Oceń
Sępy to straszne ptaki rodem z horrorów, którymi kieruje tylko głód? Przerażający i bezmyślni padlinożercy? Nic bardziej mylnego. Sęp to jeden z najinteligentniejszych ptaków na świecie. Ewolucyjny twardziel. Oto jakie naprawdę są możliwości sępów.
Sępy przerażają. To przecież ohydne ptaki padlinożerne zanurzające łyse głowy w padlinie. Kojarzone są ze śmiercią i pazernością, a za swój wizerunek płacą życiem, ponieważ Indie i Afryka chcą je wyeliminować. Tak naprawdę sępy są jednymi z najinteligentniejszymi ptaków na świecie, które nieustannie zaskakują badaczy. Przykładowo, sępy uszate wykazują zachowania lustrzane, a więc po prostu małpują zachowanie innych ptaków. Potrafią też, niczym kruki i papugowate, wykorzystywać proste narzędzia, a nawet robią sobie makijaż. A do to dopiero początek niespodzianek. Nie bez powodu w artykule opublikowanym w "Animal Cognition" w 2021 roku opisano sępy jako „pomijany model w ekologii poznawczej".
Sępy mają chyba najgorszy pr ze wszystkich ptaków na kuli ziemskiej. Uznaje się je za przykładowe darmozjady i ucieleśnienie pazerności. Starotestamentowe księgi Kapłańska i Powtórzonego Prawa widzą w nich stworzenia nieczyste, które synowie Izraela będą „mieli w obrzydzeniu (…), bo są obrzydliwością”- pisze National Geographic.
Sępy to super inteligentne ptaki. "Robią makijaż, używają narzędzi"
Sępy to bystre pięknisie? W sezonie lęgowym robią sobie makijaż z błota, by pióra zyskały czerwonawy kolor. Do tego jedzą łajno roślinożerców, by wydobyć z niego pigmenty karotenoidowe. Dzięki nim twarz sępa zyskuje złoty kolor i wabi samice (sępy wiążą się w pary na całe życie). A na dodatek, tak jak ohydne marabuty, defekują na własne nogi (urohidrosis), by je upiększyć i się ochłodzić. A wy kupujecie kremy za miliony monet...
Czarne sępy zamieszkujące północną Kalifornię nauczyły się odgrywać rolę położnej dla lwów morskich. Przecinają pępowiny nowonarodzonych szczeniąt. Potężne orłosępy, chcąc dobrać się do szpiku kostnego, zrzucają swoje ofiary z dużych wysokości na skały.
Co ciekawe, w Izraelu badacze obserwowali jak inteligentne kruki próbują dostać się do wyjątkowo twardych strusich jaj, których "nadmiar" wyrzucany jest z gniazda. Dziób kruka strusiemu jaju nie podoła. Kruki wykorzystują więc sępy egipskie (ścierwniki), pozwalając im rozbić jaja. Te używają w tym celu kamienienia trzymanego w dziobie niczym młotek. Gdy skorupa strusiego jaja pęknie, kilka kruków odciąga sępy od zdobyczy, a pozostałe zaczynają ucztę. Co ważne, kruki i wrony potrafią myśleć abstrakcyjnie i przewidywać bieg wydarzeń.
Zaobserwowano również ścierwniki, które za pomocą gałązek zgarniają kępki wełny w zagrodach, gdzie strzyże się owce i wykorzystują wełnę jako izolację gniazda- pisze Gazeta Wyborcza.
Szokująca ewolucja sępów. "Nie boją się nawet dżumy"
Zaskakuje również ewolucja sępów i ich adaptacja do jedzenia padliny, dla innych zwierząt niejednokrotnie trującej. To dosłownie ekipa sprzątająca Afrykę. Sęp w minutę potrafi zjeść 3 kilogramy mięsa. Stado sępów w 30 minut zjada całą zebrę. Ograniczają w ten sposób rozprzestrzeniania się chorób i plagi owadów. Warto dodać, że soki żołądkowe sępa są tak żrące, iż niszczą zarazki wścieklizny, cholery i wąglika. Sępy, zjadając pozostałe po porodach gnu łożyska, zapobiegają szerzeniu się wirusa złośliwej gorączki nieżytowej, śmiertelnej choroby bydła (zwanej też głowicą). Układ odpornościowy sępów radzi sobie z pałeczkami dżumy i listerią. To dlatego w Afryce sępy nazywa się „mydłem sawanny”.
Jak tak wielkie i obżarte ptaki latają? Sępy niczym potężne kondory imponują umiejętnością wykorzystania prądów powietrza i kominów termicznych, by latać i oszczędzać energię. Do tego objedzony i ciężki sęp, gdy poczuje się zagrożony, natychmiast zwraca pokarm, by wznieść się w powietrze (wymiotowanie działa również odstraszająco). A sęp wznosi się naprawdę wysoko, bo nawet na 3 tysiące metrów. Jednak nawet z takiej wysokości potrafi dostrzec najmniejsze załamanie trawy, które wskazuje na żerującego drapieżnika. Do tego sępy mają wybitnie rozwinięty węch. Sępnik różowogłowy może wykryć pojedynczą cząsteczkę zapachu unoszącą się ze starego mięsa.
Sępy mogą znaleźć nowe kominy termiczne, obserwując układy chmur, ponownie wlatując w prądy wstępujące i, przede wszystkim, podpatrując inne ptaki, dostrajając się do czegoś w rodzaju powietrznego Waze [aplikacja do nawigacji]- wyjaśnia Gazeta Wyborcza.
Bez sępów Afrykę czeka katastrofa? "Trwa masowa likwidacja ptaków"
Sępy są niezbędne, by utrzymać porządek w ekosystemie. Do tego badania układu odpornościowego sępów mogą zrewolucjonizować medycynę. Niestety, tych badań raczej nie zdążymy już zrobić. Indie i Afryka ostro zabrały się za masowe eliminowanie sępów, m.in. poprzez celowe trucie. Populacja niektórych gatunków skurczyła się o ponad 90%. Ptaki giną milionami. Zgodnie z prognozami, ostatni sęp afrykański zginie przed 2034 rokiem.
Źródło: Planeta.pl, Radio ZET, The New York Times, Discover Magazine, National Geographic, Interia.pl, Restore Spieces, Kopalnia Wiedzy, African Wildlife Foundation, CNN
Dziękujemy za przeczytanie artykułu do końca. Bądź na bieżąco! Polub naszą stronę na Facebooku
Quiz: Test wiedzy o kotach. Tylko prawdziwy tygrys zdobędzie wynik 100%
Oceń artykuł
Tu się dzieje
