Czy rekiny naprawdę są groźne jak przedstawia to popkultura? Jak często zdarzają się ataki rekinów na ludzi? Który rekin jest najgroźniejszy? Czy słusznie uważane są za jedne z najniebezpieczniejszych zwierząt na świecie? Filmy takie jak "Szczęki", "Meg", "Piekielna głębia" i "Czarny demon" nie mówią za wiele prawdy o rekinach.

Które rekiny są najgroźniejsze? Gatunki zabójcze, ale...

Rekiny to bezapelacyjnie groźne drapieżniki. Legenda zderza się jednak brutalnie z faktami i statystykami. Jak podaje National Geographic, powołując się na raport International Shark Attack File (Muzeum Florydy), w 2021 roku doszło do „137 niebezpiecznych interakcji z rekinami”, z czego 73 to ataki niesprowokowane. Rocznie rekiny zabijają średnio 10 osób. Dla porównania, hipopotamy rocznie uśmiercają nawet 500 osób.

Człowiek nie znajduje się w diecie rekinów i nie uważają nas za smacznych. Jak wykazały badania, spośród ponad 360 rozpoznanych gatunków rekinów, tylko w kilku przypadkach istnieją dowody, że rekiny zabijały ludzi niesprowokowane. Znamy 27 gatunków rekinów atakujących ludzi lub łodzie, z czego ok. 10 gatunków jest uważanych za niebezpieczne dla człowieka. 

Żarłacz błękitny czyli słynny „żarłacz ludojad”

Żarłacz błękitny (great blue shark, Prionace glauca) to rekin wybitnie żarłoczny. Zjada nawet małe rekiny. Je nawet kiedy nie jest głodny. Gdy całkowicie wypełni żołądek zwraca pokarm, by móc pożerać kolejne ofiary. To rekin osiągający długość do 4 m i masę 200 kg, ale pływa z prędkością 13 m/s. Do tego żarłacze błękitne często polują w zorganizowanej grupie. Nie jest to jednak rekin uważany za agresywnego.

Jak podaje Wirtualna Polska, w ciągu ponad 400 lat zanotowano zaledwie 13 ataków tego drapieżnika na ludzi, z czego zaledwie 4 zakończyły się śmiertelnie. Jednocześnie to zagrożony gatunek, bo co roku 20 milionów przedstawicieli tego gatunku jest odławianych.

Tawrosz piaskowy

Tawrosz piaskowy ma charakterystyczny wygląd - wydłużony pysk i długie wystające zęby. Chociaż rekin tawrosz wygląda jak monstrum z horroru, istna maszyna do mordu i masakry, to... nie jest agresywny! W ciągu ostatnich kilkudziesięciu lat nie zanotowano ani jednego śmiertelnego ataku. Co więcej, żeruje przy dnie na głębokości ok. 70 metrów. Spotykany jest również we wrakach statków.

W latach 80. i 90. ubiegłego wieku liczebność tego gatunku spadła o ponad 75%. Nie wiemy, czy się ustabilizowała, czy wciąż spada, gdyż opieramy się głównie na przypadkowych spotkania z jego przedstawicielami -mówi Avery B. Paxton z Duke University. (Kopalnia Wiedzy)

Żarłacz tygrysi - rekin z filmu "Szczęki"

Ten rekin jest jednym z najpopularniejszych dzięki popkulturze. To żarłacz tygrysi był bohaterem filmu „Szczęki” (1975 r.). Ten gatunek rekina w liczbie ataków na ludzi ustępuje tylko żarłaczom białym. To wciąż nie jest masowa liczba ataków, której wrażenie kreują media. Jak zwraca uwagę National Geographic, w 2015 r. w USA na skutek ataków psów zmarły 34 osoby, a w wyniku ataków rekinów tylko sześć na całym świecie. Organizowane są również nurkowania (np. Tiger Beach na Hawajach) z tymi rekinami bez klatki.

Rekiny tygrysie są ważne nie tylko z powodu liczby osób, które zaatakują. Jako drapieżniki na szczycie łańcucha pokarmowego pełnią kluczową rolę w zapewnianiu równowagi w ekosystemach oceanów, ograniczając zachowanie niektórych innych zwierząt, np. żółwi morskich. W tej roli są niezbędne dla zdrowia ekosystemów traw morskich, które zamieszkuje wiele różnych gatunków- wyjaśnia National Geographic.

Żarłacze tygrysie (Galeocerdo cuvier, rekin tygrysi) to rekiny imponujące rozmiarem. Samica osiąga długość nawet 5,5 metra. Może ważyć nawet 500-800 kilogramów. Rekordowa samica żarłacza tygrysiego ważyła 1,524 kg (wpisana do Księgi Guinnesa). Samica schwytana w 1957 roku podobno mierzyła 7,4 m, a ważyła 3,110 kg, ale te dane nie zostały oficjalnie potwierdzone.

Żarłacze tygrysie to przede wszystkim to rekiny bardzo ciekawskie. Szukają ciągle nowych rodzajów pokarmu, więc może się zdarzyć, że człowiek przypadkiem znajdzie się w menu degustacyjnym żarłacza tygrysiego. Zazwyczaj odpływają po jednym kęsie. Co ciekawe, w żołądkach żarłaczy tygrysich znaleziono nawet opony i tablice rejestracyjne.

