Oceń
Zawsze może być gorzej? Nie jeśli żyłeś w roku 536 n.e. Zdaniem historyków był to najgorszy rok w historii ludzkości. Wyobraź sobie świat pogrążony w mroku, gdzie słońce nie świeci, plony zniknęły, a głód, wojny i choroby pustoszą miasta. To nie legenda – to fakty historyczne i wydarzenia, które na wiele lat zmieniły losy całej Europy, Azji i Bliskiego Wschodu.
Najgorszy rok w dziejach ludzkości. Dlaczego historycy wskazali właśnie tę datę?
Czy można wskazać jeden, absolutnie najgorszy rok w historii człowieka? Historycy, w tym archeolog prof. Michael McCormick z Uniwersytetu Harvarda, nie mają wątpliwości: rok 536 n.e. zapisał się w dziejach jako czas bezprecedensowego kryzysu, który dotknął niemal cały świat. Katastrofy naturalne, ciemności spowijające Europę i Azję, głód, wojny oraz epidemie sprawiły, że życie w tym okresie było wyjątkowo ekstremalnie.
Quiz: Najważniejsze daty w historii Polski - test wiedzy
Masz zły dzień? Pomyśl sobie jak zły dzień codziennie mieli ludzie żyjący w roku 536. Michael McCormick uważa, że „536 rok był najgorszym czasem, w jakim mógł żyć człowiek”.
Prof. Michael McCormick zwrócił uwagę, że w 536 roku ludzie prawdopodobnie myśleli, że rok 535 był wyjątkowo straszny i najgorsze mają już za sobą. Narzekali wówczas na niestabilność polityczną, katastrofy naturalne, wojnę Bizancjum z Ostrogotami, a do tego wódz bizantyjski Belizariusz wylądował na Sycylii i wkroczył do Syrakuz. Na domiar złego, spragniony władzy Teodahad pod koniec 534 uwięził Amalasuntę na wyspie toskańskiego jeziora Bolsena, a 30 kwietnia 535 roku została tam zamordowana. Same nieszczęścia? Najgorsze dopiero jednak miało się wydarzyć.
CZYTAJ WIĘCEJ: Tunele pod Paryżem i miliony kości. Straszna historia
Tajemnicze ciemności i wybuch wulkanu. Myśleli, że rok 536 to koniec świata
W kronikach z VI wieku pojawiają się dramatyczne opisy: „słońce świeciło niczym księżyc”, „świat pogrążył się w mroku”. W opisach Prokopiusza czytamy, że „światło słoneczne straciło blask, było blade jak Księżyc”. Od Skandynawii po Bliski Wschód świadkowie relacjonowali, że przez wiele miesięcy dni były niezwykle ciemne, a niebo przybrało popielatą barwę. Bizantyński historyk Jan Lydos pisał, że “Słońce pociemniało, a powietrze było ciężkie od wilgoci. Plony zostały zniszczone w tym trudnym czasie”. Polityk i uczony Kasjodor opisywał „niebieskawe Słońce bez blasku oraz pory roku, które zlały się w jedną”, a ludzie w południe nie mogli dostrzec własnego cienia.
Dzisiaj wiemy, że chmura pyłu wulkanicznego przez 18 miesięcy blokowała światło słoneczne nad Europą i częścią Azji. Jak wyjaśnił Michael McCormick, w 536 roku n.e. doszło do potężnej erupcji wulkanicznej na Islandii (co mają potwierdzać badania próbek z lodowca). Efektem była globalna zima wulkaniczna i „tajemnicza mgła na świecie”. Pyły uniosły się wysoko w stratosferę, blokując światło słoneczne.
CZYTAJ WIĘCEJ: Epidemia dżumy. Dlaczego lekarze nosili maski z dziobami?
