![Skąd się biorą "piramidy" na Antarktydzie? Czym są nunataki?](https://s.eurozet.pl/cbz/2025/12/16/f1811186/58581-1240x480-e53ea8e615.png "Skąd się biorą "piramidy" na Antarktydzie? Czym są nunataki?")
Oceń
Zjawisko znane jest od lat, ale wciąż budzi szerokie zainteresowanie na całym świecie. Chodzi o „piramidy” na Antarktydzie, które do złudzenia przypominają choćby te egipskie. O co chodzi? Zjawisko ma nawet swoją nazwę – mowa o nunatakach.
Nunataki to naturalne formacje skalne, które wyrastają ponad powierzchnię lodowców i lądolodów. Ich kształt, często przypominający piramidy lub ostre szczyty górskie, sprawia, że bywają mylone z obiektami stworzonymi przez człowieka. Zjawisko to można zaobserwować w regionach pokrytych grubą warstwą lodu, takich jak Antarktyda, Grenlandia czy Arktyka. Pomimo ich tajemniczego wyglądu, powstawanie nunataków jest wynikiem naturalnych procesów geologicznych i klimatycznych, które zachodzą od milionów lat.
Nunataki to izolowane formacje górskie lub skaliste, które wystają ponad lodowce lub lądolód. Nazwa "nunatak" pochodzi z języka grenlandzkich Inuitów, oznaczając "samotną skałę". Stanowią one część większych masywów górskich, które zostały częściowo przykryte lodem w wyniku zlodowaceń. Te wyłaniające się szczyty są odpornymi na erozję strukturami geologicznymi, podczas gdy otaczający je teren ulegał zniszczeniu pod wpływem lodowca.
Quiz: Geografia, mapy, podróże, stolice - test wiedzy z geografii
Nie przegap:
- W ten sposób niszczysz sobie zęby. Chodzi o to, kiedy pijesz kawę
- Masz dość pryskającego oleju? Zastosuj te 2 triki, problem zniknie
- „Złoto północy” już na polskich plażach. Turyści oblegli Mierzeję Wiślaną
Skąd wzięły się nunataki? Naukowcy wyjaśniają
Powstawanie nunataków wiąże się z długotrwałymi procesami geofizycznymi i erozyjnymi. Obszary, które obecnie są pokryte lodem, nie zawsze znajdowały się w takich warunkach. W przeszłości, w wyniku zmieniającego się klimatu, lodowce stopniowo rozszerzały się, pokrywając większe połacie lądu. Kiedy lądolód formował się na kontynentach, przykrywał większość nizin i dolin, pozostawiając wyłącznie najwyższe partie gór ponad jego powierzchnią. To właśnie te wytrzymałe fragmenty skał, które oparły się niszczącej sile lodowców, tworzą nunataki.
Nunataki są najczęściej spotykane w regionach polarnych, takich jak Antarktyda czy Grenlandia, ale można je znaleźć również w innych obszarach pokrytych lodem, np. na Spitsbergenie. W miejscach takich jak Antarktyda, nunataki tworzą fascynujący krajobraz, który wydaje się nienaturalny ze względu na kontrast pomiędzy skalnymi szczytami a rozległymi białymi połaciami lodu. Owe piramidy znajdują się głównie w południowym paśmie Gór Ellswortha w Antarktydzie Zachodniej. Tutaj znajdziemy też najwyższy szczyt kontynentu – Masyw Vinsona (4892 m n.p.m.).
Nunataki a zjawisko pareidolii. O co chodzi?
Kształty nunataków, często przypominające piramidy lub ostre, symetryczne szczyty, budzą fascynację. Zjawisko to doprowadziło do wielu spekulacji na temat ich pochodzenia, zwłaszcza w kontekście regionów takich jak Antarktyda. Gdy w 2016 roku zdjęcia tych formacji trafiły do mediów, niektóre z nich zostały błędnie zinterpretowane jako pozostałości starożytnych cywilizacji. Ostatecznie jednak okazało się, że podobieństwo do piramid jest wynikiem zjawiska psychologicznego zwanego pareidolią. To naturalna skłonność ludzkiego mózgu do dostrzegania znanych kształtów w przypadkowych obiektach – w tym przypadku stożkowe formacje skalne przypominały ludziom egipskie piramidy.
Nunataki pełnią istotną funkcję jako okna do przeszłości geologicznej obszarów polarnych. Ponieważ są one często jedynymi odsłoniętymi częściami terenu w regionach pokrytych lodem, umożliwiają badaczom zrozumienie budowy geologicznej tych odległych obszarów. Skały tworzące nunataki dostarczają cennych informacji na temat historii geologicznej danego regionu, takich jak procesy formowania gór, tektonika płyt czy zmiany klimatyczne, które doprowadziły do powstania lodowców. Wiele nunataków stanowi również unikatowe ekosystemy. Ponieważ nie są pokryte lodem, mogą wspierać życie – rośliny, porosty i drobne organizmy, które nie mogłyby przetrwać na otwartych lodowcach, znajdują schronienie na tych skalistych wzniesieniach. W ten sposób nunataki stają się oazami życia w surowym, polarnym klimacie. Nunataki odgrywają również praktyczną rolę dla badaczy i podróżników eksplorujących regiony polarne. W rozległych, monotematycznych krajobrazach lodowych, wyraźne szczyty nunataków stanowią cenne punkty orientacyjne, pomagając określić położenie na trudnym terenie. Dla himalaistów i badaczy geograficznych te formacje są także celem wspinaczek i badań, oferując jedne z najtrudniejszych warunków wspinaczkowych na świecie.
Zmiany klimatyczne mają wpływ na badanie Antarktydy
Z uwagi na globalne ocieplenie, lodowce i lądolody ulegają topnieniu, co może prowadzić do odsłaniania coraz większych partii nunataków i innych formacji skalnych. Ten proces dostarcza nowych możliwości badawczych, ale jednocześnie podkreśla pilność problemów związanych ze zmianami klimatycznymi. Topniejące lądolody przyczyniają się do wzrostu poziomu mórz, co ma dalekosiężne skutki dla ekosystemów na całym świecie.
Co ważne, Antarktyda była niegdyś kontynentem stosunkowo ciepłym, jak wynika z badań naukowców z Yale University. Klimat był niegdyś zbliżony do tego, który obecnie znajdziemy na wybrzeżu Morza Śródziemnego. Tematem zainteresowali się również naukowcy z brytyjskiego Leeds.
100 milionów lat temu Antarktyda była pokryta bujnymi lasami deszczowymi. Dzisiejszy lodowy krajobraz wówczas bardziej przypominał pejzaże, które znamy z Nowej Zelandii
Temperatury na Antarktydzie znowu rosną, a przyczyną jest kryzys klimatyczny. Kto wie, może za jakiś czas ten kontynent znowu pokryją lasy, a nawet tłumnie zamieszkają tu ludzie.
Źródło: Planeta.pl/Wikipedia/Yale University/University of Leeds/Encyclopedia of Quaternary Science (Second Edition)
Dziękujemy za przeczytanie artykułu do końca. Bądź na bieżąco! Polub naszą stronę na Facebooku.
Oceń artykuł
Tu się dzieje
