Oceń
Lulek czarny (Hyoscyamus niger) nazywany jest też lulkiem jadowitym czy żabim barszczem. Mimo śmiesznej nazwy, z lulkiem czarnym żartów nie ma. To roślina znana od wieków zarówno ze względu na swoje silnie trujące działanie, jak i wyjątkowe właściwości lecznicze. W średniowieczu wykorzystywana była w magii i medycynie ludowej, dziś interesują się nią przede wszystkim botanicy, zielarze i miłośnicy dawnych receptur. Poznaj historię, właściwości i zastosowanie lulka czarnego – jednej z najbardziej kontrowersyjnych roślin w historii zielarstwa.
Czym jest lulek czarny? Trujące rośliny w Polsce
Lulek czarny (łac. Hyoscyamus niger) to roślina dwuletnia z rodziny psiankowatych (Solanaceae), blisko spokrewniona z mandragorą, bieluniem dziędzierzawą czy wilczą jagodą. Występuje w Europie, Azji oraz Afryce Północnej, często rosnąc dziko na nieużytkach, przy drogach, rumowiskach i w pobliżu starych zabudowań.
Roślina osiąga wysokość od 30 do 100 cm. Ma charakterystyczne lepkie, owłosione łodygi i duże liście z ząbkowanym brzegiem. Jej kwiaty są lejkowate, żółtawe z fioletowymi żyłkami – przypominają wyglądem elementy magicznych eliksirów z dawnych czasów. Uwaga - trujący korzeń tej rośliny niektórzy mylą z pasternakiem i skorzonerą, a trujące nasiona przypominają mak.
Lulek czarny – substancje czynne i działanie, objawy zatrucia
Najważniejsze substancje aktywne zawarte w lulku czarnym to alkaloidy tropanowe, takie jak:
- hioscyjamina
- skopolamina
- atropina
To właśnie one odpowiadają za silne działanie na ośrodkowy układ nerwowy. W małych, kontrolowanych dawkach mogą działać przeciwbólowo, rozkurczowo i uspokajająco. W większych – są wysoce toksyczne i mogą prowadzić do halucynacji, napadów szału, zaburzeń rytmu serca, a nawet śmierci.
Amerykańscy i afrykańscy szamani, korzystali z niego podczas tradycyjnych rytuałów. W średniowieczu był składnikiem napojów magicznych oraz maści czarownic. Zawarte w niej psychoaktywne związki, w szczególności atropina i hioscyjamina, odpowiadały za wrażenie lotu, pobudzenie, stany deliryczne, poczucie oderwania od ciała, omamy, a także erotyczne uniesienia.- pisze o lulku czarnym Ogród Botaniczny Uniwersytetu Warszawskiego.
Zastosowanie lulka czarnego w medycynie
Mimo toksyczności, lulek czarny był wykorzystywany przez wieki w medycynie ludowej i ziołolecznictwie. W dawnych czasach stosowano go jako:
- środek przeciwbólowy przy bólach zębów i kolkach,
- lek na bezsenność i stany lękowe,
- składnik maści przeciwreumatycznych,
- środek uspokajający w stanach pobudzenia psychicznego.
Współczesna farmakologia rzadko korzysta bezpośrednio z rośliny – zamiast tego wykorzystuje oczyszczone formy jej alkaloidów.
Roślina magiczna i trująca
Lulek czarny był rośliną często używaną przez czarownice i zielarki w rytuałach magicznych. Wierzono, że może wywoływać wizje i pomagać w komunikacji z zaświatami. W średniowieczu uchodził za składnik tzw. "maści czarownic", pozwalającej na "latanie na sabat".
Z tego powodu roślina zyskała mroczną reputację i była równie często palona na stosie co jej użytkowniczki.
Quiz: Dokończ polskie przysłowia i powiedzenia. Quiz dla polskich orłów
Ostrzeżenie – silna toksyczność
Należy pamiętać, że lulek czarny to roślina bardzo silnie trująca. Spożycie nawet niewielkiej ilości może prowadzić do:
- suchości w ustach,
- rozszerzenia źrenic,
- pobudzenia psychoruchowego,
- drgawek, majaczeń i halucynacji,
- śpiączki lub śmierci.
Nie należy samodzielnie zbierać ani stosować lulka czarnego w celach leczniczych – to zadanie wyłącznie dla wyspecjalizowanych fitoterapeutów i farmaceutów. Co ważne - wszystkie części lulka są trujące
Lulek czarny to roślina o niezwykłej historii – niegdyś ceniona przez zielarzy i znachorów, dziś stanowi przedmiot zainteresowania nauki i historii medycyny. Choć jego właściwości lecznicze są niepodważalne, ze względu na silne działanie toksyczne wymaga ogromnej ostrożności. To fascynujący przykład, jak cienka granica dzieli lekarstwo od trucizny.
Dziękujemy za przeczytanie artykułu do końca. Bądź na bieżąco! Polub naszą stronę na Facebooku
Oceń artykuł
Tu się dzieje
