Oceń
Cis pospolity (Taxus baccata L.) to roślina znana z niezwykłej urody i długowieczności. Można go spotkać w parkach, ogrodach i rezerwatach przyrody. Jego ciemnozielone igły i czerwone owoce czynią go jednym z najbardziej dekoracyjnych gatunków drzew w Polsce i Europie. Ale czy wiesz, że cis to także jedna z najbardziej trujących roślin w naszej strefie klimatycznej? Niegdyś wierzono, że nawet zaśnięcie w cieniu cisa, może skończyć się śmiertelnym zatruciem.
Cis pospolity – piękne i niebezpieczne drzewo w Polsce
Cis pospolity to wiecznie zielony krzew lub drzewo z rodziny cisowatych. W naturalnym środowisku potrafi osiągać nawet 15 metrów wysokości i żyć przez setki lat. W starożytności uznawano go za drzewo święte, często sadzono go na cmentarzach. Dziś chętnie wykorzystuje się go w ogrodach jako żywopłot lub roślinę ozdobną, ponieważ efektownie owocuje od września do listopada. Miał też niegdyś inną nazwę - "drzewo śmierci". Mimo swojej urody, cis pospolity jest silnie trujący. Wyjaśniamy jakie są objawy zatrucia i jaką zabójczą toksynę zawiera.
Niegdyś cis był wykorzystywany np. do wytwarzania łuków. Dziś zdecydowanie lepiej omijać go szerokim łukiem.
Czy cis to trujące drzewo?
Tak, cis pospolity (Taxus baccata L.) jest silnie trującą rośliną. Jak ostrzega Radio ZET, niemal wszystkie części cisa są trujące. Zawiera substancje toksyczne zwane taksynami, które występują we wszystkich częściach rośliny z wyjątkiem miąższu czerwonych owoców (ale same nasiona już są trujące!). Taksyny to alkaloidy o silnym działaniu neurotoksycznym i kardiotoksycznym. Swoją popularność cis pospolity zawdzięcza m.in. powieści Agathy Christie "Kieszeń pełna żyta". Morderca z tej historii użył taksyny z cisu do popełnienia zbrodni. Może i sama fabuła jest fikcyjna, ale trujące właściwości cisów są jak najbardziej prawdziwe.
CIEKAWOSTKA: ptaki (np. drozdy) potrafią zjadać owoce cisa bez szkody, ponieważ nie trawią pestek i wydalają je w całości.
Objawy zatrucia cisem
Zatrucie cisem może wystąpić już po zjedzeniu niewielkiej ilości igieł czy nasion. Trucizna atakuje serce. Wpływa na ośrodkowy układ nerwowy (mózg). Następuje również podrażnienie układu pokarmowego, dochodzi do uszkodzenia nerek i finalnie następują śmiertelne zaburzenia oddychania (tak jak w przypadku szaleju jadowitego, cykuta) a serce zatrzymuje się w rozkurczu.
Objawy ZATRUCIA pojawiają się zazwyczaj w ciągu kilku godzin i obejmują:
- Nudności, wymioty, bóle brzucha
- Zaburzenia rytmu serca, bradykardię
- Osłabienie, zawroty głowy
- Drgawki, utrata przytomności
- W skrajnych przypadkach – zgon z powodu zatrzymania akcji serca
Nie istnieje swoista odtrutka na taksynę. Leczenie polega głównie na płukaniu żołądka, podaniu węgla aktywnego i wsparciu funkcji życiowych pacjenta.
Quiz: Quiz z wiedzy o Polsce. Czym są proziaki? Ile Polska ma województw?
Czy cis może zabić człowieka?
Tak. Udokumentowano przypadki śmiertelnych zatruć cisem zarówno wśród dorosłych, jak i dzieci. Nawet niewielka dawka taksyny może być śmiertelna. Dla dorosłej osoby śmiertelna ilość to około 50–100 gramów igieł. W przypadku dzieci wystarczy znacznie mniej.
Do objawów zatrucia tą rośliną należą tachykardia, bradykardia, hipotonia, śpiączka, drgawki i rozszerzenie źrenic. W przypadku zatrucia znacznymi ilościami taksyn możliwy jest zgon, w bardzo krótkim czasie od spożycia, w efekcie niebezpiecznych zaburzeń rytmu i przewodnictwa serca oraz ostrej niewydolności oddechowej. U osób zatrutych cisem charakterystyczne jest występowanie wzmożonej diurezy i hipokaliemii. Jednoczesna utrata potasu z moczem nasila zaburzenia rytmu serca- ostrzega Archiwum Medycyny Sądowej i Kryminologii.
Czy cis ma jakieś pozytywne właściwości?
Mimo swojej toksyczności cis pospolity odegrał ważną rolę w medycynie. Z jego igieł pozyskuje się związki do produkcji leków przeciwnowotworowych, takich jak paklitaksel, stosowany w leczeniu raka jajnika, raka płuc, raka sutka, raka jądra oraz w leczeniu nowotworów występujących w obrębie głowy i szyi. Surowce farmaceutyczne pozyskuje się jednak wyłącznie w kontrolowanych warunkach.
Cis - najważniejsze informacje i pytania:
- Czy czerwone owoce cisa są jadalne?
Miąższ owoców nie jest trujący, ale nasiona w środku już tak. Dlatego lepiej nie ryzykować.
- Czy można się zatruć, dotykając cisa?
Nie – toksyny nie wchłaniają się przez skórę. Zatrucie następuje tylko po spożyciu.
- Czy cis można kompostować?
Nie zaleca się kompostowania resztek cisa – trujące związki mogą przedostać się do gleby.
- Czy warto usuwać cis z ogrodu?
Nie trzeba, jeśli zachowujemy ostrożność. Ale jeśli masz małe dzieci lub zwierzęta – warto rozważyć alternatywy.
CIEKAWOSTKA: najstarszym cisem w Polsce jest cis Henrykowski w Henrykowie Lubańskim na Dolnym Śląsku. Ma 1266 lat.
Źródło: Poradnik Zdrowie, Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Szczytnie, Radio ZET Zdrowie, Lasy Państwowe
Dziękujemy za przeczytanie artykułu do końca. Bądź na bieżąco! Polub naszą stronę na Facebooku
Oceń artykuł
Tu się dzieje
