Oceń
Na pierwszy rzut oka wygląda jak zwykły, niegroźny grzyb rosnący pod świerkami. W rzeczywistości zasłonak rudawy (Cortinarius rubellus) jest jednym z najbardziej toksycznych gatunków grzybów w Europie, a jego toksyna potrafi zniszczyć nerki, zanim pojawią się jakiekolwiek objawy.
Z tego artykułu dowiesz się:
- Jakie cechy wyróżniają zasłonaka rudawy od jadalnych grzybów.
- Dlaczego zasłonak rudawy jest tak niebezpieczny dla zdrowia.
- Jakie są objawy zatrucia zasłonakiem rudawym i kiedy się pojawiają.
- Jak można uniknąć pomylenia zasłonaka z jadalnymi grzybami.
Zasłonak rudawy — jeden z najniebezpieczniejszych grzybów w polskich lasach. Jak wygląda, czy jest trujący i jakie daje objawy?
Trujące grzyby w Polsce to nie tylko muchomor sromotnikowy i stożkówka cienkotrzonowa. Gdy wchodzimy do lasu, by szukać podgrzybków i borowików, nawet najbardziej doświadczeni grzybiarze, powinni być czujni i zachować pokorę. Zasłonak rudawy (Cortinarius rubellus) to niepozorny, rdzawy grzyb, który wygląda jak grzyby jadalne, np. kurki (pieprznik jadalny). Jest jednak wyjątkowo trujący, a pomyłka może skończyć się tragicznie.
W ostatnich latach coraz częściej pojawia się w mediach informacja o zatruciach zasłonakami. Mykolodzy biją na alarm: jest to „grzyb śmiertelnie trujący”, posiada toksyny niszczące nerki, a objawy zatrucia zaczynają się dopiero wtedy, gdy jest już za późno na leczenie.
Co to za grzyb – jak wygląda zasłonak rudawy?
Z daleka wygląda niegroźnie. Ma rdzawobrązowy kapelusz, zwykle matowy, często delikatnie włókienkowaty. Podczas deszczu może przyciemnieć, przez co przypomina młodego podgrzybka. Najbardziej charakterystyczna cecha zasłonaka to resztki zasnówki – delikatnej, pajęczynowatej struktury, która u młodych owocników łączy brzeg kapelusza z trzonem.
Zasłonak rudawy rośnie głównie w lasach iglastych, na kwaśnych glebach, najczęściej pod świerkami i sosnami. Owocniki pojawiają się od lata do jesieni, choć najłatwiej spotkać je we wrześniu i październiku.
Właśnie w tym czasie dochodzi do największej liczby pomyłek. Niedoświadczeni grzybiarze biorą go czasem za jadalnego rydza, młodego koźlarza, a nawet za pieczarkę leśną, co jest wyjątkowo niebezpieczne.
Czy zasłonak rudawy jest trujący?
Zasłonak rudawy zawiera orellaninę, toksynę o wyjątkowo podstępnym działaniu. W przeciwieństwie do muchomora sromotnikowego, który daje gwałtowne, szybkie objawy, orellanina działa powoli i cicho. Co ważne, toksyn tego grzyba nie da się unieszkodliwić gotowaniem, smażeniem ani suszeniem. Orellanina jest odporna na wysokie temperatury i nie ulega rozkładowi.
Szacuje się, że śmiertelną dawką tego grzyba jest około 100 do 200 gramów. Alkaloid w nim zawarty uszkadza komórki kanalików nerkowych, co powoduje rozległe zmiany martwicze i zwyrodnieniowe. Co gorsza, toksyna ta ma charakter kumulatywny - jej regularne spożywanie powoduje tzw. narastające objawy chorobowe- wyjaśnia Dzień Dobry TVN.
W literaturze medycznej można znaleźć opisy przypadków, w których pierwsze symptomy zatrucia pojawiały się dopiero po 2–17 dniach od zjedzenia grzyba. To sprawia, że diagnoza bywa bardzo trudna. Pacjent często nie kojarzy swoich dolegliwości z jedzeniem grzybów sprzed kilkunastu dni.
Objawy zatrucia zasłonakiem rudawym
Zatrucie orellaniną przebiega etapami. I to właśnie ta stopniowość sprawia, że lekarze nazywają je „cichym zatruciem”.
Pierwsza faza (0–3 dni)
Zwykle brak objawów lub jedynie łagodne: uczucie zmęczenia, pragnienie, suchość w ustach. Nic, co mogłoby zaniepokoić.
Druga faza (3–14 dni)
To moment, w którym toksyna zaczyna działać na nerki. Pojawia się:
- silne pragnienie,
- ból lędźwi,
- nudności, wymioty,
- bóle brzucha,
- skąpomocz lub całkowite zatrzymanie moczu.
Trzecia faza
Uszkodzenie nerek staje się widoczne w badaniach. Jeśli nie zostanie wdrożone leczenie, dochodzi do niewydolności nerek, a pacjent wymaga dializ, niekiedy przeszczepu.
Niestety, nawet szybka pomoc medyczna nie gwarantuje pełnego powrotu do zdrowia. Orellanina wiąże się z białkami w nerkach, a proces jej usuwania bywa bardzo długi.
W dodatku grzyb:
- rośnie tam, gdzie ludzie chętnie zbierają inne gatunki,
- łatwo pomylić go z grzybami jadalnymi,
- nie ma jednoznacznych, prostych cech pozwalających laikowi na szybką identyfikację.
Czy można się uchronić?
Tak, jeśli postawi się na ostrożność. Mykolodzy apelują, by nie zbierać grzybów, których nie jesteśmy absolutnie pewni. Nawet pojedynczy okaz zasłonaka wrzucony do koszyka może doprowadzić do tragedii. Doświadczeni grzybiarze powtarzają, że najlepszą metodą jest zasada:
„Nie znam – nie zbieram”.
Warto także:
- unikać zbierania bardzo młodych owocników (łatwo pomylić je z trującymi),
- konsultować z atlasem lub aplikacją tylko jako pomocą, nie jako jedynym źródłem decyzji,
- w razie wątpliwości odwiedzić punkt ekspertów mykologicznych w sanepidzie (darmowe usługi).
Źródło: Wikipedia / Powiatowa Stacja Sanitarno - Epidemiologiczna w Łobzie
Dziękujemy za przeczytanie artykułu do końca. Bądź na bieżąco! Polub naszą stronę na Facebooku
Oceń artykuł
Tu się dzieje
