Oceń
Co przyciąga kleszcze? Obalamy mity - nie decyduje o tym grupa krwi. Kusi je coś zupełnie innego. Wyjaśniamy co sprawia, że kleszcz atakuje i gryzie. Oto najważniejsze informacje jak uchronić się przed kleszczami.
Z tego artykułu dowiesz się:
- Jak kleszcz wykrywa obecność człowieka?
- Dlaczego zapach skóry przyciąga kleszcze?
- Co wpływa na ryzyko ugryzienia przez kleszcza?
- Dlaczego mit o grupie krwi jest nieprawdziwy?
Co przyciąga kleszcze? Nie chodzi o grupę krwi
Sezon na kleszcze już się zaczął, są już pierwsze ugryzienia kleszczy. Ale czy wiecie co naprawdę przyciąga kleszcze? Od lat media piszą sensacyjne artykuły, że jeśli masz „tę” grupę krwi, jesteś bardziej narażony na ugryzienia kleszczy. Problem w tym, że to mit, a przyciąganie kleszczy nie zależy od grupy krwi. Natura rzadko działa tak prosto. Wyjaśnijmy więc jak kleszcz wyczuwa człowieka i jak wybiera ofiary do ugryzienia.
Jak kleszcz „widzi” człowieka?
Wyobraź sobie ciepły, wilgotny dzień. Idziesz przez łąkę, oddychasz szybciej, serce bije mocniej, lekko się pocisz. Dla ciebie to zwykły spacer. Dla kleszcza – sygnał alarmowy. Zbliża się ofiara i źródło krwi.
Dominującym w Polsce gatunkiem jest Ixodes ricinus – kleszcz pospolity. Ten niewielki pajęczak nie ma doskonałego wzroku, nie tropi ofiary jak drapieżnik z filmów przyrodniczych. Zamiast tego korzysta z niezwykle czułego „radaru” chemicznego. Wykrywa dwutlenek węgla, który wydychasz. Wyczuwa ciepło twojego ciała. Reaguje na zapach skóry.
To właśnie CO₂ jest pierwszym sygnałem: ktoś żywy jest w pobliżu. Im intensywniej oddychasz – podczas biegania, jazdy na rowerze, pracy w ogrodzie – tym wyraźniejszy trop zostawiasz. Dla kleszcza jesteś wtedy jak latarnia w ciemności.
Twój zapach mówi więcej niż myślisz
Każdy człowiek ma unikalny „podpis chemiczny”. Nie chodzi o perfumy czy żel pod prysznic, ale o mikroflorę skóry – miliardy bakterii, które produkują związki lotne. To one odpowiadają za naturalny zapach ciała. Niektóre kombinacje bakterii wytwarzają więcej kwasu mlekowego, amoniaku czy innych substancji, które pasożyty potrafią wyczuć z odległości. Dla jednych osób ten zapach jest neutralny. To dlatego dwie osoby idące obok siebie przez las mogą wrócić z zaskakująco różniącą się liczbą kleszczy na ubraniu i skórze.
Jeżeli widzisz kleszcza na skórze, natychmiast go usuń. Długość jego kontaktu z krwią człowieka zwiększa ryzyko zakażenia.
- Kup w aptece narzędzia do usuwania kleszczy i weź ze sobą na wycieczkę lub spacer.
- Narzędzie pozwoli bezpiecznie uchwycić kleszcza blisko skóry i skuteczne go wyciągnąć.
- Po usunięciu kleszcza umyj i zdezynfekuj skórę (np. wodą utlenioną lub innymi produktami z apteki).
Ciepło, pot i ruch – trio, które przyciąga kleszcze
Kleszcze posiadają wyspecjalizowane narządy czuciowe zdolne do rejestrowania zmian temperatury. Ciepła skóra działa jak magnes. Gdy do tego dochodzi pot – a wraz z nim związki chemiczne wydzielane przez organizm – sygnał staje się jeszcze silniejszy. Paradoksalnie więc osoby aktywne, dbające o zdrowie, spacerujące, biegające w naturze, mogą być bardziej narażone. Nie dlatego, że mają „złą” grupę krwi. Dlatego, że ich organizm intensywniej komunikuje swoją obecność światu.
Kleszcze przyciąga ta grupa krwi? Fakty kontra mity
W praktyce terenowej nie ma jednoznacznych dowodów potwierdzających, że konkretna grupa krwi w sposób istotny statystycznie zwiększa ryzyko ukąszenia przez kleszcza. Co ważne, gdy w 2018 roku w Masaryk University w Czechach przeprowadzono badania, we wnioskach stwierdzono, że "osoby z grupą krwi A MOGĄ bardziej przyciągać kleszcze, a krew jest JEDNYM Z CZYNNIKÓW wabiącym kleszcze". Pewne jest natomiast, że dla pajęczaka znacznie ważniejsze są inne bodźce: temperatura ciała, wydychany dwutlenek węgla, pot, zapach skóry czy wilgotność.
Zminimalizuj ryzyko nieprawidłowego usuwania kleszcza:
- nie wyciągaj go „gołymi” palcami
- nie rozgniataj
- nie wyciskaj
- nie wykręcaj
- nie przypalaj
- nie smaruj tłustymi substancjami lub chemikaliami (np. kosmetykami do ciała, oliwą z oliwek)
- nie usuwaj igłą.
Jak zmniejszyć ryzyko ukąszenia przez kleszcza?
Zamiast zastanawiać się, czy twoja grupa krwi przyciąga kleszcze, lepiej wdrożyć sprawdzone działania ochronne. Przede wszystkim warto nosić jasne ubrania z długim rękawem i nogawkami podczas spacerów po lesie czy łące. Jasny materiał ułatwia szybkie zauważenie pasożyta. Skuteczne są repelenty zawierające DEET, ikarydynę lub IR3535. Należy stosować je zgodnie z instrukcją producenta, zwłaszcza u dzieci.
Po powrocie do domu kluczowe jest dokładne obejrzenie całego ciała – szczególnie pachwin, pach, zgięć kolan, linii włosów i okolic za uszami. Kleszcze często wędrują po skórze nawet kilkadziesiąt minut, zanim się wbiją.
Jak się chronić przed kleszczami?
- Używanie repelentów na kleszcze.
- Noszenie długich ubrań w lasach i na łąkach.
- Dokładne sprawdzanie ciała po powrocie z terenów zielonych.
- Szybkie i prawidłowe usuwanie kleszcza (pęsetą, bez wykręcania).
- Szczepienie przeciwko KZM (na boreliozę nie ma szczepionki).
Źródło: pacjent.gov.pl / Radio ZET / Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu /European Center for Disease Prevention and Control, Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Choszcznie / Narodowy Fundusz Zdrowia /Wojewódzka Stacja Sanitarno-
Epidemiologiczna w Gorzowie Wielkopolski
Oceń artykuł
Tu się dzieje
