Oceń
Najgroźniejsze węże świata? Zapewne na waszej liście znajdzie się anakonda zielona, pyton siatkowy, kobra królewska albo tajpan pustynny. Tymczasem wśród zabójczych jadowitych węży na podium zasługuje grzechotnik teksaski (western diamondback rattlesnake). Stanowi szczególne zagrożenie, bo pochodzi bardzo blisko domów i łatwo o ukąszenie. Jak silny jest jad tego węża?
Z tego artykułu dowiesz się:
- Dlaczego grzechotnik teksaski wydaje ostrzegawczy dźwięk.
- Jak działa jad grzechotnika teksaskiego na organizm człowieka.
- Czy grzechotnik teksaski rzeczywiście zagroża człowiekowi.
- Co sprawia, że grzechotnik jest ważnym drapieżnikiem w ekosystemie.
Grzechotnik teksaski (Crotalus atrox) – czy to groźny i jadowity wąż?
Najbardziej jadowite węże? W świecie dzikiej przyrody niewiele zwierząt budzi tak silne emocje jak grzechotniki. Jednym z najbardziej znanych przedstawicieli tej grupy jest grzechotnik teksaski (łac. Crotalus atrox) – wąż, którego charakterystyczny dźwięk grzechotki słyszymy w filmach, dokumentach przyrodniczych i opowieściach dziejących się na rozpalonych słońcem amerykańskich bezdrożach. To właśnie te jadowite węże Stephen King opisał w zbiorze opowiadań „Im mroczniej, tym lepiej”. Czy jednak rzeczywiście ten grzechotnik jest tak niebezpieczny, jak się powszechnie uważa? I czy jego jad stanowi realne zagrożenie dla człowieka?
Grzechotniki. Te jadowite węże w USA sieją postrach
Grzechotnik teksaski należy do rodziny żmijowatych i jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych węży Ameryki Północnej. Występuje głównie na południowym zachodzie Stanów Zjednoczonych oraz w północnym Meksyku, gdzie zamieszkuje pustynie, półpustynie, skaliste równiny oraz suche zarośla. Crotalus atrox jest przy tym jednym z najczęściej spotykanych grzechotników na tym kontynencie.
Jak wygląda wąż grzechotnik?
Dorosłe osobniki osiągają zazwyczaj około 120–150 cm długości, choć największe mogą przekraczać nawet 2 metry. Ich ciało jest masywne i pokryte charakterystycznymi rombowymi plamami w odcieniach brązu, szarości lub żółci, które świetnie maskują węża w pustynnym krajobrazie. Na końcu ogona znajduje się natomiast najbardziej znany element – grzechotka zbudowana z pustych keratynowych segmentów.
CIEKAWOSTKA: grzechotniki charakteryzuje żyworodność lecytotroficzna - samice grzechotników produkują jaja, ale ich nie składają. Rodzą żywe węże.
Czy grzechotnik teksaski jest jadowity?
Grzechotnik teksaski należy do jadowitych węży i dysponuje bardzo skutecznym aparatem jadowym. Jego długie, ruchome zęby jadowe (osiągają długość 27 mm) znajdują się w przedniej części szczęki i potrafią wstrzyknąć znaczną ilość toksyny w ułamku sekundy.
Jad grzechotnika
Jad tego gatunku ma głównie działanie hemotoksyczne i cytotoksyczne. Peptydy obecne w jadzie węża mogą doprowadzić do zatrzymania pracy mięśnia sercowego i rozległej nekrozy (martwica) w miejscu ugryzienia. Niszczy tkanki, uszkadza naczynia krwionośne i zaburza krzepnięcie krwi. W jego skład wchodzą również myotoksyny uszkadzające mięśnie, a w mniejszych ilościach także neurotoksyny wpływające na układ nerwowy.
Po ukąszeniu mogą pojawić się takie objawy jak silny ból, szybko narastający obrzęk, krwotoki podskórne, wymioty czy duszności. Bez szybkiej pomocy medycznej jad może doprowadzić do poważnych powikłań, a nawet śmierci.
Jeden z najbardziej niebezpiecznych węży Ameryki Północnej
Wśród kilkudziesięciu gatunków grzechotników to właśnie Crotalus atrox jest jednym z tych, które najczęściej odpowiadają za poważne przypadki ukąszeń w Stanach Zjednoczonych. Wynika to z kilku powodów: szerokiego zasięgu występowania, dużej liczebności oraz stosunkowo silnego jadu.
W jednym ukąszeniu wąż może wstrzyknąć nawet kilkaset miligramów jadu, podczas gdy dawka śmiertelna dla człowieka jest znacznie niższa. Na szczęście współczesna medycyna dysponuje skuteczną surowicą, a szybkie podanie antytoksyny znacznie zwiększa szanse na pełne wyzdrowienie. I do tego grzechotniki, tak jak żmije zygzakowate w Polsce, często wykonują tzw. „suche ukąszenia”, czyli ataki bez wstrzyknięcia jadu. To strategia oszczędzania cennej toksyny, która jest potrzebna przede wszystkim do polowania.
Umieralność wśród ludzi po ukąszeniu grzechotnika diamentowego wynosi od 10% do 30%. Surowicę trzeba podać jak najszybciej, ponieważ zgon po ukąszeniu grzechotnika następuje w ciągu 6-30 godzin.
Dlaczego grzechotnik wydaje ostrzegawczy dźwięk?
Grzechotka to jeden z najbardziej niezwykłych mechanizmów ostrzegawczych w świecie zwierząt. Składa się z pustych segmentów keratyny, które powiększają się po każdym linieniu węża.
Jej funkcja jest prosta: poinformować potencjalnego drapieżnika lub intruza, że dalsze zbliżanie się może być niebezpieczne. W wielu przypadkach właśnie ten dźwięk ratuje zarówno człowieka, jak i samego węża przed niepotrzebnym konfliktem. Gdy wąż poczuje zagrożenie, zaczyna gwałtownie poruszać ogonem. Segmenty grzechotki uderzają o siebie nawet kilkadziesiąt razy na sekundę, wydając charakterystyczny, metaliczny dźwięk ostrzegawczy. Wbrew powszechnej opinii nie jest to zapowiedź ataku – to raczej próba odstraszenia potencjalnego intruza i uniknięcia konfrontacji.
Grzechotniki nie są agresywne z natury. Najczęściej wolą uciec lub pozostać nieruchome, licząc na to, że ich kamuflaż zadziała.
Źródło: Radio ZET, Florida Museum of Natural History, National Zoo, Florida Fish And Wildlife Conservation Comission, Amphibians and Reptiles of North Caroline
Oceń artykuł
Tu się dzieje
