Oceń
Czy w Polsce żyją jadowite węże? Tak, a konkretnie jeden gatunek - żmija zygzakowata. Jak groźny jest jad żmii zygzakowatej (Vipera berus) i co zrobić w przypadku ukąszenia? Oto najważniejsze informacje o jadowitych wężach w Polsce. Czy Polacy słusznie tak bardzo boją się żmii zygzakowatej?
Jak groźna jest żmija zygzakowata? Czy to jedyny jadowity wąż w Polsce?
Lato w Polsce to czas spacerów po lesie, wycieczek nad jezioro i wycieczek rowerowych po malowniczych szlakach. Ale czy wiesz, że w naszych lasach i łąkach żyje jadowity wąż, który może być niebezpieczny dla człowieka? Mowa o żmii zygzakowatej – jedynym wężu jadowitym występującym naturalnie w Polsce. Warto poznać fakty i mity na jej temat, aby spacer po polskich lasach był bezpieczny i spokojny.
Żmija zygzakowata – charakterystyka i środowisko
Żmija zygzakowata (Vipera berus) to stosunkowo niewielki wąż – dorasta zwykle do 60–70 cm długości, choć zdarzają się osobniki nieco większe. Jej charakterystyczną cechą jest ciemny zygzak biegnący wzdłuż grzbietu, dzięki któremu łatwo ją rozpoznać. Kolor ciała waha się od szarego, brązowego po niemal czarny – samce są zwykle szare, a samice ciemniejsze.
CIEKAWOSTKA: źrenica żmii zygzakowatej jest pionowa, co jest jej cechą charakterystyczną i odróżnia ją od innych gatunków węży w Polsce.
Występuje niemal na całym terenie Polski, najczęściej w lasach liściastych, na wrzosowiskach, w pobliżu zbiorników wodnych i łąk. Żmija zygzakowata jest gadem skrytym – unika kontaktu z człowiekiem, a jej ugryzienia zdarzają się najczęściej wtedy, gdy wąż czuje się zagrożony. Co ciekawe, herpetolodzy zwracają uwagę, że do spotkania ludzi ze żmijami najczęściej dochodzi rano między 6:00, a 9:00, bo wtedy te gady zwykły najchętniej korzystać z promieni słonecznych.
Quiz: QUIZ. Co ty wiesz o wężach? Ten test cię pokona
Jak groźny jest jej jad?
Mimo złowrogiej reputacji, żmija zygzakowata rzadko bywa śmiertelna dla człowieka. Jej jad jest stosunkowo słaby w porównaniu do węży tropikalnych, ale może powodować ból, obrzęk, zaczerwienienie, a czasem zawroty głowy i mdłości. Najbardziej narażone są małe dzieci, osoby starsze i osoby z alergią na jad.
Jad żmii zygzakowatej zawiera mieszankę enzymów, peptydów i toksyn, które działają głównie na układ krążenia i nerwowy. Działa:
- hemotoksycznie – powoduje uszkodzenia naczyń krwionośnych i krwotoki,
- neurotoksycznie – w rzadkich przypadkach może wpływać na układ nerwowy,
- cytotoksycznie – może powodować miejscową martwicę tkanek.
W przypadku ukąszenia należy:
- Zachować spokój i ograniczyć ruch – im mniej krwi krąży, tym wolniej jad rozprzestrzenia się po organizmie.
- Nie nacinać rany ani nie stosować „wysysania jadu”.
- Natychmiast udać się do szpitala
Ukąszenia żmii zygzakowatej są rzadkie – w Polsce notuje się średnio kilkadziesiąt przypadków rocznie, a zgony niemal nie występują.
Czy żmija zygzakowata to jedyny jadowity wąż w Polsce?
Jak wyjaśniają Lasy Państwowe, żmija zygzakowata jest jedynym jadowitym wężem naturalnie występującym w Polsce. Inne węże, jak gniewosz plamisty czy zaskroniec zwyczajny, są całkowicie niegroźne dla człowieka. Choć ich wygląd czasem może budzić obawy, nie posiadają jadu i nie stanowią zagrożenia.
Mity i ciekawostki o żmii
- Nie atakuje bez powodu – większość ukąszeń zdarza się, gdy wąż zostaje przypadkowo nadepnięty lub sprowokowany.
- Pomaga w kontroli szkodników – żmije żywią się głównie gryzoniami, chroniąc uprawy i lasy przed nadmiernym rozmnażaniem się myszy i nornic.
Jak bezpiecznie spacerować po polskich lasach?
- Obserwuj teren – patrz pod nogi, szczególnie przy kamieniach, pniach i w wysokiej trawie.
- Ubieraj odpowiednie obuwie – wysokie buty trekkingowe chronią kostki przed przypadkowym ukąszeniem.
- Nie dotykaj węży – nawet martwy wąż może przenieść bakterie lub być niebezpieczny przy niewłaściwym kontakcie.
Żmija zygzakowata jest jedynym jadowitym wężem w Polsce i choć jej ukąszenie może być bolesne, dla zdrowego dorosłego człowieka nie stanowi poważnego zagrożenia. Wiedza i ostrożność to najlepsza ochrona – spacerując po polskich lasach czy łąkach, możemy cieszyć się przyrodą bez niepotrzebnego strachu.
Żmija zygzakowata. Węże w Polsce zagrożone
Żmije zygzakowate w Polsce są w niebezpieczeństwie. Spotkanie człowieka ze żmiją jest dla niej wyjątkowo niekorzystne. Jeśli się spłoszy, musi rozpocząć nagły proces podnoszenia temperatury ciała podczas wygrzewania. W ten sposób żmije narażone są na stres i inne komplikacje. Strach przed żmijami sprawia, że wiele osób zapomina, iż te jadowite węże są w Polsce pod ochroną. Są po prostu zabijane. A przecież to węże pożyteczne i ważne dla ekosystemu!
Jak dodaje Zielona Interia, „wrogów żmij można też szukać wśród jeży, lisów, kun, a także wielu ptaków szponiastych, z których krótkoszpon gadożer wyspecjalizowany jest w polowaniu na nie”. Do tego żmije padają ofiarą bezdomnych kotów.
Zamiast unikać węży, warto je docenić za rolę w ekosystemie – te niewielkie drapieżniki pomagają utrzymać równowagę w przyrodzie. A przy odrobinie uwagi, spotkanie z żmiją może być po prostu fascynującym doświadczeniem blisko natury.
Źródło: Radio ZET / Lasy Państwowe / Wikipedia
Dziękujemy za przeczytanie artykułu do końca. Bądź na bieżąco! Polub naszą stronę na Facebooku
Oceń artykuł
Tu się dzieje
