Oceń
Kudzu (Pueraria montana) to roślina, która z pozoru wygląda jak zielony dywan, oplatający pnączami wszystko na swojej drodze. Nazywana jest też „foot-a-night vine” – winoroślą, która rośnie o stopę na noc – z powodu niezwykle szybkiego tempa wzrostu. Choć pochodzi z Azji, dziś uznawana jest za jeden z najbardziej inwazyjnych chwastów w USA. Sieje zniszczenie jak w filmie katastroficznym! Skąd się wzięła, dlaczego jest problemem i czy może mieć pozytywny wpływ na zdrowie?
Roślina kudzu. Inwazyjny chwast czy roślina lecznicza?
Roślina kudzu (opornik lub ołownik łatkowaty, Pueraria montana/P. lobata) wywodzi się z Azji Wschodniej – Japonii, Chin i Korei. Do Stanów Zjednoczonych została sprowadzona w XIX wieku jako roślina ozdobna i paszowa. Początkowo zachwycała pięknymi liśćmi i zdolnością szybkiego wzrostu, co uznano za zaletę przy rekultywacji gleb i zapobieganiu erozji. Gdy Polska desperacko walczy z barszczem Sosnowskiego, teraz USA walczy z niepohamowaną inwazją rośliny kudzu. Jak podaje Onet, „o roślinie kudzu opowiada się historie i legendy, a także poświęca się jej wiersze”. Tak naprawdę to powinni nakręcić o niej horror.
Roślina kudzu miała być zbawieniem Stanów Zjednoczonych. Niestety - tworząc monokultury na masową skalę - okazała się przekleństwem.
Co ciekawe, ten szybko rosnący chwast z rodziny bobowatych , który dusi południowe stany USA, może jednocześnie być leczniczym wsparciem. Co najważniejsze - czy czeka nas agresywna inwazja rośliny kudzu w Polsce?
Roślina kudzu w USA. Inwazja jak z horroru
Roślina kudzu w USA pojawiła się W 1876 roku. Sprowadzono ją na Światowe Targi (World’s Fair Centennial Exhibition in Philadelphia) z Japonii i Chin, gdzie służy m.in. do wyplatania koszy, produkcji herbaty i tradycyjnej medycyny. Reklamowano ją jako "piękną roślinę ozdobną o silnych pnączach i słodko pachnących kwiatach". Miała też być dobra dla zdrowia, bo w Azji wyciąg z korzenia kudzu stosuje się jako antidotum na jad węży i owadów. To pnącze o drewniejącej łodydze wkrótce miało pokazać swoje prawdziwe oblicze niczym roślina z kina grozy.
W 1945 roku zasiano ją na powierzchni milionów akrów. Władze nie wiedziały, że umieszczając w ziemi sadzonki kudzu, kopały grób dla amerykańskiego rolnictwa.
Do 1940 r. Służby dostarczyły rolnikom około 84 milionów roślin kudzu i zaoferowały 20 dolarów za każdy hektar (około 450 dolarów obecnie), na którym zasiano tę roślinę. W rezultacie, podczas gdy w 1934 roku kudzu pokrywało zaledwie cztery tysiące hektarów, do 1946 roku zajmowało ponad 1,2 miliona hektarów- pisze Onet Podróże.
Roślina kudzu pojawiała się na kolejnych na wystawach i trafiała masowo do ogrodów. Na początku XX wieku, tak jak w przypadku barszczu Sosnowskiego, miała stać się tanią i sycącą paszą dla zwierząt. Wydawała się cudownym rozwiązaniem. Susza jej nie straszna, rośnie błyskawicznie (nawet 30 cm dziennie) i nie ma naturalnych wrogów w nowym środowisku. Kiedy kudzu trafiło do cieplejszych i wilgotniejszych regionów południowych Stanów Zjednoczonych, wymknęła się spod kontroli. Roślina błyskawicznie zaczęła pokrywać drzewa, krzewy, linie energetyczne, budynki i dosłownie dusi inne rośliny, odcinając im dostęp do światła i powodując masowe obumieranie drzew w młodych plantacjach leśnych.
Kudzu niszczy ekosystemy, obniża wartość gruntów i generuje wysokie koszty zwalczania. To także roślina żarłoczna jeśli chodzi o wodę i składniki odżywcze w glebie, która nie zostawia nic dla innych. Co gorsza, zmiany klimatyczne i ocieplenie klimatu sprawiają, że roślina kudzu rozprzestrzenia się coraz szybciej.
W 1970 roku roślina została uznana za chwast, ale było już za późno. To przeciwnik nieśmiertelny i niepokonany. Nasiona kudzu w glebie mogą kiełkować przez kilka lat, a do tego roznoszone są przez zwierzęta, głównie ptaki. Roznoszą się wraz z wiatrem i wodą. Masywne kłącza wnikają na głębokość do sześciu metrów i ważą od 50 do 200 kilogramów, niszcząc infrastrukturę. Roślina kudzu powoduje w USA straty w wysokości 100 do 500 milionów dolarów rocznie.
