduje wyższą śmiertelność bez leczenia.
    • Żmija zygzakowata: mniejsza i mniej jadowita, występuje w Europie Północnej i Środkowej, w tym w Polsce.
  • Kluczowe wskazówki
    • Ukąszenia można uniknąć, zachowując ostrożność w środowiskach występowania węży.
    • W przypadku ukąszenia kluczowe jest szybkie podanie surowicy i opieka medyczna.
Jak wynika z danych WHO, każdego roku aż 2,7 mln ludzi zostaje ukąszonych przez jadowitego węża. Około 138 tysięcy osób umiera w następstwie spotkania z jadowitym gadem. Do największej ilości śmiertelnych wypadków dochodzi w Afryce- informuje National Geographic.

Źródło: Radio ZET, National Geographic / ScienceDirect

Dziękujemy za przeczytanie artykułu do końca. Bądź na bieżąco! Polub naszą stronę na Facebooku

TERAZ W RADIU ZET
Włącz radio
TERAZ GRAMY

logo Tu się dzieje

Strona główna
dzieje się