Obserwuj w Google
Oceń
Karczoch chiński wygląda jak warzywo z baśni. Jego niewielkie, białe bulwy przypominają poskręcane koraliki, miniaturowe muszelki, a niekiedy nawet małe larwy. Jest to jednak warzywo od wieków wykorzystywane w kuchni i medycynie azjatyckiej. Przebija się również do świadomości smakoszy w kuchni polskiej. Czy zastąpi ziemniaki i topinambur w diecie Polaków?
Z tego artykułu dowiesz się:
- Co to jest karczoch chiński?
- Jakie wartości odżywcze ma karczoch chiński i czy jest zdrowy?
- Jak wpływa czyściec bulwiasty na zaparcia i jelita?
- Pomysły i przepisy na karczochy chińskie w kuchni.
Karczoch chiński to warzywo dobre na jelita. Dużo błonnika
Karczoch chiński, nazywany również czyśćcem bulwiastym, to roślina o łacińskiej nazwie Stachys affinis. Pochodzi z Chin i należy do rodziny jasnotowatych. Wbrew swojej nazwie nie ma bliskiego pokrewieństwa z popularnym karczochem zwyczajnym. Nie jest również odmianą ziemniaka ani topinamburu. Jest spokrewniony między innymi z miętą, melisą, bazylią i szałwią. Można to warzywo jeść na surowo, gotować, smażyć, a nawet marynować.
Bulwy karczocha chińskiego to przysmak
Najbardziej charakterystyczną częścią rośliny są jej podziemne jadalne bulwy. Mają zwykle jasny, kremowobiały kolor, niewielkie rozmiary i wyraźnie segmentowaną powierzchnię. Ich kształt przypomina sznur drobnych koralików połączonych ze sobą w fantazyjne spirale.
Quiz: Quiz o grzybach. Rozpoznaj grzyby jadalne i trujące
Co ciekawe, karczoch chiński trafił do Europy już dawno temu, a szczególną popularność zdobył we Francji w XIX wieku, gdy zaczęto uprawiać go na większą skalę. Od nazwy miejscowości Crosne, w której rozwijała się jego uprawa, pochodzi jedna z jego europejskich nazw: crosne.
Jak smakuje karczoch chiński?
Karczoch chiński ma delikatny, lekko słodkawy i orzechowy smak. Niektórzy porównują go do młodej kalarepy, topinamburu lub karczocha zwyczajnego. Wyczuwalna jest również subtelna nuta przypominająca orzechy.
Na surowo pozostaje przyjemnie chrupiący i soczysty. Po ugotowaniu mięknie, ale nie traci całkowicie swojej jędrności.
Czy karczoch chiński jest zdrowy? Wartości odżywcze i błonnik w diecie
Czyściec bulwiasty zwrócił uwagę naukowców ze względu na zawartość związków bioaktywnych. W 2024 roku w czasopiśmie naukowym „Molecules” ukazał się przegląd badań poświęcony jego wartości odżywczej i składnikom aktywnym. Autorzy zwrócili uwagę między innymi na obecność błonnika pokarmowego, polifenoli, związków o właściwościach przeciwutleniających oraz oligosacharydów o potencjale prebiotycznym.
W Japonii i Chinach karczoch chiński był tradycyjnie używany jako roślina lecznicza. Wierzono, że wzmacnia nerki i wspiera długowieczność. Pomaga również w redukcji bólu głowy, łagodzi zgagę, wspiera obniżanie cholesterolu. Ze względu na ogromną ilość przeciwutleniaczy, o tym warzywie mówi się jako o sekrecie długowieczności Azjatów.
Czyściec bulwiasty zawiera sporo:
- błonnika, który wspomaga trawienie i pracę jelit. Uczestniczy w regulowaniu rytmu wypróżnień i może zwiększać uczucie sytości po posiłku.
- inuliny – prebiotyku wspierającego mikrobiom jelitowy,
- antyoksydantów, które chronią komórki przed stresem oksydacyjnym,
- oraz minerałów, takich jak żelazo, wapń i potas
Może wspierać mikrobiotę jelitową
Jednym z interesujących składników karczocha chińskiego są oligosacharydy, w tym stachioza. Należą one do węglowodanów, które nie są całkowicie trawione w górnym odcinku przewodu pokarmowego. Mogą docierać do jelita grubego, gdzie stają się pożywką dla części mikroorganizmów jelitowych.
Dostarcza związków o właściwościach przeciwutleniających
Czyściec bulwiasty zawiera również polifenole i inne związki bioaktywne, które wykazują aktywność przeciwutleniającą. Przeciwutleniacze pomagają ograniczać skutki stresu oksydacyjnego, czyli zaburzenia równowagi między powstawaniem reaktywnych form tlenu a zdolnością organizmu do ich neutralizowania. Badania laboratoryjne wskazują także na potencjalne właściwości przeciwzapalne niektórych składników tej rośliny.
Ważna uwaga: oligosacharydy obecne w karczochu chińskim mogą być fermentowane przez bakterie jelitowe. U niektórych osób, szczególnie wrażliwych na tego rodzaju węglowodany, ich większa ilość może powodować wzdęcia i gazy.
Co można zrobić z karczocha chińskiego?
Przepisy na chińskie karczochy:
- Smażony karczoch chiński - wystarczy podsmażyć bulwy na oliwie lub maśle z dodatkiem czosnku, pieprzu i ziół. To prosty dodatek do mięsa, ryb lub dań wegetariańskich.
- Warzywa z piekarnika - można upiec je z oliwą, rozmarynem i odrobiną soli. W ten sposób uzyskują bardziej intensywny smak.
- Sałatka z surowym karczochem chińskim – cienko pokrojone bulwy dobrze komponują się z rukolą, orzechami, jabłkiem i lekkim dressingiem.
- Marynowany karczoch chiński - w kuchni azjatyckiej bulwy często konserwuje się w zalewach. Tak przygotowane mogą stanowić oryginalny dodatek do innych potraw.
- Dodatek do zup i potraw jednogarnkowych - niewielkie bulwy można dorzucić do wywarów, curry i dań warzywnych.
- Karczoch chiński gotowany na parze - to sposób na zachowanie jego delikatnego smaku i jędrnej konsystencji.
W Japonii marynowane bulwy karczocha chińskiego, znane jako chorogi, pojawiają się tam między innymi na noworocznych stołach. Tradycyjnie barwi się je na czerwono przy użyciu liści czerwonej odmiany pachnotki (shiso). W kuchni francuskiej czyściec bulwiasty bywa natomiast podawany jako wykwintny dodatek do dań mięsnych i rybnych.
Źródło: Radio ZET / Healthline / Nature / Planeta.pl / Wikipedia
Oceń artykuł
Tu się dzieje