CIEKAWOSTKA: W miasteczku Tryon w Karolinie Północnej, grupa zwana Wojownikami Kudzu walczy z tą rośliną. Od kilkunastu lat grupa około 20 osób spotyka się w każdy poniedziałek na dwugodzinnej wycieczce do Norman Wilder Forest, rezerwatu popularnego wśród turystów.
Prognozy mrożą krew w żyłach. Szacuje się, że porasta ponad 3 miliony hektarów w USA, głównie w stanach takich jak Georgia, Alabama i Mississippi. W najbliższych latach roślina kudzu pokryje kolejne miliony hektarów w całych Stanach Zjednoczonych. Już teraz zwalczanie tych wrednych chwastów kosztuje Stany Zjednoczone nawet 120 miliardów dolarów rocznie.
Roślina kudzu, zgodnie z obietnicą, rzeczywiście okazała się niemal niezniszczalna. Chemiczne środki do zwalczania chwastów są za słabe na kudzu. Trzeba użyć tych najbardziej destrukcyjnych, ale one niszczą też przy okazji lokalne ekosystemy. Co gorsza, samo usunięcie mechaniczne kłączy to za mało. Trzeba spalić je do cna.
CIEKAWOSTKA: Jak przypomina Onet, „rodzice straszyli nią swoje dzieci, ludzie byli zachęcani do zamykania okien na noc, w przeciwnym razie kudzu "ukradnie ich dzieci". Opisywana jest w folklorze nawet jako „roślina duch”.
Roślina kudzu w Polsce
Niestety, roślina kudzu dotarła już do Europy i zauważono ją we Włoszech i w Szwajcarii. Występuje także w Bośni i Hercegowinie, a sadzona był także na terenie obecnej Chorwacji.
Czeka nas inwazja rośliny kudzu jak w USA? Jak na razie w Polsce jeden okaz kudzu rośnie od 2008 roku w ogrodzie botanicznym we Wrocławiu. Nie ma danych wskazujących na występowanie gatunku w środowisku przyrodniczym. Jak jednak informuje Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska, "przy założeniu, że gatunek rozprzestrzeniłby się w całej Polsce, mógłby poprzez konkurencję, o światło i zasoby wywierać negatywny wpływ na gatunki rodzime siedlisk leśnych, w tym na występujące w lasach taksony chronione i zagrożone".
W zasięgu wtórnym kolonizuje otwarte siedliska antropogeniczne i zaburzone: pobocza dróg, nasypy, tereny kolejowe, nieużytki, miedze, odłogi, okrajki lasów, prześwietlone drzewostany i młode plantacje drzew. Gatunek ma szeroką amplitudę klimatyczną, a raz wprowadzony do środowiska naturalnego jest trudny do kontrolowania, szczególnie w przypadku siedlisk leśnych i marginalnych. Generalnie jednak niskie temperatury skutecznie ograniczają rozprzestrzenianie kudzu na północ- podaje Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska.
Quiz: Quiz z wiedzy o Polsce. Czym są proziaki? Ile Polska ma województw?
Kudzu - inwazyjny chwast i roślina lecznicza
Choć w USA to wróg rolników i ekologów, istna ekologiczna hekatomba, w medycynie chińskiej kudzu od wieków cieszy się dobrą opinią. Korzeń kudzu, znany jako „ge gen”, ma zastosowanie w tradycyjnej fitoterapii.
Właściwości zdrowotne kudzu:
- Łagodzenie objawów menopauzy – zawiera izoflawony, które działają podobnie do estrogenów.
- Wspomaganie leczenia uzależnień – niektóre badania sugerują, że kudzu może ograniczać ochotę na alkohol.
- Działanie przeciwzapalne i przeciwutleniające – może wspierać organizm w walce z wolnymi rodnikami.
- Obniżenie ciśnienia krwi – ekstrakty z kudzu mają działanie rozluźniające mięśnie gładkie naczyń krwionośnych.
- Wspieranie układu pokarmowego – stosowane na niestrawność i biegunki.
Korzeń kudzu można kupić w formie proszku, kapsułek lub herbaty. W Azji bywa też składnikiem zup i potraw.
Warto jednak pamiętać, że działanie prozdrowotne kudzu wymaga dalszych badań, a jego suplementacja powinna odbywać się pod kontrolą lekarza – zwłaszcza w przypadku kobiet w ciąży, karmiących i osób przyjmujących leki hormonalne.
Źródło: Radio ZET, Onet Podróże, Serwis Rzeczpospolitej Polskiej, Uniwersytet Śląski w Katowicach, Alabama Cooperative Extension system, Smithsonian Magazine, New York Invasive Spieces Information
Dziękujemy za przeczytanie artykułu do końca. Bądź na bieżąco! Polub naszą stronę na Facebooku
Oceń artykuł
Tu się dzieje
