Oceń
Jadowite węże w Polsce? Tak, mamy jednego rodzimego przedstawiciela jadowitych węży. Żmija zygzakowata (Vipera berus) może ukąsić, ale czy to wąż niebezpieczny? Jak silny jest jad żmii zygzakowatej? Oto najważniejsze informacje o tych wężach.
Żmija zygzakowata – czy naprawdę jest jadowita i niebezpieczna?
Wiosna i lato to czas wędrówek po lasach, górach i łąkach. Wśród traw, na nasłonecznionych kamieniach lub leśnych ścieżkach można spotkać żmiję zygzakowatą – jedynego jadowitego węża, który naturalnie występuje w Polsce. Czy trzeba się jej bać? Czy rzeczywiście jest niebezpieczna? Uspokajamy i ostrzegamy.
Wiosną żmije zygzakowata spotkamy np. na szlakach w Tatrach, w Bieszczadach i w Beskidzie Niskim. Lepiej patrzcie pod nogi, bo żmije zygzakowate wychodzą masowo z kryjówek, by się wygrzać i rozpocząć okres godowy. Herpetolodzy zwracają uwagę, że do spotkać ludzi ze żmijami najczęściej dochodzi rano między 6:00, a 9:00, bo wtedy te gady zwykły najchętniej korzystać z promieni słonecznych.
Jak wygląda żmija zygzakowata?
Żmija zygzakowata (Vipera berus) to charakterystyczny wąż. Najłatwiej rozpoznać ją po ciemnej linii w kształcie zygzaka biegnącej przez cały grzbiet. Ma trójkątną głowę i pionowe źrenice – trochę jak kot. Może mieć różne kolory: od szarego przez brązowy po niemal czarny. Dorosłe osobniki osiągają długość ok. 60–90 cm. Choć nie imponuje rozmiarem, potrafi wzbudzić respekt.
Tak, żmija jest jadowita – ale…
Nie da się ukryć: żmija zygzakowata jest jadowita. Ale czy to oznacza, że trzeba panikować na widok każdego węża? Absolutnie nie. Spokojnie, to nie kobra królewska!
Żmije zygzakowate atakują tylko w obronie własnej. Jad służy tym wężom przede wszystkim do unieruchamiania zdobyczy – głównie małych gryzoni, jaszczurek czy ptasich piskląt. Dla człowieka ukąszenie może być bolesne i groźne, ale rzadko zagraża życiu.
Jad żmii zygzakowatej zawiera mieszankę enzymów, peptydów i toksyn, które działają głównie na układ krążenia i nerwowy. Działa:
- hemotoksycznie – powoduje uszkodzenia naczyń krwionośnych i krwotoki,
- neurotoksycznie – w rzadkich przypadkach może wpływać na układ nerwowy,
- cytotoksycznie – może powodować miejscową martwicę tkanek.
Quiz: QUIZ. Co ty wiesz o wężach? Ten test cię pokona
Kiedy ukąszenie może być niebezpieczne?
Największe ryzyko powikłań dotyczy:
- dzieci,
- osób starszych,
- ludzi z alergiami lub chorobami układu krążenia.
Objawy po ukąszeniu żmii mogą obejmować:
- Ból i obrzęk w miejscu ukąszenia.
- Zaczerwienienie skóry.
- Zasinienie.
- Mdłości.
- Wymioty.
- Ból głowy.
- Gorączka.
- W niektórych przypadkach może dojść do spadku ciśnienia krwi, przyspieszenia akcji serca i duszności.
W skrajnych przypadkach może dojść do wstrząsu anafilaktycznego, dlatego ukąszenie zawsze trzeba traktować poważnie i jak najszybciej udać się do lekarza.
Co robić, gdy spotkasz żmiję?
Najlepiej… nic! Żmije zygzakowate nie są agresywne i nie atakują ludzi z premedytacją. Jeśli im nie przeszkadzamy, zwykle same się oddalają. To raczej żmije boją się nas.
Jak uniknąć spotkania ze żmiją zygzakowatą? Zasady bezpieczeństwa
- Chodząc po lesie, łąkach czy górach, warto nosić wysokie buty.
- W miejscach, gdzie mogą przebywać żmije, warto stąpać głośniej – drgania odstraszą węża.
- Nie podnosić kamieni ani gałęzi gołymi rękami.
- Jeśli zobaczysz żmiję – nie podchodź, odejdź spokojnie.
A jeśli już dojdzie do ukąszenia?
Żmija zygzakowata jest jadowita, ale nie jest agresywna ani śmiertelnie niebezpieczna dla zdrowego dorosłego człowieka. Zamiast wpadać w panikę, warto zachować zdrowy rozsądek i szacunek do natury.
Zabezpiecz kończynę (np. unieruchom), nie wysysaj jadu i nie naciskaj rany. Nie pij alkoholu ani kawy. Jak najszybciej zadzwoń na 112 lub udaj się do szpitala – może być konieczne podanie surowicy.
Bo w lesie to my jesteśmy gośćmi – a żmija po prostu tam mieszka.
Co robić w przypadku ukąszenia?
- Zachować spokój – panika przyspiesza krążenie i rozprzestrzenianie się jadu.
- Unieruchomić kończynę – ograniczyć ruch w miejscu ukąszenia. Należy usunąć ozdoby z miejsca ukąszenia, bo później obrzęk uniemożliwi ich zdjęcie. Ułóż poszkodowaną kończynę powyżej serca.
- Unikać wysiłku fizycznego – należy usiąść lub położyć się.
- Nie wysysać jadu, nie nacinać rany! – to przestarzałe i nieskuteczne metody. Raczej użyj kompresu chłodzącego lub butelki z zimną wodą.
- Natychmiast wezwać pomoc medyczną – szczególnie jeśli ukąszenie dotyczy dziecka, osoby starszej lub alergika.
Żmija zygzakowata jest gatunkiem chronionym. W celu ich ochrony ustanowiono szereg zakazów, takich jak zakaz umyślnego zabijania i okaleczania, zakaz chwytania, przetrzymywania, niszczenia siedlisk, schronień, a także umyślnego płoszenia i niepokojenia żmij- przypominają Lasy Państwowe.
Okazuje się, że zagrożeniem dla tych jadowitych węży są także bażanty wypuszczane przez myśliwych. Ptaki zadziobują żmije zygzakowate na śmierć, zaburzając działanie ekosystemu. Jak dodaje Zielona Interia, „wrogów żmij można też szukać wśród jeży, lisów, kun, a także wielu ptaków szponiastych, z których krótkoszpon gadożer wyspecjalizowany jest w polowaniu na nie”. Do tego żmije padają ofiarą bezdomnych kotów.
Źródło: Nadleśnictwo Giżycko, Radio ZET, Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska
Dziękujemy za przeczytanie artykułu do końca. Bądź na bieżąco! Polub naszą stronę na Facebooku
Oceń artykuł
Tu się dzieje