Żarłacz biały

Żarłacze białe to drapieżniki szczytowe, a więc znajdujące się na samej górze łańcucha pokarmowego. Zabijają nawet delfiny, małe wieloryby i lwy morskie. Mordując utrzymują jednak równowagę w ekosystemach.

Żarłacz biały to rekin zabójczy i ogromny – osiąga długość nawet 5 metrów i wagę 2,5 ton. Rekordowa samica rekina Deep Blue miała prawie 7 metrów! Mimo takich gabarytów, żarłacze białe potrafią osiągnąć prędkość nawet do 50 km/h. Co więcej, ten gatunek rekina jako jedyny wyskakuje nad powierzchnię wody, polując na ptaki.

Te rekiny nie mają naturalnych wrogów. Często widać u nich makabryczne blizny. Są to ślady po zbliżeniach damsko-męskich, którą o żarłaczy białych opisuje się jako „brutalny akt”. Co ciekawe, ten gatunek opanował niezwykłe zdolności regeneracyjne.

Co ciekawe, mięso żarłacz białego, w przeciwieństwie do mięsa rekina mako, nie jest smaczne. Powodem jest mocz wydalany przez skórę i mięśnie.

Jak wykazano w 2019 r., w ich DNA znajdują się geny kodujące białko wspomagające szybkie krzepnięcie krwi- opisuje National Geographic.

Żarłacz tępogłowy - testosteron u rekinów

Żarłacz tępogłowy to jeden z najagresywniejszych rekinów z gatunku rodziny żarłaczowatych. Jako jedyny rekin wpływa do rzek. Dociera nawet 4200 km w górę Amazonki i 1200 km w górę Missisipi. Spotykamy go w jeziorze Nikaragua w Ameryce Środkowej. Osiąga 3,5 metra długości i ponad 300 kilogramów wagi. Nie jest to największy rekin świata, ale potrafi zabijać nawet nawet hipopotamy.

Jak wyjaśniają badacze rekinów, żarłacze tępogłowe wyjątkowo często atakują ludzi. Ustalono dlaczego tak się dzieje. Te rekiny posiadają największy spośród wszystkich zwierząt poziom testosteronu. Powoduje to u nich nadmierną agresję.

Ofiarą żarłacza tępogłowego padają m.in. surferzy i pływacy. Rekin robi to jednak przez pomyłkę lub w obronie terytorium. Po ugryzieniu i zrozumieniu swojego błędu zazwyczaj odpływa.

Ostronos atlantycki

Ostronos atlantycki (Shortfin mako) może nie jest wielkim rekinem. Osiąga jedynie 2 metry długości. Pływa jednak z prędkością 20 mil na godzinę. Uważa się, że to najszybszy rekin świata.

Obwinia się go o wiele ataków na ludzi. Rybakom zdarza się wciągać te rekiny na hakach na łodzi i odnoszą wówczas obrażenia. Jednocześnie ten rekin sam pada ofiarą ludzi, ponieważ jego mięso jest bazą zupy z rekina. To dlatego ten gatunek rekina jest uważany za skrajnie zagrożony wyginięciem.

Rekiny zagrożone, populacja rekinów spada

Wbrew pozorom, populacja rekinów nie rośnie. Badacze biją na alarm, że rekinom grozi wyginięcie. W latach 1970-2018 liczba rekinów na świecie zmniejszyła się o 71%.

Jak ostrzega International Union for Conservation of Nature (IUCN), obecnie aż 24 gatunki rekinów spośród 34 żyjących w oceanach uznano za „krytycznie zagrożone wyginięciem”. Jako pierwsze prawdopodobnie wyginą rekin młot i żarłacz białopłetwy. Oceaniczny białopłetwiec (Carcharhinus longimanus), niegdyś najpospolitszy rekin w wodach tropikalnych, jest obecnie uznany za krytycznie zagrożonego.

Dlaczego rekinom grozi wyginięcie? Profesor Nick Dulvy – autor badań i kierujący zespołem naukowców, wskazuje na niekontrolowane połowy rekinów, w tym polowania na rekiny dla rozrywki, głównie w strefach przybrzeżnych. Przykładowo, w Meksyku w 2018 roku na poboczu autostrady łączącej miasta La Piedad i Guadalajara, znaleziono 300 martwych rekinów. Wszystkie były wypatroszone oraz pozbawione płetw.

Badacze przypominają, że globalny połów rekinów wzrósł 18-krotnie od 1970 roku. Są zabijane głównie dla mięsa, płetw i oleju z wątroby. Liczne akweny są też kompletnie zdegradowane. Najwięcej rekinów ginie podczas połowów na Oceanie Indyjskim, gdzie przepisy i limity połowów w zasadzie w ogóle nie istnieją i nie ma nad nimi żadnej kontroli. Według oficjalnych danych, ludzie zabijają ok. 75-100 milionów rekinów rocznie
- pisze Stan Wiedzy. 

Źródło: Planeta.pl, Wirtualna Polska, Ocean Conservancy, National Geographic, Media Nauka, CBS News, Brittanica, Kopalnia Wiedzy, Radio ZET

Dziękujemy za przeczytanie artykułu do końca. Bądź na bieżąco! Polub naszą stronę na Facebooku