Oceń
Czy kiedykolwiek zauważyłeś maleńkiego stworka z kleszczami, który przypomina skorpiona, ale nie ma ogona? To zaleszczotek – niepozorny mieszkaniec naszych domów, ogrodów i lasów, który może zaskoczyć swoją rolą w ekosystemie. Zaleszczotki to drapieżne pajęczaki, tzw. polskie skorpiony, ale czy gryzą i są groźne dla człowieka?
Zaleszczotki (Pseudoscorpiones) – czym są i czy gryzą? Zaskakujące fakty o "polskich skorpionach”
Zaleszczotki (łac. Pseudoscorpiones) to rząd niewielkich pajęczaków, blisko spokrewnionych ze skorpionami i solfugami. Ich długość zwykle nie przekracza 4 mm, choć niektóre gatunki osiągają do 8 mm. Mają charakterystyczne szczypce (pedipalpy), które przypominają kleszcze skorpiona – stąd ich nazwa. Co ciekawe, te nogogłaszczki zakończone szczypcami, są wyposażone w gruczoły jadowe. Pozwala to tym drapieżnym pajęczakom polować na owady większe od siebie. Spokojnie, na człowieka nie zapolują!
Gdzie żyją zaleszczotki? Czy są jadowite?
W Polsce zidentyfikowano ponad 40 gatunków zaleszczotków. Mimo że są bardzo powszechne, rzadko je zauważamy ze względu na ich mikroskopijne rozmiary i skryty tryb życia. Te mikroskopijne stworzenia są niemal wszędobylskie. Występują na całym świecie – od tropikalnych lasów, przez europejskie łąki i lasy, po… nasze mieszkania. Można je spotkać pod korą drzew, w ściółce leśnej, pod kamieniami, w stodołach, bibliotekach, a nawet między kartkami starych książek.
Czy zaleszczotki są groźne? Czy gryzą człowieka?
Nie, zaleszczotki nie są groźne dla ludzi i nie gryzą. Co prawda ich szczypce wyglądają groźnie, ale są zbyt małe i zbyt słabe, by przebić ludzką skórę. Ich jad działa jedynie na drobne bezkręgowce, którymi się żywią – np. roztocza, pchły, larwy owadów, pluskwy.
Zaleszczotek jest przyjacielem pszczelarzy, bo żywi się dręczem pszczelim (Varroa destructor), będącym udręką w ulach, ponieważ przenosi choroby zabijające całe pszczele rodziny. Likwiduje także gąsienice barciaka (Galleria mellonella), które niszczą plastry z woskiem, zanieczyszczają ul odchodami i przeszkadzają czerwiom. Co ważne, zaleszczotki są w ulach akceptowane przez pszczoły. Co ważne, „zaleszczotek książkowy prędzej wybierze kanibalizm lub śmierć głodową aniżeli zapoluje na pszczołę”.
Zaleszczotki są pożyteczne i pełnią ważną funkcję naturalnych sprzymierzeńców w walce ze szkodnikami. Jak podaje Portal Pszczelarski, badania przeprowadzone w Archiwum Akt Dawnych Diecezji Toruńskiej wykazały, że zaleszczotek książkowy zapobiegł zniszczeniom zgromadzonych tam wiekowych księgozbiorów.
Dlaczego warto polubić zaleszczotki?
Choć mogą wyglądać dziwnie, zaleszczotki to prawdziwi bohaterowie mikroświata:
- Polują na roztocza, wszy, larwy moli i inne drobne szkodniki, dzięki czemu pomagają chronić zbiory, książki i żywność.
- Są całkowicie nieszkodliwe dla ludzi i zwierząt domowych.
- W domu pojawiają się najczęściej przypadkowo i nie rozmnażają się intensywnie w warunkach domowych – nie są plagą.
Czym różnią się zaleszczotki od skorpionów?
Chociaż zaleszczotki i skorpiony należą do tej samej gromady pajęczaków, różnice są znaczące:
| Cecha | Zaleszczotki | Skorpiony |
|---|---|---|
| Rozmiar | 2–8 mm | 20–200 mm |
| Ogon z żądłem | Brak | Obecny, jadowity |
| Jad | Tylko w szczypcach, niegroźny | W ogonie, może być groźny |
| Tryb życia | Skryty, mikroskopijny | Nocny, bardziej widoczny |
| Występowanie w Polsce | Tak | Nie (naturalnie nie występują) |
Ciekawostki o zaleszczotkach
- Najstarsze skamieniałości zaleszczotków pochodzą sprzed ponad 380 milionów lat!
- Niektóre gatunki „tańczą” podczas zalotów – wykonują rytmiczne ruchy ciałem i szczypcami.
- Zaleszczotki potrafią żyć nawet kilka lat, co jest imponujące jak na tak małe organizmy.
- Są niemal ślepe – poruszają się głównie dzięki zmysłowi dotyku i wibracjom.
Zaleszczotki – mali sprzymierzeńcy człowieka
Zaleszczotki to fascynujące, choć niedoceniane stworzenia, które pełnią bardzo ważną rolę w ekosystemie – zarówno na łonie natury, jak i w domach. Nie trzeba się ich bać – nie gryzą, nie przenoszą chorób i nie niszczą mienia. Wręcz przeciwnie – chronią nas przed mikroszkodnikami, których często nawet nie dostrzegamy.
Następnym razem, gdy spotkasz to małe stworzenie z kleszczami – nie zabijaj go. Może to właśnie zaleszczotek, który chroni Twój dom!
Źródło: Radio ZET, Wirtualna Polska, Portal Pszczelarski, Bractwo Pszczele
Dziękujemy za przeczytanie artykułu do końca. Bądź na bieżąco! Polub naszą stronę na Facebooku
Oceń artykuł
Tu się dzieje