Rok 536 to początek najzimniejszej dekady od ponad 2 tysięcy lat. Niektórzy naukowcy określają ten okres jako początek tzw. Wczesnego Średniowiecznego Małego Zlodowacenia, które ukształtowało losy cywilizacji. A to oznaczało kryzys gospodarczy, skrócenie czasu wegetacji roślin, zniszczenie rolnictwa i potworną klęskę głodu. Przykładowo, w Chinach spadł nagle śnieg niszcząc uprawy. Kronikarze pisali o „roku bez lata”, co współcześni historycy porównują z rokiem 1816 i wybuchem wulkanu Tambora.
Popiół i materiał piroklastyczny rozprzestrzeniły się nad półkulą północną. Badacze stawiają również hipotezę, że w podobnym okresie miała miejsce erupcja Ilopango na terenie obecnego Salwadoru, która również przyczyniła się do dalszych katastrofalnych wydarzeń na całej półkuli północnej- pisze National Geographic.
Rozwój cywilizacji wyhamował wówczas na ponad 100 lat. Zdaniem historyków, erupcja wulkaniczna i zmiany klimatu mogły zainicjować tzw. wieki ciemne, upadek kultury, ekspansję barbarzyńców oraz nawet urośnięcie w siłę kultury arabskiej. Kurczyły się pastwiska, więc koczownicze ludy zamieszkujące Wielki Step (pas stepu zaczynający się od ujścia Dunaju, przechodzący przez Europę południowo-wschodnią i Azję, kończący się na pograniczu Mandżurii i Korei) musiały emigrować i wkrótce na granicach Bizancjum pojawili się niebezpieczni Awarowie. Azjatyckie ludy ruszyły też na Chiny.
Głód, epidemie i upadek imperiów
Uprawy pszenicy i jęczmienia w Europie niemal całkowicie upadły. W Chinach odnotowano susze, a w Irlandii kronikarze opisali „brak chleba” przez trzy lata z rzędu. Głód stał się zjawiskiem globalnym. Mógł doprowadzić do śmierci 80 procent ludności Chin i 30 procent populacji Starego Kontynentu. Na terenie dzisiejszej Szwecji opuszczono wówczas około 75 procent wiosek, a na południu Norwegii odnotowano wzrost liczby pochówków o 95%.
Osłabione głodem populacje były podatne na choroby. Zaledwie kilka lat później, w 541 r. n.e., na obszarze Cesarstwa Bizantyjskiego wybuchła dżuma Justyniana – jedna z najtragiczniejszych pandemii starożytności, która zabiła dziesiątki milionów ludzi.
CZYTAJ WIĘCEJ: Tak Londyn prawie upadł przez szambo. Brudna historia
Historycy wskazują, że kryzys z 536 roku i kolejne fale epidemii znacząco przyczyniły się do osłabienia Cesarstwa Rzymskiego na Wschodzie, zmieniając losy całej Europy i Bliskiego Wschodu.
W 536 roku trwała wojna Bizancjum z Ostrogotami. Rozpoczęło się także oblężenie Neapolu. Finalnie wieloletnie walki zrujnowały Italię, spadła liczba ludności, co wkrótce dobiła jeszcze epidemia dżumy, zwanej dżumą Justyniana, która wystąpiła na tym obszarze w roku 547. Mogła wyniszczyć nawet połowę populacji Bizancjum.
Rok 536 - historia kołem się toczy?
Choć od tamtych wydarzeń minęło niemal 1500 lat, naukowcy podkreślają, że badania nad 536 rokiem są niezwykle aktualne. Pokazują bowiem, jak silny wpływ na życie człowieka mają zmiany klimatyczne i erupcje wulkaniczne.
Dzisiejsze technologie pozwalają monitorować atmosferę i przewidywać skutki podobnych zdarzeń. Jednak historia przypomina, że przyroda potrafi w jednej chwili zmienić los całych kontynentów.
Źródło: Wikipedia / Science Magazine, National Geographic, Time, The Conservation
Dziękujemy za przeczytanie artykułu do końca. Bądź na bieżąco! Polub naszą stronę na Facebooku
Oceń artykuł
Tu się dzieje
