Oceń
Plamiak stał się rybą popularną nad Bałtykiem, ale niestety, okrył się raczej złą sławą. Pewien spragniony wyświetleń youtuber jest dziś en vogue, polując na smażalnie, które oszukują sprzedając plamiaka zamiast dorsza. Misja słuszna, ale niestety, Polacy zaczynają uważać plamiaka za rybę gorszą od dorsza. Wyjaśnijmy czy plamiak to zdrowa ryba i jakie ma wartości odżywcze.
Z tego artykułu dowiesz się:
- Co to za ryba plamiak?
- Czy plamiak to zdrowa ryba?
- Dlaczego plamiak jest często porównywany do dorsza?
- Jakie minerały i witaminy dostarcza plamiak?
- Jak najlepiej przygotować plamiaka, by zachować wartości odżywcze ryby?
Zamówił dorsza, dostał plamiaka
Dorsz od lat cieszy się w Polsce ogromną popularnością, to wręcz symbol wakacji nad morzem, ale w jego cieniu pozostaje inna ryba z tej samej rodziny - plamiak (łupacz). Ostatnio znowu wybuchła afera, bo nadbałtyckie smażalnie podmieniają dorsze na plamiaki. Niestety, za sprawą pewnego youtubera kulinarnego, plamiak dorobił się łatki "gorszego dorsza". Protestujemy, bo plamiaki nie zasługują na tak czarny PR. Choć wielu kojarzy plamiaka głównie z brytyjskim daniem fish and chips, jest równie wartościowy pod względem odżywczym co dorsz. Dostarcza pełnowartościowego białka, jodu, selenu i witaminy B12, a przy tym zawiera niewiele tłuszczu i kalorii. Odczarujmy plamiaka, oto jak naprawdę wypada w porównaniu z dorszem.
Co to za ryba plamiak?
Plamiak (Melanogrammus aeglefinus) to morska ryba z rodziny dorszowatych. Występuje przede wszystkim w chłodnych wodach północnego Atlantyku, od wybrzeży Norwegii i Islandii po Morze Północne oraz okolice Kanady. Nie jest typową rybą bałtycką, dlatego w Polsce najczęściej trafia do sklepów i restauracji z połowów prowadzonych na Atlantyku.
Plamiak osiąga zwykle od 30 do 70 cm długości, choć największe osobniki mogą przekraczać metr. Charakterystycznym znakiem rozpoznawczym jest ciemna plama nad płetwą piersiową, nazywana czasem „odciskiem kciuka św. Piotra”. Ma też widoczną ciemną linię boczną, także widoczną na filetach. Mięso plamiaka jest białe, delikatne i ma łagodny smak. Dobrze sprawdza się do pieczenia, gotowania na parze i smażenia.
Wartości odżywcze plamiaka
Plamiak należy do chudych ryb morskich. Dokładna zawartość składników odżywczych zależy od miejsca połowu i wieku ryby, jednak plamiak konsekwentnie zaliczany jest do produktów bogatych w białko oraz cenne mikroelementy.
W 100 g surowego mięsa plamiaka znajduje się około:
| Składnik | Ilość |
|---|---|
| Kalorie | ok. 74 kcal |
| Białko | ok. 17 g |
| Tłuszcz | ok. 0,5 g |
| Węglowodany | 0 g |
| Jod | ok. 150–200 µg |
| Selen | ok. 35–40 µg |
| Witamina B12 | ok. 2 µg |
| Fosfor | ok. 200 mg |
| Potas | ok. 300 mg |
Dlaczego warto jeść plamiaka?
Największą zaletą tej ryby jest wysoka zawartość pełnowartościowego białka przy bardzo niskiej kaloryczności. Dzięki temu plamiak doskonale sprawdza się w diecie osób odchudzających się oraz aktywnych fizycznie.
Na uwagę zasługują również minerały:
- Jod wspiera prawidłową pracę tarczycy i uczestniczy w produkcji hormonów regulujących metabolizm.
- Selen jest silnym przeciwutleniaczem. Chroni komórki przed stresem oksydacyjnym i wspiera funkcjonowanie układu odpornościowego.
- Witamina B12 jest niezbędna do produkcji czerwonych krwinek oraz prawidłowego działania układu nerwowego.
- Plamiak dostarcza także fosforu i potasu, które wspomagają pracę mięśni, kości i układu nerwowego.
Czy plamiak jest zdrowszy od dorsza?
Pod względem wartości odżywczych różnice między tymi rybami są niewielkie. Obie należą do najzdrowszych chudych ryb morskich.
| Cecha | Plamiak | Dorsz |
|---|---|---|
| Kalorie | ok. 74 kcal | ok. 82 kcal |
| Białko | ok. 17 g | ok. 18 g |
| Tłuszcz | ok. 0,5 g | ok. 0,7 g |
| Jod | bardzo dużo | bardzo dużo |
| Selen | bardzo dużo | bardzo dużo |
| Omega-3 | niewiele | niewiele |
Dorsz ma zwykle odrobinę więcej białka, natomiast plamiak bywa nieco mniej kaloryczny. Oba gatunki są bardzo dobrym źródłem jodu i selenu, dlatego trudno wskazać jednoznacznego zwycięzcę. Najlepiej po prostu włączać do diety oba gatunki, urozmaicając jadłospis.
Jak najlepiej przygotować plamiaka?
Najwięcej wartości odżywczych zachowuje ryba przygotowana:
- na parze,
- pieczona w piekarniku,
- duszona,
- gotowana.
Smażenie w głębokim tłuszczu znacząco zwiększa kaloryczność potrawy i częściowo niweluje korzyści zdrowotne wynikające z jedzenia chudej ryby.
O co warto zapytać w smażalni, zanim zamówisz rybę?
- Czy ryba jest świeża, czy była wcześniej mrożona?
- Skąd pochodzi ryba? Czy została złowiona w Bałtyku, czy jest importowana?
- Kiedy została dostarczona do lokalu?
- Ile będzie ważyła gotowa porcja? (nie tylko cena za 100 g)
- Czy panierka jest wliczona do wagi?
- Czy ryba jest ważona przed czy po usmażeniu?
- Czy mogę zamówić rybę bez panierki?
- Jakim olejem jest smażona i jak często jest on wymieniany?
- Czy filet ma ości, czy jest całkowicie oczyszczony?
- Czy ryba była wcześniej rozmrażana tylko raz?
- Jakie ryby są dziś rzeczywiście z lokalnego połowu?
- Czy ryba jest porcjowana na miejscu, czy pochodzi z gotowych mrożonych filetów?
Źródło: Planeta.pl/Wikipedia/Journal of Fish Biology/Very Well Fit/WebMD
Oceń artykuł
Tu się dzieje
