Oceń
Nie uwierzysz, że w gorących piaskach Sahary kryje się jadowity wąż z rogami nad oczami! Żmija rogata (Cerastes cerastes) to mistrz kamuflażu, sprytny drapieżnik i jedna z najbardziej fascynujących tajemnic pustyni. Sprawdź, jak wygląda, jak poluje i dlaczego przyciąga uwagę biologów na całym świecie. Czy to właśnie ten "święty wąż" zabił słynną królową?
Żmija rogata (Cerastes cerastes) – mistrz kamuflażu i straszny jadowity wąż
Pustynne piaski Afryki Północnej ()kryją wiele tajemnic, a wśród nich jedno z najbardziej fascynujących stworzeń – żmiję rogatą, naukowo znaną jako Cerastes cerastes ((Saharan horned viper). Ten mały, lecz niebezpieczny wąż, wyróżnia się wyjątkowym wyglądem, doskonałym kamuflażem i zaskakującym sposobem życia, który pozwala mu przetrwać w ekstremalnych warunkach. To jad tego węża uśmiercił legendarną postać historyczną?
Jak wygląda żmija rogata? Straszny wąż
Żmija rogata osiąga zwykle 30–60 cm długości, a jej najbardziej charakterystyczną cechą są „rogi” nad oczami – wyrostki skórne chroniące oczy i pomagające w kamuflażu. Kolor piaskowy lub żółtawobrązowy pozwala jej niemal idealnie wtapiać się w pustynne środowisko, co sprawia, że trudno ją dostrzec nawet z bliska. A zdecydowanie lepiej blisko tego diabolicznego węża nie przebywać.
CZYTAJ WIĘCEJ: Węże atakują w szpitalu. Zginęli lekarze
Jak poluje żmija rogata? Technika warana
Ten wąż jest prawdziwym mistrzem polowania. Czeka zakopany w piasku, wystawiając jedynie oczy i rogi. Gdy ofiara się zbliża, atakuje błyskawicznie. Jego menu to głównie małe ssaki, jaszczurki i ptaki. Po ukąszeniu węże z tego gatunku, tak jak warany, pozwalają ofierze uciec, aby odnaleźć ją, gdy jad już zrobi swoje. Wykorzystują w tym celu narząd Jacobsona. Rozdwojony język węża zbiera cząsteczki chemiczne i transportuje je do dwóch specjalnych jamek w podniebieniu. To tam znajdują się receptory zapachów u pustynnych węży.
Czy żmija rogata jest niebezpieczna dla ludzi? Działanie jadu
Tak, to wąż jadowity. Jad działa zarówno neurotoksycznie, jak i hemotoksycznie – paraliżuje i unieszkodliwia ofiarę. Jad żmii rogatej powoduje koagulopatię, czyli zaburzenia krzepnięcia krwi. Występują fibrynoliza (proces rozkładu zakrzepu, będący częścią hemostazy), trombocytopenia (zmniejszenie się liczby płytek krwi poniżej normy fizjologicznej) i mikroangiopatia (zmiany zachodzące w naczyniach krwionośnych).
Ostrzegamy - ukąszenie przez żmiję rogatą oznacza wstrzyknięcie ok. 20.0 - 70.0 mg jadu. I ten jad, wedle legend, potrafi powalić konia. Aby ukąszenie węża nie okazało się śmiertelne, należy jak najszybciej podać surowicę. Szczególnie wrażliwe na jad żmii są dzieci i osoby starsze. I uwaga, nawet jeśli uda się przeżyć ukąszenie tego węża, mogą wystąpić powikłania takie jak m.in. niewydolność nerek i uszkodzenie naczyń krwionośnych.
Niestety, te pustynne węże brylują w rankingach ukąszeń ludzi w Północnej Afryce i na Półwyspie Arabskim. Jak pokazują statystki, odpowiadają za szczególnie wiele ukąszeń w Arabii Saudyjskiej.
Jak przetrwać w ekstremalnych warunkach pustyni?
Żmija rogata spędza większość dnia zakopana w piasku, unikając ekstremalnego gorąca. Najaktywniejsza jest o zmierzchu i nocą. Potrafi poruszać się w charakterystyczny sposób, tzw. „sidewindingiem”, co pozwala jej poruszać się po miękkim piasku bez zapadania się. W ten sposób wąż nie przegrzewa się sunąc po rozgrzanym pustynnym piasku.
Quiz: QUIZ. Co ty wiesz o wężach? Ten test cię pokona
5 fascynujących faktów o żmii rogatej
- „Rogi” nad oczami chronią oczy podczas burz piaskowych.
- Jest jednym z najlepszych pustynnych kamuflaży w świecie zwierząt.
- Reguluje populacje gryzoni, pełniąc ważną rolę ekologiczną.
- Porusza się „sidewindingiem”, czyli bocznym pełzaniem po piasku.
- Jej jad jest szybki i precyzyjny – doskonale dostosowany do polowania.
Żmija rogata to święte węże pustynne? Legenda o Kleopatrze
Żmije rogate przewijają się w wielu legendach. Grecki historyk Horodot zwany Ojcem historii i Ojcem geografii, pisał, że ten gatunek węży był w Grecji i Egipcie uważany za święty. Ciała żmij rogatych były nawet balsamowane. Jak głosi legenda, Kleopatra popełniła samobójstwo dając się ukąsić przez węża. I tym wężem miała być właśnie żmija rogata, na co mają wskazywać egipskie hieroglify.
Złą sławę żmije rogate zyskały w XIX wieku, gdy Francja podbiła Algierię. Francuscy lekarze pomstowali na te węże zabijające żołnierzy, a nawet kąsające konie i wielbłądy. Jak jednak zwracają uwagę historycy, takich ugryzień wspomnieni lekarze nie potwierdzili w żadnych dokumentach i raportach.
Źródło: The British Herpetological Society, Planeta.pl, Oxford Academic, Radio ZET, National Institutes of Health (NIH)
Dziękujemy za przeczytanie artykułu do końca. Bądź na bieżąco! Polub naszą stronę na Facebooku
Oceń artykuł
Tu się dzieje
