Oceń
Inwazyjne gatunki zwierząt w Polsce. Polska przyroda ma trudnego przeciwnika. Chociaż norka amerykańska (Neogale vison, wizon amerykański) wydaje się sympatycznym zwierzęciem, tak naprawdę jest to niebezpieczny, brutalny i destrukcyjny gatunek. Jak naprawdę groźne i szkodliwe są norki amerykańskie?
Z tego artykułu dowiesz się:
- Jak norka amerykańska trafiła do Polski i rozprzestrzeniła się w kraju.
- Dlaczego norka amerykańska jest uznawana za groźny gatunek inwazyjny.
- Co mówi rozporządzenie UE 1143/2014 o inwazyjnych gatunkach obcych.
- Które aspekty hodowli norek są krytykowane przez ekologów i aktywistów.
Norki amerykańskie w Polsce. Inwazyjny drapieżnik, który zmienił polską przyrodę, mroczna strona hodowli
Najgroźniejsze inwazyjne gatunki zwierząt w Polsce? Nie tylko szop pracz, piżmak, chore raki w Warszawie, hiszpańskie ślimaki zjadające ptaki i afrykańskie mega kleszcze. W polskiej przyrodzie pojawił się drapieżnik, który jeszcze kilkadziesiąt lat temu w ogóle tu nie występował. Dziś można go spotkać nad rzekami, jeziorami i stawami w niemal całym kraju. Norka amerykańska (wizon) dla wielu osób to tylko niewielkie, futerkowe zwierzę kojarzone z modą i hodowlami. W rzeczywistości jednak to jeden z najbardziej problematycznych gatunków inwazyjnych w Europie. To po prostu chodząca destrukcja.
Historia tego drapieżnika pokazuje, jak decyzje gospodarcze sprzed kilkudziesięciu lat mogą mieć ogromny wpływ na środowisko naturalne. W Polsce problem norek jest dziś nie tylko kwestią ekologii, lecz także prawa, gospodarki i etyki. Czas napisać wprost jak szkodliwe i groźne są norki w Polsce.
Jak norka amerykańska trafiła do Polski
Naturalnym miejscem występowania wizona jest Ameryka Północna. Norka amerykańska została sprowadzona do Europy głównie w XX wieku, kiedy dynamicznie rozwijał się przemysł futrzarski. Zwierzęta hodowano w ogromnych fermach, ponieważ ich futro było jednym z najbardziej pożądanych na świecie. W Polsce pierwsze hodowle norek zaczęły powstawać w okresie PRL. Z czasem liczba ferm rosła, a wraz z nią liczba zwierząt. Problem polegał jednak na tym, że norki regularnie uciekały z hodowli lub były wypuszczane na wolność. Jak przypomina Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska, "w następstwie masowych introdukcji w Związku Radzieckim i ucieczek z ferm hodowlanych, gatunek utworzył dziko żyjącą populację spontanicznie rozszerzającą swój zasięg".
Dziś norka amerykańska jest szeroko rozprzestrzeniona w Polsce i zajmuje niemal cały kraj. Naukowcy wskazują, że jej ekspansja rozpoczęła się w latach 80., a populacja stale rośnie. Zwierzę jest niezwykle elastyczne ekologicznie i potrafi przystosować się do wielu środowisk – od dzikich rzek po okolice ludzkich osiedli.
Dlaczego norka amerykańska jest groźnym gatunkiem inwazyjnym
Największym problemem jest wpływ tego drapieżnika na lokalne ekosystemy. W Polsce norka amerykańska nie ma wielu naturalnych wrogów. W efekcie jej populacja może rosnąć bardzo szybko.
To drapieżnik o wyjątkowo szerokim menu. Poluje na:
- ptaki wodne i ich jaja
- małe ssaki
- płazy
- ryby
- raki
W wielu miejscach Europy pojawienie się norek doprowadziło do gwałtownego spadku liczby ptaków wodnych i innych małych zwierząt. Pustoszy całe stawy rybne. w jedną noc potrafią na danym terenie przetrzebić populację ptaków chronionych. W niektórych regionach zwierzę to niemal całkowicie wyparło swojego europejskiego kuzyna czyli zagrożoną norkę europejską.
Obecność tego drapieżnika może też powodować straty gospodarcze. Norki, tak jak szopy pracze, atakują fermy drobiu, niszczą gniazda ptaków i mogą przenosić choroby, także groźne dla człowieka.
Norka amerykańska, problemy i zagrożenia:
- Spadek liczebności ptaków wodnych – w niektórych rejonach Polski całe kolonie tracą lęgi, bo wizon plądruje gniazda.
- Konkurencja z wydrą europejską – gatunek chroniony i znacznie rzadziej spotykany.
- Zubożenie bioróżnorodności – tam, gdzie pojawia się wizon, znika wiele drobnych gatunków zwierząt.
- Straty w rybostanie – atakuje stawy hodowlane i naturalne populacje ryb.
- Problemy w rolnictwie – może zagrażać drobnym zwierzętom hodowlanym, np. kurom.
- Koszty walki z gatunkiem inwazyjnym – monitoring, odławianie, ochrona ptasich lęgów to realne wydatki z budżetu państwa.
Czy norka amerykańska przenosi choroby w Polsce?
Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska ostrzega, że norki amerykański mogą również przenosić choroby na zwierzęta gospodarskie, między innymi chorobę aleucką na norki hodowane na fermach. Poziom zarażenia tą chorobą w różnych populacjach w Europie waha się od 3 do 67%, a w naturalnym zasięgu dochodzi do 94%. Tą chorobą mogą zostać zarażeni również ludzie.
Norka amerykańska jest również nosicielem wścieklizny (lista OIE) oraz wektorem co najmniej kilkudziesięciu patogenów i pasożytów, m.in. jest żywicielem włośnicy, Toxocary i Echinococcusa (żywiciel pośredni).
Dlaczego problem norek będzie narastał
Ekolodzy są zgodni co do jednego: usunięcie norek amerykańskich z europejskiej przyrody jest dziś praktycznie niemożliwe. Gatunek zdążył się już na dobre zadomowić. Najbardziej realistycznym scenariuszem jest ograniczanie populacji i ochrona najbardziej wrażliwych ekosystemów. Dotyczy to szczególnie terenów lęgowych ptaków wodnych i obszarów chronionych.
Źródło: Drawieński Park Narodowy / Radio ZET / Instytut Ochrony Przyrody PAN / Wikipedia / Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska / Nadleśnictwo Gołąbki / Instytut Biologii Ssaków Polskiej Akademii Nauk
Oceń artykuł
Tu się dzieje
