Oceń
Czy smalec jest zdrowy? A może smalec wieprzowy, tzw. "dżem ze świni", jest zdrowszy od masła i oliwy? Nowe badania zmieniły postrzeganie smalcu i jego wpływu na zdrowie oraz serce. Przeanalizowano czy rzeczywiście smalec podnosi cholesterol, a wnioski tychże analiz są zaskakujące. Tradycyjny smalec znalazł się w rankingu najzdrowszych produktów na świecie. Kultowa pajda ze smalcem, to przysmak, którego świat się brzydził, a teraz nam zazdrości.
Z tego artykułu dowiesz się:
- Czy smalec jest zdrowy?
- Jak smalec wpływa na poziom cholesterolu i serce?
- Jak smalec wypada w porównaniu do masła?
- Czy można smażyć na smalcu?
- Smalec w diecie keto
Czy smalec jest zdrowy? Naukowcy zbadali tradycyjny polski tłuszcz
Jeszcze kilkadziesiąt lat temu smalec był stałym elementem polskiej kuchni. To przecież od wieków tradycja polskiej kuchni. Smalec codziennie trafiał na chleb, do pieczenia i smażenia. Później został niemal całkowicie wyparty przez margaryny, oleje roślinne i produkty light, ponieważ smalec uznano za jeden z głównych powodów wysokiego cholesterolu i chorób serca. Dziś jednak nastąpił dietetyczny zwrot akcji. Niedawno BBC Future opublikowało ranking 100 najzdrowszych produktów spożywczych. Może was to zaskoczyć, ale ubóstwiany przez Polaków smalec zajął ósme miejsce! Zdobył 73 punkty na 100 możliwych. Tłuszcz wieprzowy we wspomnianym rankingu uzyskał więcej punktów niż np. groszek, czerwona kapusta, pomidory, makrela, sałata, pomarańcze czy bataty.
Quiz: Quiz z wiedzy o Polsce. Czym są proziaki? Ile Polska ma województw?
Czy smalec jest zdrowy?
Smalec nie jest ani superżywnością, ani żywieniową katastrofą. To tłuszcz zwierzęcy zawierający zarówno kwasy tłuszczowe nasycone, jak i jednonienasycone. Co ciekawe, tych drugich jest niemal tyle samo, co nasyconych.
W praktyce oznacza to, że smalec nie jest wyłącznie źródłem „złych tłuszczów”, jak często można przeczytać w internetowych komentarzach. Jednocześnie nie można go też stawiać na równi z oliwą z oliwek czy tłustymi rybami, które dostarczają więcej składników korzystnych dla układu krążenia. Najważniejsze znaczenie ma ilość oraz ogólny sposób odżywiania.
Tradycyjny smalec, może:
- poprawiać wrażliwość na insulinę,
- działać przeciwzapalnie.
- wspierać zdrowie serca,
Smalec a choroby serce
Historia smalcu jest zawiła. W latach 60. i 70. XX wieku naukowcy zaczęli łączyć tłuszcze nasycone z podwyższonym poziomem cholesterolu LDL. W efekcie tłuszcze zwierzęce znalazły się na czarnej liście. Problem polegał na tym, że wiele późniejszych badań pokazało bardziej złożony obraz. Ryzyko chorób serca zależy nie tylko od jednego produktu, ale od całego stylu życia, aktywności fizycznej, masy ciała, ilości warzyw i jakości całej diety. Samo jedzenie niewielkich ilości smalcu nie oznacza automatycznie problemów zdrowotnych.
Smalec jest bardzo kaloryczny, ale zawiera także bardzo zdrowy kwas oleinowy, w który bogata jest oliwa z oliwek. Znajdziemy w nim również kwas palmitynowy (kluczowy dla funkcji komórkowych i syntezy innych związków) i kwas stearynowy (naturalnie znajduje się w składzie limfocytów i czerwonych krwinek).
Co ciekawe, skład smalcu i wartości odżywcze smalcu zależą od sposobu żywienia świń. Badania pokazują, że tłuszcz zwierząt hodowanych w różnych warunkach może znacząco różnić się zawartością poszczególnych kwasów tłuszczowych. Oznacza to, że dwa słoiki smalcu mogą mieć nieco inne właściwości odżywcze, mimo że na pierwszy rzut oka wyglądają identycznie.
Wartości odżywcze smalcu w 100 g:
- 900 kcal (w czystym tłuszczu),
- głównie tłuszcze nasycone (ok. 39–41%),
- jednonienasycone kwasy tłuszczowe (ok. 45%),
- wielonienasycone kwasy tłuszczowe (ok. 10–12%).
- niewielkie ilości witamin A, D, E i K,
- naturalne antyoksydanty
Czy smalec podnosi cholesterol?
Tak, nadmierne spożycie smalcu może przyczyniać się do wzrostu poziomu cholesterolu LDL. Dzieje się tak ze względu na obecność tłuszczów nasyconych. Jednak organizm każdego człowieka reaguje inaczej. U części osób nawet niewielkie ilości tłuszczów nasyconych wywołują zauważalny wzrost cholesterolu. U innych efekt jest znacznie słabszy. Dlatego osoby z miażdżycą, chorobami serca lub wysokim poziomem LDL powinny zachować większą ostrożność.
Smalec czy masło. Co jest zdrowsze?
Masło zawiera więcej cholesterolu niż smalec. Z kolei smalec ma wyższą temperaturę dymienia, dzięki czemu lepiej sprawdza się podczas smażenia. Masło dostarcza jednak więcej witaminy A oraz niektórych innych składników odżywczych. Jeśli chodzi o smażenie, przewagę ma smalec. Jeśli o wartość odżywczą, nieco lepiej wypada masło.
Czy smalec nadaje się do smażenia?
Smalec jest stosunkowo stabilny podczas obróbki cieplnej. Ma wysoki punkt dymienia (ok. 190°C), dzięki czemu nadaje się do smażenia, pieczenia i duszenia potraw. Dzięki temu podczas smażenia powstaje mniej niekorzystnych produktów utleniania niż w przypadku niektórych olejów bogatych w wielonienasycone kwasy tłuszczowe. Nie oznacza to jednak, że każde danie smażone na smalcu automatycznie staje się zdrowe.
Smalec w diecie keto
Popularność diet ketogenicznych i diety paleo sprawiła, że smalec przeżywa swój renesans. Ze względu na wysoką zawartość tłuszczu i brak węglowodanów doskonale wpisuje się w założenia diety keto. Nie oznacza to jednak, że należy spożywać go bez ograniczeń. Nawet w diecie ketogenicznej warto zachować różnorodność źródeł tłuszczu i sięgać również po oliwę, awokado, orzechy oraz tłuste ryby.
Żeby smalec był jak najzdrowszy:
- wybieraj produkt od świń karmionych naturalnie (ekologiczne gospodarstwa),
- unikaj smalcu z dodatkiem konserwantów i sztucznych aromatów,
- najlepiej przygotuj go samodzielnie w domu.
Źródło: healthline, Radio ZET, Wikipedia, BBC Future
Oceń artykuł
Tu się dzieje
