Oceń
Wąż Eskulapa to największy wąż w Polsce. Nadleśnictwo Baligród opublikowało nagrania ze spotkania z tym imponującym wężem na spacerze. A takie spotkanie graniczy z cudem. Czy jest to wąż jadowity i groźny jak żmija zygzakowata?
Z tego artykułu dowiesz się:
- Jak wygląda wąż Eskulapa i czym różni się od żmii zygzakowatej.
- Czy wąż Eskulapa jest jadowity i jakie metody polowania stosuje.
- Gdzie w Polsce można spotkać węża Eskulapa i jakie siedliska preferuje.
- Co należy zrobić, gdy spotkamy węża Eskulapa w naturze.
Wąż Eskulapa w Polsce. Wielki gad w Bieszczadach
Spotkanie z niemal dwumetrowym wężem w lesie mogłoby przestraszyć każdego. A takie węże żyją w Polsce. Wąż Eskulapa dorasta nawet do 2 metrów długości, co czyni go najdłuższym wężem żyjącym w Europie (najdłuższy osobnik złowiony w Bieszczadach miał 161 cm). Lasy Państwowe opublikowały mrożące krew w żyłach spotkanie z tym wężem. Na ścieżce wił się ogromny gad. Czy jednak wąż Eskulapa stanowi zagrożenie i jest jadowity jak żmija zygzakowata? Wyjaśniamy, oto najważniejsze informacje o tych wężach.
Czy wąż Eskulapa jest jadowity?
Nie. Wąż Eskulapa (Zamenis longissimus) nie jest jadowity. Ten gad z rodziny połozowatych nie posiada gruczołów jadowych ani kłów służących do wstrzykiwania toksyn. Poluje w zupełnie inny sposób. Chwyta zdobycz i owija się wokół niej, dusząc ją przed połknięciem. Tym samym da człowieka nie stanowi zagrożenia. Potrafi syczeć i próbować odstraszyć przeciwnika, ale niemal zawsze wybiera ucieczkę zamiast ataku. Ewentualne ugryzienie ma charakter wyłącznie obronny i nie wiąże się z działaniem jadu. Przypominamy, że w Polsce spośród rodzimych gatunków jedynie żmija zygzakowata posiada jad.
Jak wygląda wąż Eskulapa?
Wąż Eskulapa ma smukłe ciało, oliwkowobrązowe lub zielonkawobrązowe ubarwienie oraz gładkie, błyszczące łuski. W przeciwieństwie do żmii zygzakowatej nie ma charakterystycznego zygzaka na grzbiecie ani masywnej sylwetki.
Wąż Eskulapa a żmija zygzakowata – porównanie
| Cecha | Wąż Eskulapa (Zamenis longissimus) | Żmija zygzakowata (Vipera berus) |
|---|---|---|
| Długość ciała | Najczęściej 120–160 cm, rekordowo do 200 cm | Zwykle 60–80 cm, rzadko ponad 90 cm |
| Wygląd | Smukły, jednolicie brązowy lub oliwkowy, bez wyraźnego wzoru | Krępy, z charakterystycznym zygzakiem na grzbiecie |
| Głowa | Owalna, gładko przechodząca w tułów | Trójkątna, wyraźnie odcięta od szyi |
| Oczy | Okrągła źrenica | Pionowa źrenica („koci” kształt) |
| Jadowitość | Niejadowity, niegroźny dla człowieka | Jadowity, ugryzienie może być niebezpieczne (zwłaszcza dla dzieci i osób starszych) |
| Zachowanie | Łagodny, unika ludzi, w razie zagrożenia syczy i ucieka | Ostrożna, ale w sytuacji zagrożenia potrafi ugryźć |
| Siedlisko w Polsce | Bardzo rzadki, tylko Bieszczady i Pogórze Przemyskie | Występuje w całej Polsce |
| Ochrona | Gatunek ściśle chroniony | Gatunek chroniony, ale dość pospolity |
| Rola w ekosystemie | Reguluje liczebność gryzoni i drobnych zwierząt | Ważny element łańcucha pokarmowego, kontroluje populacje gryzoni i płazów |
Gdzie można spotkać węża Eskulapa?
To prawdziwa rzadkość. W Polsce żyje zaledwie niewielka populacja tego gatunku, skoncentrowana przede wszystkim w Bieszczadach oraz na Pogórzu Przemyskim. Preferuje ciepłe lasy liściaste, zarośla, nasłonecznione zbocza i stare sady. Coraz częściej wykorzystuje także okolice dawnych zabudowań czy drewnianych konstrukcji, gdzie łatwo znajduje kryjówki i pokarm.
Wąż ten jest gatunkiem synantropijnym, dlatego chętnie korzysta z siedlisk antropogenicznych, gdzie znajduje wiele atrakcyjnych miejsc do polowania, wygrzewania się i składania jaj. Powoduje to, że wiele jego stanowisk skupia się w rejonach wsi, w obrębie starych drewnianych zabudowań, w pasiekach, w przyczółkach mostów, przy tartakach etc.- wyjaśnia Instytut Ochrony Przyrody PAN.
Wąż Eskulapa świetnie wspina się na drzewa i krzewy, dlatego czasem można go zauważyć wysoko nad ziemią. Lepiej go jednak nie szukać i po prostu dać mu spokój. I tak ma w Polsce ciężkie życie.
Co zrobić, jeśli spotkasz węża Eskulapa?
Najlepszym rozwiązaniem jest zachowanie spokoju. Nie próbuj go dotykać, łapać ani przeganiać. Wąż Eskulapa niemal zawsze sam oddali się od człowieka.
Warto pamiętać, że gatunek ten jest w Polsce objęty ścisłą ochroną. Nie wolno go zabijać, chwytać ani niszczyć jego siedlisk. Pamiętaj również, że nazwa tego gada nie jest przypadkowa. Wąż Eskulapa od starożytności symbolizuje leczenie i odnowę. To właśnie jego sylwetka oplata laskę Asklepiosa: znak do dziś wykorzystywany jako jeden z najbardziej rozpoznawalnych symboli medycyny.
Quiz: QUIZ. Co ty wiesz o wężach? Ten test cię pokona
Populacja węży Eskulapa w Bieszczadach to ok. 100 osobników. Główne zagrożenia dla tych gadów to utrata siedlisk spowodowana urbanizacją i rolnictwem, a także nieuzasadniona eliminacja przez ludzi, którzy błędnie biorą go za żmiję. Poza tym, wąż Eskulapa jest dość wybredny, bo siedliska muszą zapewniać mu wymagania życiowe takie jak termoregulacja. U węża Eskulapa obserwuje się tigmotermię, czyli strategię pobierania ciepła z podłoża.
Źródło: Radio ZET / Wikipedia / Instytut Ochrony Przyrody PAN / Zoo Warszawa / Uniwersytet Jagielloński / Orientarium Zoo Łódź
Oceń artykuł
Tu się dzieje
